Vakum (vakumlanmış bir tüp) Vakum kısaca havası tamamen boşaltılmış, içinde hiçbir madde bulunmayan boşluk demektir. Pratikte vakumun, yani tamamen boşaltılmış bir boşluğun, laboratuvar şartlarında elde edi…

Valiz Valiz, yolculuk ve seyahate çıkarken giysi ve özel eşyaların içinde taşındığı büyük el bavulu demektir. Örnek cümle: Hepsi koyulmuş koca bir valize. Daha niceleri taşır o valiz yol boyunca. Biz gideri…

Olmuş bir iş, oluntu: Ortada akılların alamadığı, çözemediği bir vakıa var. Gerçi, her ne kadar ... ise de. Bununla birlikte: Bir şairimiz ölümü "asude bahar ülkesi" olarak fikreder. Vakıa, ölüm gerç…

Vakıf Sıfat olarak vakıf, bilen, farkında olan demektir: Siz bu duruma vakıf mısınız? Kuruluş olarak vakıf birçok kişi tarafından kurulan ve toplum yararına çalışmayı ilke edinen kuruluş demektir: Vakıf, …

Vaketa deri Vaketa postal, hayvan koşumları, kütüklük ve saraciyede kullanılan bir deri çeşididir. Sığır derisinden, özellikle de inek derisinden imal edilir. Vaketa deri, orta ve hafif ağırlıkta ham sığır…

Vakayiname (Osmanlı arşivinden illüstrasyon) Günü gününe yazılmış olayları içine alan tarih eseri, kronik: Vakayinamelerde olaylar, öneme göre değil oluş sırasına göre anlatılır. Osmanlı Devleti'nde vakayina…

Matbu Vakanüvis Tarihleri Vakanüvis, olayları ve özellikle hükümdarların başından geçenleri kaydetmek ve böylece devletin resmi tarihini yazmakla görevlendirilen memur (devlet tarihçisi) demektir. Osmanlı Devlet…

"Ey" anlamında olup çoğunlukla din konulu cümlelerde geçer. Ya Allah! : Bir işe başlarken söylenen gayret sözü (c.c.). Ya Rabbi : Allah'ım: Ya Rabbi, sen bize acı! (dua) Ya sabır çekmek : (deyi…

Valide, anne demektir: İnsanın en birinci üstadı ve en tesirli muallimi (öğretmeni), onun validesidir. Valide alayı : Osmanlı Devletinde, tahta yeni geçen hükümdarların annesinin ve annesinin bütün hizmetçiler…

Valör Valör, faiz hesaplamalarında faizin hesaplanmaya başlandığı tarihi ifade etmektedir. Üzerinde anlaşma sağlanarak yapılmış bir işlemin yükümlülüklerinin, fiilen yerine getirileceği tarih. Örneğin, ka…

Üleştirmek işi, bölüştürme, dağıtma: Ölmeden önce bütün servetini beş çocuğu arasında üleştirdi kayınpederim. (İlgili cümle kaynağı: M. Savaş) Üleştirme sıfatı : Varlıkların sayısını üleştirme yoluyla belirten…

Vagon Vagon, demiryolu üzerinde yük ve yolcu taşımak için kullanılan, kendi motoru olmayıp, sadece birbirlerine bağlanılarak lokomotif tarafından çekilebilen demiryolu taşıtıdır. Lokomotif ve vagonlar birle…

Üniversite Çeşitli alanlarda eğitim ve araştırma yapan fakültelerden oluşan, yüksek öğretim ve bilim kurumu. Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip, yüksek düzeyde eğitim, öğretim, bilimsel ara…

Hutbe Din görevlileri tarafından, dinsel açıklama yapmak ve öğüt vermek amacıyla yapılan konuşma. Vaiz olabilecek eş anlamı. Bir kimseye kalbini yumuşatacak, kendisini iyiliğe götürecek yolda söz söyleme.…

Bir kümenin her bir elemanı ya da bir çokluğu oluşturan varlıkların her biri, birim. Okullarda birkaç ders saatinde işlenebilecek nitelikte geniş kapsamlı ders konusu. Bir dersin ardışık olarak sıralanmış bölü…

Taç atışını kullanan futbolcu Futbolda topun uzun yan çizgilerden (taç çizgilerinden) oyun alanı dışına çıkması. Taç atmak : Futbolda, rakip takım oyuncularından biri tarafından taca çıkarılan topu, topu…

Buyurucular, beyler, amirler, yöneticiler: Ulemanın kötüsü ümerayı ziyaret edendir, ümeranın hayırlısı da ulemayı ziyaret edendir. (İlgili söz: Mevlana'dan Seçmeler) Üst subaylar. İslam devletlerinde, hükü…

