Talihi yaver gitmeyen, başı beladan kurtulmayan: Derde düşenin başını vurduğu bir kapı olmuş, iflah olmayan dertlere, onmadık insanlara çare bulmuştu. (A. Gerger) Bereketsiz: Onmadık ağaç kış açar çiçeğini... …

Anası ya da hem anası hem babası ölmüş olan (çocuk): Mekke çölünde doğmuş bir öksüzdü O sevgili. Yeryüzüne çöken karanlığı parçalayan bir güneşi alnında getirerek doğdu. (N. Artam) (mecazi) Kimsesiz: O da bir …

Olta takımı Balık avlamakta kullanılan, ucuna çengelli iğne takılı, at kuyruğu kılından ya da misina gibi naylon tellerden yapılmış iplik: Oltaları atmıştık. Şimdi balıkçı durmadan konuşuyordu. (Faik) Gen…

Okyanus Okyanus, birbirinden ana karalarla ayrılan, yeryüzünün büyük bölümünü kaplayan, birçok fiziksel özellikleriyle denizlerden ayrılan geniş su alanlarına verilen addır; ana deniz olarak da adlandırılır…

Daha iyi bir duruma girmek, salah bulmak: Düşerse nifakın zerresi bir kişiye, onmak olmaz o kişiye. Hakikat Kitap'tadır, sünnettedir. Eksiği kalmayıp gönül ferahlığına ermek, mutlu olmak, mesut olmak: Akrab…

Sevinç ya da hoşnutluk anlatır: Oh, ne güzel bir hava! (örnek cümle) Oh sözcüğü ile ilgili deyimler İçinde "oh" kelimesi geçen deyimler ve açıklamaları: Oh be! : Rahatlama belirtir: Oh be, bitti …

Oktan molekülü Kimyada oktan, parafin serisinden, 126 °C'de kaynayan, özgür ağırlığı 0,704 olan, birçok izomerler halinde bulunan renksiz bir hidrokarbondur (Formülü C 8 H 18 ). Benzindeki oktan sayıs…

Merdane (kalın) ve oklava (ince) Oklava, hamur açmak için kullanılan, genellikle sert ağaçlardan yapılan uzun, ince ve silindir biçiminde bir mutfak aracıdır. Geleneksel olarak unlu mamuller ve yufka açmada…

Oksihemoglobin Oksijenle birleşip rengi kırmızı olan hemoglobin Oksihemoglobin, akciğerlerde solunum sırasında kandaki hemoglobin molekülleriyle oksijenin birleşmesiyle oluşan bir bileşiktir (oksijen + hemo…

Papyon Papyon , yakaya bir çengelle ya da lastik ile tutturulan, kelebek biçiminde katlanmış bir kravattır . Tarihsel olarak 17. yüzyılda Hırvat askerleri tarafından kullanılan ve Fransa'da " crav…

Olefin , kimyada etilen (C 2 H 4 ), propilen (C 3 H 6 ), bütilen (C 4 H 8 ) gibi yapısına başka bir öğe ya da kök sokulabilen, doymamış hidrokarbonların genel adıdır . Kimyasal olarak karbon ve hidrojen atomla…

Oligarşi Oligarşi kısaca, devlet yönetiminin bir topluluğun ya da bir sosyal sınıfın elinde bulunduğu, bir azınlık yönetimi olan siyasal düzendir. Oligarşi azınlığın hükümeti, demokrasi ise halkın veya halk…

Okaliptüs ağacı, yaprakları ve çiçeği Okaliptüs, mersingiller ( Myrtaceae ) familyasına ait, anavatanı Avustralya olan, günümüzde dünyanın birçok sıcak ve ılıman bölgesine yayılmış hızlı büyüyen ağaç türl…

Öküz Hizmete ayrılan enenmiş (erkekliği giderilmiş) erkek sığır: Öküz, tarım ve taşımacılık işlerinde yaygın olarak kullanılan, iğdiş (hadım) edilmiş erkek sığırdır. Çift sürme ve kağnı çekme gibi ağır işl…

Oksitlenme - Paslanma Oksit, bir elementin oksijen ile kimyasal olarak birleşmesi sonucu oluşan bileşiklere verilen isimdir. Bu birleşme, elementin oksijenle elektron alışverişi yapması veya bağ oluşturması…

Palaska Palaska, askerlerin bellerine taktıkları, üzerine kütüklük (mermi veya şarjör çantası), kasatura (bıçak), tabanca veya matara bağlamaya elverişli olan özel delikleri bulunan ayarlı kayıştır; asker kem…

