Bambu Bambu , Poaceae (buğdaygiller) familyasına ait, tropikal ve subtropikal iklimlerde yetişen çok yıllık, odunsu bir bitkidir . Gövdesinin içi boş ve lif açısından zengin olup, lifler selüloz ve ligni…

Cevizli sucuk İpe dizilmiş ceviz, badem, fıstık ve benzeri şeyleri, nişastayla kaynatılmış üzüm suyuna ya da başka bir şuruba batırarak yapılan tatlı sucuk. Üzümü kurutmak üzere güneşe sermeden önce içine…

Anadolu'nun doğu ve kuzeydoğu bölgelerinde, en çok Erzurum, Artvin ve Kars yörelerinde el ele tutuşularak, genellikle türkü ve davul zurna eşliğinde oynanan halk danslarına verilen ad: Ata barı. Bar başı (…

Telli çalgılarda en kalın sesi veren tel. Alt dudağın hemen altında ki seyrek sakal telleri: Sesi, elleri, göz kapakları ve sakalının sarı bamteli titriyordu... (mecazi) En hassas nokta, can alıcı nokta: Zate…

Disk fren balatası Balata, motorlu araçlarda frenleme işlevi gören, yarım ay biçiminde bir sürtünme gerecidir. Suya, yağa ve sürtünmeye karşı dayanıklı malzemeden üretilir ve frene basıldığında kampana veya…

Venüs Gezegeni Venüs, Merkür’den sonra Güneş’e en yakın ikinci gezegendir; Çulpan, Çoban Yıldızı, Kervankıran veya Kervan Yıldızı adlarıyla da bilinir. Karbondioksitçe yoğun bir atmosfere sahip olup kütlesi…

Fahrenhayt Santigrat Derece Tablosu Fahrenhayt (Alman fizikçi Fahrenheit'in adından) , 760 mm cıva basıncı altında buzun erime noktasını 32, suyun kaynama noktasını 212 olarak kabul eden fahrenhayt ölçe…

Doğru olmayıp bir ya da birkaç noktasında yön değiştiren, çarpık: Eğri yol. Eğri çomak. Doğru olmayıp yay gibi her noktasında aynı tarafa doğru yön değiştiren, eğmel, bükülmüş, mukavves: Eğri kılıç. Yatay ya da…

Zıkkımın kökü Zehir: Olaya karışanlardan ikisinin aşlarına aynı kadın tarafından zıkkım katılmış. (İlgili cümle kaynağı: E. Yağan) (mecazi) İçki, sigara gibi sağlığa zararlı şeyler için kullanılır: Kaç k…

Tıp literatüründe tüberküloz olarak bilinen, Koch basili adı verilen bir mikrobun sebep olduğu, bulaşıcı ve tedavi edilmediğinde ciddi sonuçlara yol açabilen bir hastalıktır. En çok akciğerleri tutsa da, kemikle…

Zifos, yerden bir kimsenin üstüne sıçrayan çamur demektir: Kentte lüks cipiyle üzerimize zifos fışkırtarak yanımızdan hızla uzaklaşan maganda esasen aynı kişidir. (İlgili cümle kaynağı: M. Ö. Mengüşoğlu) Zifos…

Anlayışlı (kavrayışlı), uyanık, zeki: Karıştırma menekşeyle bir tutam çirişi / Sonra tefe koyup çalar seni bir zeyrek kişi (B. Karakoç). Çok zeyrek olduğunu öğretmenlerinden işitmişti onu benimsediği zaman... (Çe…

Düşkünlük, bozulma. Yok olma, yok edilme, ölme: Elçiye zeval olmaz. (Atasözü) (gökbilimi) Güneşin başucunda bulunduğu zaman, öğle. Zeval ile ilgili birleşik fiil ve kelimeler Zeval bulmak (zevale ermek) …

Zıvanasından çıkmış bir değirmen taşı İki ucu açık küçük boru. Birbirine geçen şeylere açılan ve daha çok marangozlukta kullanılan, genellikle dikdörtgen kesitli yuva, zıvana deliği, zıvanalık. Makara, d…

Zengin Parası, malı çok olan, varlıklı, varsıl (yoksul karşıtı): Zengin bir adam. Yararlı ve kendisinden beklenilen şeyleri çok olan: Zengin diller. Verimli: Zengin bir doğal yapı. Gösterişli: Kıyafeti …

Adı hatırlanamayan veya küçümsenerek hor görülen ufak ve değersiz bir şeyi anlatmak için kullanılan bir söz: O tavan arasındaki zımbırtı senin işini görecek mi? Telli bir çalgıyı acemice çalarak çıkarılan çirki…