Şaft mili Şaft, bir motorun veya makinenin dönme hareketini diğer parçalara iletmek için kullanılan, genellikle metal bir mil veya çubuktur. Otomobillerde, şaft genellikle motorun gücünü şanzımana veya difera…

Evlerde kullanılan kalorifer (kombi) radyatörü (peteği) İçinde devamlı olarak sıcak bir akışkanın (su, yağ vb.) devir daim ettiği, bu akışkanın ısısını kolayca dış ortama aktarabilmesi için hava ile temas e…

Bir çok elektrik prizine uyum sağlayabilen üniversal fiş Bütün insanlığı ilgilendiren, dünya çapında, evrenle ilgili, evrensel: Üniversitesi olmayan bir ülkenin üniversal bir buluş, üniversal bir düşün, ün…

90 gün (3 ay) vadeli senet Bir işin yapılması ya da bir borcun ödenmesi için gösterilen belirlenmiş süre, ne kadar süre sonra yapılacağı, tanınan zaman, mühlet: "Vade tamam olduğunda üç yüz elli kuruş borcu…

Ülker yıldız takımı Ülker, boğa burcunda, boyun yerinde, adı Alcyone olan en parlağının çevresinde toplanmış yedi yıldızdan oluşan takıma verilen addır; Süreyya olarak da adlandırılır. Kümenin parlak yıldız…

Vahdaniyet, Allah (c.c.)'ın bir olduğu gerçeğidir. Allahü Teala'nın zat ve sıfatlarında tek olması, çokluğu reddetmesidir. Allah'tan başka her şeyin sadece O'nun yaratmasından ibaret olması demek…

Vaka, olgu, olay demektir: 31 Mart Vakası. Vakai hayriye (hayırlı olay) : Yeniçeri ocağının, merkez örgütünün diğer kesimleri ve ulema ittifakınca zor kullanılarak ortadan kaldırılması, geri kalan yeniçerileri…

Ültimatom Ültimatom, bir devletin başka bir devlete verdiği, belirli bir sürede belirtilen taleplerin yerine getirilmesinin istendiği, bu talepler üzerinde hiçbir tartışma ve itirazın kabul edilmediği ve ve…

Mona Lisa Bez, kağıt vb. maddeler üzerine yapılmış yağlı boya, sulu boya, pastel veya kara kalem resim: Yağlı boya tablo. Bu resmin düz, sağlam ve taşınabilir bir altlık ve çerçeve üzerine, duvara asılmak…

Yaratan. Allah (c.c.)'ın sıfatlarından bir tanesidir. Vacid, var olan ve her şeyi var eden, icat eyleyen; varlığı kendinden olan; dilediğini istediği anda var edip yaratandır: Yüce Allah bizim ile sürekli v…

Ülkü Amaç edinilen, ulaşılmak istenen şey, ideal: Şahsi çıkara önem vermeyen, toplumun iyiliğini isteyen her düşünce insanidir. Bu insani düşünce, toplumun maddi kazançları ile yetinmeyip manevi kazanç dav…

Vadi İki dağın arasında kalan dere boyu, koyak: Derenin geçtiği dar vadide ufunetli, ürpertici bir hava vardı. İki dağ arasında akarsuların zamanla aşındırması sonucu oluşan dar veya geniş, çukur ve uzun …

Altıgen şekilli uçurtma Uçurma, bağlı olduğu uzun ip sayesinde rüzgara direnç göstererek ve kuyruğuyla denge sağlayarak havada kalabilen, hafif ve renk renk süslü malzemelerden spor ve eğlence amaçlı üretil…

Üçgen Uç uca konulmuş üç doğru parçasından yapılmış (kapalı biçim) olup uç noktalarına tepe veya köşe, doğru parçalarına kenar denir. Müselles olabilecek eş anlamı. Ucu birleşmeyen eşkenar üçgen biçiminde…

Tripod Kameranın çalıştırılması sırasında sallantıyı önlemek amacıyla kullanılan ve ayaklarının uzunlukları ayarlanabilen üç ayaklı destek, sehpa. Fotoğraf makinesi, dürbün gibi aygıtları üzerine oturtmay…

Ücret Bir işçiye, iş gücünün karşılığı olarak verilen para, iş gücünün fiyatı: Asgari ücret. Görülen bir iş, yapılan bir hizmet karşılığı ödenen para: Otobüs ücreti. Asgari ücret : Asgari ücret yönetm…

İçinde uç kelimesi geçen deyimler ve açıklamaları: Uç uca (gelmek) : Ancak yetişecek kadar. Uç vermek : (Çıban) Baş vermek, baş kısım belirginleşmek. (Bitki) Filizlenmeye başlamak. Bilinmeyen bir şeyi açık…