Vekaletname örneği Vekaletname, birinin kendi yerine işini görmesi için birisini vekil tayin ettiğini gösteren noterce onaylanmış belgedir. Genel Vekaletname; vekalet verenin, vekile bütün hukuki işlemleri …

Nalın (takunya) Hamam gibi tabanı ıslak olan yerlerde giyilen, üstü tasmalı, tabanı dört beş parmak yüksekliğinde ağaçtan yapılmış bir çeşit terlik. Daha alçak olan ve altı yüksekçe ökçeli ayakkabıya benzey…

İsim, ad: Ben şimdi onun namına sizden hesap sormaya ve icabında cezanızı vermeye geldim buraya... (İlgili cümle kaynağı: K. Kanok) Ün, şan, şöhret: Namı diyardan diyara yayılmıştı. (derleme cümle) Nama : A…

Necef taşı Necef taşı, parlak ve saydam, renksiz, ender bulunan bir çeşit kuvars billurudur. Adını çıktığı Küfe civarındaki Necef şehrinden alır. Türkçe de "dağ kristali" olarak da bilinen necef t…

Adab-ı erkan (veya adab-u erkan) bir topluluk ya da kuruluş içinde alışılmış, gelenekleşmiş tutum ve davranışların tümü demektir: Demek ki adabı erkanı biliyordu. Evvela kadı konuşsun diye bekliyordu... (örnek cü…

Zeplin, içi hidrojen ve helyum gibi yoğunluğu havadan daha az olan hafif gazlarla doldurulmuş ve istediği yöne gidebilen (güdümlü) bir balon tipidir. Adını yapımcısı Ferdinand von Zeppelin'den almıştır. …

Kovboy botunda mahmuz Çizmenin ya da potinin topuğu arkasına takılan ve binek hayvanını dürtüp hızlandırmaya yarayan gerisinde düz ya da tırtıllı pulu bulunan demir parçası. Horozların ve birtakım başka k…

Nasihat Nasihat veya öğüt, deneyimlere ve bilgeliklere dayalı olarak verilen, kişilere doğru yolu gösterme ve hatalardan korunma açısından dinlenmesinde büyük faydalar bulunan tavsiye demektir: Dost istersen Alla…

Namahrem Evlenmelerine dinen ve kanunen izin verilebilen, yani aralarında evlenmeye engel olacak kadar akrabalık bulunmayan kadın ve erkeğin birbirlerine göre durumu, mahrem olmama durumu. Mahrem, evlenilmesi …

Bir alaşımda ki madenlerin erime derecesi farkından yararlanarak bunları birbirinden ayırma işlemi: Bu atölyelerde, altının içindeki yabancı alaşımlar, kal işlemi denen eritme yöntemiyle arıtılmaktaydı: Yani bu …

Bir işlemden sonra metal yüzeyleri su ile yıkama. (tıp) Bir organı sondayla yıkama işi: Fokal enfeksiyon odağı olan bu kitlenin tamamen uzaklaştırılmadıkça, hastalığın iyileştirilemeyeceği düşüncesi ile trepan…

Kafakol, güreşte, rakibin bileğini koltuk altında sıkıştırırken, öbür elle ensesinden sıkıca tutup, ani bir dönüşle omuz üzerinden aşırmaya ve sırtını yere getirmeye dayanan bir oyundur: Bel sarmasından hemen, ya…

Lam ve lamel camları Lam ve lamel, mikroskopi çalışmalarında birbirini tamamlayan iki temel cam gerecidir. Lam , mikroskop altında incelenecek örneklerin üzerine konulduğu veya yayıldığı, dar ve uzun, yassı…

Kalaylı bakır kap 232 °C derecede eriyen, atom numarası 50, atom ağırlığı 118,7 olan, gümüş beyazlığında, 7,29 yoğunluğunda, kolayca dövülüp biçim verilebilen yumuşak bir element. Kalay, bakır kapları kala…

Açıortay Bir açısal bölgeyi, ölçümleri birbirine eşit iki bölgeye ayıran ve "n" harfiyle gösterilen doğru parçası: Üçgenin iç açıortayları bir noktada kesişir. Açıortay düzlemi : Açıortayı içer…

Vaşak (Avrasya vaşağı) Vaşak, kedigillerden, yaklaşık 1 m uzunluğunda, sivri kulaklı, dişleri ve tırnakları keskin, tüyleri kül rengi ve kara benekleri olan çok yırtıcı bir hayvandır. Kedi ailesinin bir ü…

Günah veya günah doğuracak ağır sorumluluk: Yanılarak yaptığınız hatalardan ötürü size vebal yoktur, ama kalplerinizin bile bile yaptıklarında vebal vardır. Allah bağışlayandır, rahmet edendir. (Ahzap Suresinden)…