(yerbilim) Arsenik ve kükürtten oluşan, reçine parıltısında, turuncu ve kırmızı renkte, kabuk, tane, pul ya da kütle halinde bulunan ve bilimsel adı realgar olan mineralin halk arasındaki adı (kırmızı zırnık, A…

Saçma, saçma sapan, boş ve anlamsız söz: Hoşlanmadığı birisiyle oturmak, onun zırvalarını dinlemek cehennem azabı gibiydi. (M. Buyrukçu) Zırvalamak: Boş ve anlamsız sözler söylemek, saçmalamak: Kısa ve öz ama…

Akademiyle ilgili, akademi biçiminde, akademiye uygun. Yaratıcılıktan yoksun, kuru, yaşama yabancı. Akademik ile ilgili birleşik kelimeler Akademik derece : Bir yüksek öğretim kurumunca belli bir öğrenim dü…

İnsanın öldükten sonra dirilip sonsuza dek kalacağı ve Allah (c.c.)'a dünyada yaptıklarının hesabını vereceği yer, öbür dünya, ahret. Ahiret ile ilgili birleşik kelimeler Ahiret hakkı : Hesap günü kulun k…

Üzüm Üzüm, asma bitkisinin, glikozca zengin, taze ya da kuru olarak yenilen ve salkım durumunda bulunan, suyundan şıra, pekmez, sirke, şarap vb. elde edilen, çavuş, yapıncak, misket, razakı gibi birçok türü …

Nargile Tömbeki denilen bir cins tütünün dumanının sudan geçirilerek içilmesini sağlayan, içi su dolu bir şişeyle bunun ağzına takılan lüleli ve marpuçlu bir hortumdan yapılmış takım. Tütün içme aracı. (…

Varak aralarında altın varaklar Yaprak, sayfa: Zira en azından iki eserin varak sayısı arasındaki fark hemen göze çarpmaktadır. (İlgili cümle: H. H. Ballı) Genellikle süsleme işlerinde kullanılan altın, g…

Nadir Şah'ın Sultan I. Mahmut'a hediye ettiği taht Hükümdarlık koltuğu ya da mevkii: Sonra imparatorluklar... Saltanat kavgaları... Taht uğruna dökülen kanlar. (Aydemir) Taht kadısı : (tarih) Os…

Gemilerde beklenen nöbet. (Gemide) Nöbet yeri. Nöbetleşe çalışma: Bu hafta gece vardiyasında çalışıyorum. Vardiya katsayısı : (iktisat) İş gününü üç vardiya olarak ele alıp, tüm vardiyalarda çalışıldığı d…

Var olma durumu: Kimse varlığını sezmedi. Para, mal mülk, zenginlik, bol gelir: Bütün varlığını bir gecede yitirdi. Önemli, yararlı, değerli şey: Oğlum en değerli varlığımdır. (mecazi) İç dünya: Tüm varlığıy…

Varoş Eskiden bir kalenin dışında kalan yerleşim yeri: Kaleye giriş ancak kuzey yönden mümkün olup bu yönde de varoş gelişmiştir. Kalenin tabanı kayanın şekline göredir, az aşağıda uzun yaygın bir arazi üz…

Ceylan, karaca, maral. (mecazi) Zarif, latif delikanlı. Güzel, çekici, ince bayan. Ahu gibi: Çok güzel ve iffetli (kız). Ahu gözlü (gözleri ahu): Çok güzel, ceylan gibi gözleri olan: Beni bir gözleri a…

Şayka Eskiden deniz ve nehirde kullanılan, önünde ve arkasında birkaç topu olan, altı düz, çift veya tek yelkenli veya yelkensiz sadece kürekle kullanılabilen, hızlı manevralar yapabilen bir çeşit Kazak ka…

Hükümler, yargılar: Teşkilat-ı esasiye ahkâmı bütün şümulü ile tatbik edilecektir. (M. Kemal Atatürk) Ahkâm defteri : (tarih) Osmanlılarda yasa, yargı ve tüzük niteliğindeki kararların yazıldığı defter. Ah…

Akamber Amber balığının bağırsaklarından çıkarılan, kül renginde, yapışkan, bükülgen, hafif ve misk gibi kokulu, taşa benzer bir madde. Çin, Japon ve Hint denizleri kıyılarında toplanan hafif ve bükülgen b…

Verimsizlik, kısırlık: Toprağın üzerine dökülen ilaçların toprakta akamet tevlit etmesi gibi bir takım mahzurları vardır. (Türk Biyoloji Dergisi) (mecazi) Başarısızlık, sonuçsuzluk, sonuç vermeme, yarıda kalma…

Askeri tahkimat Bir yeri düşman saldırısına karşı koyabilecek duruma getirmek için yapılan hendek, siper gibi savunma yapıları ve sistemleri: Buranın yüksek konumu ve yapılan güçlü tahkimat düşman komutasın…

