Akıl nedir? İlgili atasözleri deyimler ve anlamları ne demektir?


Akıl
  1. Düşünme, anlama, kavrama yetisi, us.
    Akıllı çocuk.
  2. Bellek, şuur, hafıza.
    Akılda tutmak.
  3. Öğüt, salık verilen yol.
    Bak sana bir akıl vereyim.


  • Aklımda! Lades oyununa katılanlardan biri ötekine bir şey verirken, karşıdakinin "unutmadım" anlamında söylediği söz.


Akıl ile ilgili deyimler ve anlamları


İçinde "akıl" kelimesi geçen deyimler ve açıklamaları.

  • Akıl kethüdası: (deyiminin anlamı) Herkese akıl öğretme merakında olan kimse.
  • Akıl kutusu (kumkuması): (Şaka) Aklıyla az çok her güçlüğe çare bulan kimse.
  • (Bir şeye) Akıl sır ermemek: O şeyin gizi, nedenleri anlaşılmamak.
  • (Bir kimsede) Akıl terelelli: (teklifsiz konuşmada) Pek delişmen, kendisinden ciddi bir düşünce, hareket beklenmeyen kimse.
  • Akıl var izan var (Akıl var, yakın var): "Bunda anlaşılmayacak ne var?" anlamında kullanılır.
  • Akıllara durgunluk vermek: Çok şaşılacak bir şey olmak.
  • Akla zarar: Pek şaşılacak, düşünüldükçe şaşkınlığa düşülecek şey.
  • Aklı çıkmak: Titizlikle üzerinde durmak, aşırı merakta olmak, kaygılanmak, korkmak.
  • Aklı evvel: Çok zeki.
  • Aklı ırılmak: Aklı gitmek bayılmak.
  • (Birinin) Aklı sıra: Aklınca, sandığına göre, umduğuna göre.
  • Aklına gelen başına gelmek: Olmasından korkulan şey gerçekleşmek.
  • Aklına turp sıkayım: İşe yarar aklı yok (sözü edilen kişinin aklının hafifsendiğini alay yollu anlatır.).
  • Aklına yelken etmek: Düşüncesizce davranmak yada aklına geleni hemen yapmak.
  • Aklından zoru olmak: Arada bir, delice davranışları olmak.
  • Aklını başına almak (toplamak, devşirmek): Akılsızca davranışlara son vermek.
  • (Bir şey, birinin) Aklını başından almak: Düşünemeyecek bir duruma getirmek.
  • Aklını (bir şeyle) bozmak: Bir şey üzerine düşerek hep onunla uğraşıp durmak.
  • (Birinin) Aklını çelmek:
    1. Niyetinden, kararından vazgeçirmek.
    2. (mecazi) Gereksiz, yersiz iş yapmak.
  • Aklını peynir ekmekle yemiş: (alay) Şaşkınca ve akılsızca iş görenler için söylenir.
  • Aklınla bin yaşa: Akla uygun bir şey söyleyeni övmek için, yada akla yatkın görülmeyen bir düşünce ileri sürene, alay yollu söylenir.


Akıl ile ilgili atasözleri ve anlamları


İçinde "akıl" sözcüğü geçen atasözleri ve açıklamaları.

  • Akıl akıldan üstündür: (atasözünün anlamı) Bir kimsenin aklına gelmeyen çözüm, başkasının aklına gelebilir.
  • Akıl için yol birdir: Doğru düşünen herkes ayrı yollardan da gitse aynı sonuca varır.
  • Akıl kişiye sermayedir: Aklını kullanan kişi her zaman kazançlı çıkar.
  • Akıl olmayınca başta, ne kuruda biter ne yaşta: → Baht olmayınca başta...
  • Akıl olmayınca ne yapsın sakal: Kişi yalnızca yaşlanmakla değil, aklını işletmekle, düşünmekle olgunlaşır.
  • Akıl para ile satılmaz: Maddi olanaklarla her şey sağlanabilir, ama akıl sağlanamaz.
  • Akıl yaşta değil baştadır: Bir kimsenin yaşı büyümekle aklı büyümez.
  • Akılları pazara çıkarmışlar, herkes kendi aklını beğenmiş: İnsan kendi tutum ve davranışlarını başkalarınınkinden üstün görür.
  • Akılsız başın cezasını ayaklar çeker: İyi düşünmeden yapılan işi düzeltebilmek için bedence didinmek gerekir.
  • Akla gelmeyen başa gelir: Umulmadık ve akla gelmeyen şeylerle karşılaşmak olasıdır.
  • Aklınla rezil olursun, aklınla vezir olursun: Aklın iyi ve kötü yolda kullanılması, iyi yada kötü sonuçları doğurur.
  • Akıllı düşman, akılsız dosttan hayırlıdır: (atasözünün anlamı) Akıllı düşmanla anlaşmak, akılsız dostla anlaşmaktan daha kolaydır.
  • Akıllı düşününceye kadar, deli çocuğunu everir: Kendini akıllı sananlar çoğu kez akılsız diye tanınanlardan daha başarısız olur.
  • Akıllı köprüyü aşıncaya dek deli suyu geçer: Tedbirli kişi sağlam yol ararken, atak kişi sonuca daha çabuk ulaşır.
  • Akıllı oğlan neyler ata malını, akılsız oğlan neyler ata malını (Hayırlı evlat neylesin malı, hayırsız evlat neylesin malı) (Oğlum deli malı neylesin, oğlum akıllı malı neylesin): Önemli olan mülk değil, onun kullanım biçimidir.
  • Akılsız başa söz kar etmez, lezzetsiz aşa tuz kar etmez: (atasözünün anlamı) Aptala vereceğiniz öğütler nasıl onu yola getirmezse, işe yaramayan bir nesneyi, ciddi olmayan çabalarla işe yarar duruma getirmek de o kadar olanaksızdır.
  • Akılsız başın cezasını ayaklar çeker (Akılsız iti yol kocatır): Düşüncesizlik yada önlemsizlik yüzünden gereksiz yere gidip gelme zahmetine katlanılır.
  • Akılsız kasabın gerisine kadar masadı: Kafası çalışmayan kimse, elindeki fırsatı kullanmak şöyle dursun, onun kendi aleyhine işlemesine yol açar.

Hiç yorum yok:


Yorum Gönder ›››

Yorumlar hemen yayınlanır. Ancak "lütfen" kanuni ve ahlaki kurallara uymaya önem gösterin.