Gürültü, bağrışma, gereksiz telaş, yaygara, heyecan: Avazı çıktığı kadar bağırması ortalığa velvele vermeye yetmişti... Musikide usullerin zamanlarını daha küçük parçalara ayırarak (darp parçacıklarına ayırarak…

Bir şeyi başkasına eriştirmek, ulaştırmak: Kalemi verir misiniz? Karşılıksız olarak bırakmak ya da bağışlamak: Onlara ne verdiyse hep gönlünden. Ondan bilmek: Saygısızlığını hoşgörün, çocukluğuna verin. (Düşü…

Sevgi ya da heyecandan doğan coşkunluk, kendinden geçme, esriklik, esrime: Vecd, ruhta baş dönmesi halini andırır. Vecd denen bu baş dönmesi, ruhu mutlak alemine yükseltir; onunla birleştirir. (İlgili cümle kayn…

Velinimet, nimetinden faydalanılan, birçok şeyin ona borçlu olunduğu, yaşam boyunca yararı olacak ve unutulmayacak bir iyilikte bulunan nimet sahibi kimse demektir: Peygamberimiz (sav) güçlü vicdanı ile ümmetini …

Satrançta vezir (tarih) Osmanlı Devleti'nde padişahın en yakın yardımcısı ve danışmanı olan, askeri ve idari yetkileri bulunan ve devlet işlerini padişah adına yürüten en yüksek rütbeli devlet memuru (günüm…

"İşte o kadar, son söz bu" anlamında olup sözün tamamlandığına işaret eder ve sözü sona erdirmek için cümle sonlarında kullanılır: Ben böyle bilmezdim bu bizim yurdu, bambaşka bir hali varmış vesselam!…

Casus Casus , veya eski dilde çaşıt, bir devletin, örgütün veya bireyin gizli bilgilerini, sırlarını veya stratejik verilerini başka bir kişi veya kuruluşun hesabına öğrenip iletme görevini üstlenen kişiye veril…

Bir gezegenin çekiminde bulunarak onun çevresinde dolanan daha küçük gök cismi. Bu tür yapılara doğal uydu denir ve en bilinen örnek, Ay'ın Dünya'nın uydusu olmasıdır. Uydular, gezegenin kütle çekim kuv…

Çevresinde olanları fark edememe, açık gerçeği görememe, dikkatsizlik, boş bulunma, aymazlık, dalgınlık, gafillik : Akılları sıra gazileri bir gaflet anında basıp geri püskürtmek istiyorlardı. (E. Subaşı) Hak&#…

Odak Küresel bir aynanın (ya da dışbükey bir merceğin) asal eksenine koşut olarak gelen ışınların yansıdıktan (ya da kırıldıktan) sonra toplandıkları nokta. Birçok etkenin, öğenin ya da şeyin bir araya ge…

Damlataş Değerli ve yarı değerli taşların façetalı (çok yüzeyli) olarak kesilmemiş, damla gibi yuvarlak hatlara sahip olan hali: Kutsal emanetlerin mahfazaları genellikle kabartma motifler arasına çakılmış …

Vezaret, vezirin görev ve makamı, vezirlik (günümüzde bakanlık) demektir: Nihayet Rauf Beyefendi'nin hikayelerinden ve su-i tesirinden haberdar olan II. Abdülhamid onu Midilli'den getirtti ve vesile bular…

Zıplayan veya birdenbire fırlayan bir şeyin hareketini veya çıkardığı sesi anlatır: Sımsıkı sarıldıkları şeyle birlikte, lastik bir top gibi zıp zıp zıplıyorlardı... (H. A. Toptaş) (bilişim) Bilgisayar ortamında…

(teklifsiz konuşmada) Çıkışma, azarlama: Aferin beklerken böyle bir zılgıtla karşılaşan Necmi Uyanık apıştı, kaldı. (Yücel 22. cilt) Güneydoğu Anadolu'nun kimi bölgelerinde düğünlerde ve halaylarda şarkı ç…

Kara kış, yılın 22 Aralık ile 31 Ocak arasındaki bölümü: Zemheride zemherinin en şiddetlisi, en azametlisiydi. Adamı soğuktan çatlatacak cinstendi. (İlgili cümle kaynağı: H. Alptekin) Zemheri ile ilgili deyim v…

Zihin İnsanın duygulardan bağımsız olarak çalışan tanıma yetisi: Allah zihin açıklığı versin yavrum. Bellek: Zihinde bir sayı tut. Anlayış, kavrayış: Zihni açık. Bilincin, algılama ve düşünme görevini y…