Radar Radar, elektromanyetik dalgaların yayılması ve yansıması prensibine dayanan bir tespit ve izleme teknolojisidir (İngilizce yön ve uzaklık bulma anlamındaki " ra dio d etection a nd r anging"…

Ofsayt Ofsayt, futbolda, top bir kale yönünde hareket halindeyken, o kaleye akın yapan takım oyuncularından birinin, karşı takım kalecisine, karşı takım oyuncularından en yakın olanıyla aynı hizada ve ondan…

(Ötücü kuşlar için) Ezgili ses çıkarmak, ötmek, ırlamak: Pencerenin dışında bir bülbül şakımaya başladı, sonra daha ötede bir başkası, bir başkası daha... (Olumlu anlamda) Çok konuşmak, çenesi düşmek, neşeli ko…

Yeryüzünün oluşma tarihinde mezozoik zamandan sonra gelen üçüncü zaman aralığıdır. İlk kez kuşların uçmaya başladığı jeolojik zamandır. Dünya'da ve Türkiye'de şiddetli yer kabuğu hareketleri olmuştur. Al…

Çekim tahtası, bir çekimin başında, çekimlerin birbirinden ayırt edilebilmesini ve sesli çekimlerde çekim tahtası üzerindeki çıtanın yukarı kaldırılıp hızla tahtaya vurulması yoluyla da görüntü ve ses kuşağının k…

Klape Bir pompa ya da körükte, bir motorda ve bazı müzik araçlarında, gaz veya sıvı bir akışkanın geçmesini sağlamak ya da engellemek üzere açılıp kapanan supap: Emme, sıkıştırma, tutma, egzoz, emniyet kla…

Taç Hükümdarlık, asalet, güç simgesi olarak hükümdarların başlına giydikleri değerli taşlarla süslü başlık. Gelinlerin başlarına takılan süs. Eskiden kimi tarikatlarda şeyhlerin giydikleri başlık. (spor…

Yolcu uçağı Kanatlarının altına havanın yaptığı basınç yardımıyla yükselip ilerleyebilen motorlu, uçucu taşıtların genel adı. Tayyare eş anlamı. Uçak ile ilgili birleşik fiil ve kelimeler Uçak benzini …

Taban ile ilgili deyimler ve anlamları Taban İçinde "taban" kelimesi geçen deyimler, açıklamaları ve örnek cümleler: Taban tabana zıt (olmak) : Birbirine son derece aykırı: Müjgan abla benim taban t…

Yeryüzü tabakası Birbiri üzerinde bulunan yassıca maddelerin her biri, kat (coğrafya, jeoloji) Altında veya üstünde olan kayaçlardan gözle görülür biçimde veya fiziksel olarak tortul kayaç birimi, katman…

Tabur Alaydan küçük bölükten büyük olup, en az 3 bölük ile kurulan, bir bin başının ya da yarbayın komutasında bulunan 300 ile 900 arasında asker ve askeri personelden oluşan askeri birlik: Piyade taburu, …

Tabure Tabure, yaslanma ve kol dayama yeri olmayan küçük oturma eşyasıdır. Pratik ve kolay kullanım imkanı sağlayan tabureler katlanır şekilde de üretilmektedir. Örnek cümle: Meryem gözünü uzaklara dikti ve…

Şakşak Seyircileri güldürmek için, çoğunlukla hokkabazların, çıraklarına, orta oyununda Pişekar'ın Kavuklu'ya vurmak için kullandıkları, hafifçe vurulduğunda hızla vurulmuş gibi şak diye ses çıkara…

Tabldot tabağı Seçmesiz (tek menü) yemek: Yemek yedikleri ortak yemekhanede tek menü çıkıyor ve tabldot usulü dağıtılıyordu. (TDK'ya göre yazılışı "tabildot") Lokanta ve otellerde belirli bi…

Boksta, dövüşemeyecek duruma gelip karşılaşmayı yarıda bırakma: Abandoneyle yenildi . Herhangi bir olay karşısında çaresiz duruma düşme: Yaşadığı şeyler yüzünden o kadar abandone olmuştu ki, arayamamıştı. A…

Porselen tabak Yemeklerin konulduğu düz, genellikle yuvarlak veya oval şekilli, yayvan bir kap ve bir sofra eşyası. Çoğunlukla porselen, cam, seramik veya plastik gibi malzemelerden üretilir. Tabaklar, hem …

Tabiat doğa manzarası Kendi kuralları çerçevesinde sürekli gelişen, değişen canlı ve cansız varlıkların hepsi, doğa. Doğal güzellik: Toprağın tabiatı. Bir kimsenin eğilimlerinin, içgüdülerinin hepsi, huy…