Türkiye Deprem Haritasında Fay Hatları Fay (yerbilim) , yerkabuğunu oluşturan kayaç katmanlarının, tektonik kuvvetlerin etkisiyle kırılarak bir kırılma düzlemi boyunca göreli olarak yer değiştirmesi sonucu …

Tahterevalliye binen çocuklar Tahterevalli, iki ucuna birer kişinin oturduğu, karşılıklı olarak havada yükselip inerek eğlenmeyi sağlayan, ortasından bir yere dayalı olan tahta veya metal araçtır: Çocuk parkı…

Baltık Denizinde Finlandiya'da bir takımada Takımada, birbirine az çok yakın birkaç ya da geniş bir deniz alanına dağılmış olarak birçok adadan oluşan ve genellikle aynı adla anılan adalar topluluğudur.…

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Tahvili Değiştirme, çevirme, döndürme, dönüştürme. Devletin ya da bir ortaklığın ödünç para almak için çıkardığı, değerleri eşit ve üzerlerinde yazılı, yıllık faiz getiren matbu…

Alüminyum oksidi yapısında, parlak kırmızı renkte, değerli bir taş. Yakuttan yapılmış ya da yakutla süslenmiş: Yakut yüzük. Kuzey Sibirya'da yaşayan bir Türk boyu ya da bu boydan olan kimse. Yakut Y…

Son, sonraki: Evvelim sen oldun ahirim sensin. (N. Ertaş) Sonra, en sonra, sonunda: Bizi bizden iyi gören bilen var / Kavuşturur belki ahirde bizi (Y. Özcan) Ahir zaman Peygamberi : En son peygamber Hz. Muh…

Takkapı (İshak Paşa Sarayı - Ağrı) Eskiden, büyük yapıların avlu girişindeki kapılara verilen ad. Saray gibi önemli ve büyük yapıların avlularının giriş yerine yapılan, zafer taklarına benzeyen, taştan, s…

Ahilik Ahilik 13. yüzyılın ilk yarısından 19. yüzyılın ikinci yarısına kadar Anadolu'da, Balkanlarda ve Kırım'da yaşamış olan Türk Halkının sanat ve meslek alanında yetişmelerini, ahlaki yönden geli…

Kendi kendine söz vererek bir işi üzerine alma, ant: Bu tarlada ahdim var. Ne olursa olsun alacağım. (S. Kocagöz) Antlaşma: Ahde mugayir hareket (antlaşmaya aykırı davranış). (Eskimiştir) Devir, zaman. Ahd…

Yerden göğe doğru yükselmek, havalanmak: Bulut asumana ağar, yerlere rahmet yağar. (Kuloğlu) Sarkmak, aşağı inmek, yük ya da terazide denge bozularak bir yanı ağır gelmek: Asma duvardan aşağı ağmış. (Yıldız, yı…

Ağıt yakmak Ölen bir kimsenin özelliklerini, iyiliklerini ve onun ölümünden duyulan acıları sayıp dökmek ve toplumu derinden etkileyen acı olaylarla ilgili duyguları dile getirmek amacıyla yazılan şiir tür…

Sesin tonuna göre pişmanlık, acı, ağrı, öfke, özlem, beğenme, sevgi gibi duyguları anlatır: Ah o kadrini bilmediğim günler (C. S. Tarancı). Ah bu Anadolu türküleri (A. H. Tanpınar). Ah başım! Zulmü görülen bir …

Yılın 31 gün süren, Temmuzdan sonra Eylülden önce gelen sekizinci ayı. Ağustos ayı Türk tarihi açısından zaferler ayı olarak nitelendirilir. Bu ay içerisinde nice zaferler kazanılmıştır. Ağustos ile ilgili atas…

Yavaş, ağır: Her gün aheste mavnaların, Görsem açıkta geçişini. (O. V. Kanık) Ağır ağır, yavaşça: Aheste çek kürekleri mehtap uyanmasın. (Y. K. Beyatlı) Aheste aheste : Sakin sakin, ağır ağır, yavaş yavaş. …

Baş ağrısı Vücudun herhangi bir yerinde duyulan zonklama şeklinde bir süre devam eden acı: Baş ağrısı, diş ağrısı vb. Yönünden, tarafından, -den doğru, -ya doğru, -nın boyunca: Üç güzel geliyor bağlardan …

Isı yalıtımı Ses yalıtımı (fizik) Bir madde ya da sistemin, kütle, enerji gibi herhangi bir aktarım olayından korunması için çevresiyle ilişkisini kesme. (teknik) Ses ve ısı vb. enerjilerin kayıpl…