Şahin Şahin, kartalgiller familyasına ait, Avrupa ve Asya'nın dağlık, ormanlık ve çalılık bölgelerinde yaygın olarak yaşayan yırtıcı bir kuş türüdür. Ortalama 50-55 santimetre uzunluğa sahip olan bu güç…

Rumeli Hamidiye Tabyası Çanakkale Bir bölgeyi savunmak için yapılan ve top ve silahlarla güçlendirilen yapı: Özellikle her seferinde susturduğumuzu zannettiğimiz Türk tabyaları, her teşebbüsümüzde ateş ku…

Zanaat Maddeye dayalı ihtiyaçları karşılamak için yapılan ve deneyim, beceri ve özellikle el ustalığı isteyen belirli iş: Demircilik, marangozluk, çömlekçilik birer zanaattır. İşe yarayan, bir ihtiyacı gi…

Zarar Bir şeyin, bir olayın ya da bir kimsenin yol açtığı çıkar yitimi ya da kötü sonuç, ziyan: Selin yol açtığı zarar. Bir ekonomik birimin kazandığı parayla harcadığı para arasındaki olumsuz fark, kar k…

Şafak vakti Güneşin doğmasından az önce ufukta beliren aydınlık: Düşünceli bakışlarını sabah ışınlarının doğduğu yere çevirmiş, şafağı gözlemiş... (G. İnal) Askerler arasında terhis yani askerliğin bitiş günü v…

Kişiye ait işler. Bir kimsenin özel yaşamı üzerinde söylenen sözler. Şahsiyat yapmak (şahsiyata dökmek): (deyim) Söz edilen konudan uzaklaşarak olumsuz yönleriyle kişiler üzerinde durmak: Bu doğru, ama ki…

Şahmerdan Basınçlı hava, buhar ya da hidrolik bir piston ya da mekanik olarak çalışan bir kayış mekanizmasıyla büyük ağırlıkları periyodik olarak bir kazık ya da ezici bir tabla üzerine düşüren makine. Topra…

Sevinçli, neşeli anlamında bir sıfat: O zamana kadar hiç olmadığı kadar şaddı. (İlgili cümle kaynağı: Z. Karadeniz) Ruhu şad olsun : (Ölmüşler için) Ruhu neşelensin, sevinsin, memnun olsun anlamında söylenir: …

Sadaka vermek Karşılık beklemeden, yardım amacıyla ve Allah rızası için ihtiyaç sahiplerine, fakirlere verilen para, mal vb.: Sadaka veren erkekler ve sadaka veren kadınlarla Allah'a güzel bir borç ver…

Şaka yapmak Şaka, genellikle neşelendirmek, gülüşmeye yol açmak ve ortamı keyiflendirmek amacıyla yapılan söz veya davranışlardır. Karşıdaki kişiyi kırmadan, incitmeden şaşırtmak veya eğlendirmek hedeflenir. Lati…

Para saçmak Bir şeyi hızla ya da çokça serpmek, yaymak, dağıtmak: Cömertçe para saçmak Brooklyn'den gelme yoksul çocuk için büyük bir eğlenceydi. (İlgili cümle kaynağı: J. Santlofer) Saçıp savurmak :…

Sabotaj Sabotaj, bilinçli ve kasıtlı olarak bir işi veya bir durumu (pasif direnişle ve planlı olarak) bozup zarara yol açan harekette bulunma, baltalama demektir: Sabotajlar düzenliyor, şehrin muhtelif yer…

Durağan. Tanıtlanmış. Fizik, kimya, matematik gibi bilimlerde, kullanılabilmesi için gerekli koşulları önceden belirlenmiş ve yalnızca bu koşullar altında kullanılabilen sayısal değer: Pi sabiti. Sabit ile …

Ergenlik çağına ulaşmamış küçük çocuk. Suçsuz, günahsız, masum, suçu günahı daha bilmeyen küçük çocuk: "Sabi çocuklarımız şehit ediliyor! Bunların güçleri sadece kadınlara, çocuklara mı yetiyor!?" Kü…

Sabır acıdır meyvesi tatlıdır Acı, yoksulluk, haksızlık, bela, felaket, sıkıntı vb. gibi üzücü durumlara karşı şikayet etmeden, sızlanmadan ve umutsuzluğa kapılmadan onların geçmesini bekleme, onlara göğüs …

Saban (veya sapan) balığı, bilimsel adı "Alopias vulpinus" olan boyu beş metreye ulaşabilen, saban biçimindeki kuyruğuyla tanınan bir köpek balığı türüdür. Saban köpek balığı Saban köpekbalığı…