Banker Faizden para kazanmak amacıyla ödünç para (kredi) verme işleriyle uğraşan ve hisse senedi, tahvil gibi taşınır değerlerin alım satımına aracılık eden gerçek ve tüzel kişi: Piyasa bankeri, borsa bank…

Balık Balıklar, omurgalı hayvanlar sınıfına giren, yaşamlarını su içinde sürdüren ve çoğunlukla solungaçlarıyla solunum yapan canlılardır. Solungaçlar sayesinde su altında oksijen alabilirler, bu da sucul y…

Banliyö Treni Banliyö, büyük kentlerin çevrelerinde günlük gidip gelme mesafesindeki yerleşim bölgesine verilen addır; yörekent olarak da adlandırılır. Metropollerin etrafındaki daha küçük yerleşim birimler…

Banka Para ticareti yapan, faizle para alıp veren, ödemelerde aracılık eden, ücret karşılığında kredi, kambiyo gibi her çeşit parasal işlemleri yürüten, kasalarında para, değerli evrak, eşya saklayan, doğr…

Petekli bal Arılar tarafından çiçeklerden ve meyve tomurcuklarından alınarak yutulan nektarın, arıların bal midesi denilen organlarında kimyasal değişime uğrayarak oluşan ve kovandaki petek gözeneklerine d…

Balayı tatili Balayı, evlilik yaşamının ilk günleri, genellikle ilk ayına verilen addır: Ömrünün en güzel günlerinin bu günler, yani adı üstünde bal-ayı olduğunu düşünüyordu. (G. Flaubert) Balayına çıkma…

Kitap bandrolü Fikir ve sanat eserlerinin izinsiz çoğaltılmalarını önleyen ve üzerine yapıştırıldığı ürünün orijinal olduğunu gösteren holografik özellikli güvenlik etiketi. Bandrolü olmayan kitaplar eser sahibi…

Balgam taşı Balgam taşı (yerbilim) , özellikle Hacıbektaş ve çevresinde çıkarılıp işlenen, sarımsı renkli, damarlı ve yarı saydam yapıya sahip bir süs taşıdır. Kolay işlenebilir olması nedeniyle gelenekse…

Bakı kulu, Osmanlılarda, defterdarlık merkez örgütünde devlet gelirlerini toplayan görevliye (vergi denetçisine) verilen addır. Bakı, bakmaktan gelir, bakı kulu, teftiş memuru demektir. Bakı teşkilatı Yavuz Sulta…

Bakkal Bakkal, temel gıda maddeleri, içecekler ve çeşitli ev gereksinimlerini perakende olarak satan kişi ya da bu ürünlerin satıldığı küçük dükkandır. Mahalle kültürünün önemli bir parçası olan bakkallar, …

Gelecekteki olayları kaçınılmaz bir biçimde belirleyen ilahi iradenin insan ve toplum için çizdiği yaşayış biçimi, kader, talih. Şans: Zurnada peşrev olmaz, ne çıkarsa, bahtına! (Atasözü)

Bahriyeli Subay ve Askerler Deniz kuvvetlerine bağlı asker, astsubay ya da subay: Esas deniz askeri "levend" denen bahriyeli tayfa idi. Gemiyi yürütür ve savaşırdı. Levend, top dışında her türlü …

(mecazi) İri, büyük (insan ya da hayvan). Oynatılan ayı. (Kimi yerlerde) Doğan ve atmaca gibi yırtıcı kuşlara verilen ad. Balaban aş pişirmiş, çocuklarını başına üşürmüş : (atasözü) Bir kimsenin kotardığ…

Bahşiş Bir hizmeti yapana, o hizmetten hoşnut kalındığını göstermek amacıyla fazladan verilen para: İşlerinde gayret gösterenlere bahşiş verilmesi usuldendi. (E. Z. Karal) (eski.) Armağan, hediye, ihsan: …

Bakla (botanik) Baklagillerden, Türkiye'nin her yerinde yetiştirilen, tazeyken genellikle kabuğuyla, kurusunun da taneleri pişirilip yenen, yeşil badıçları ve kuru tohumları da aynı adla anılan bitki.…

Bakteri Bakteri, mikroorganizmalar arasında yer alan, tek hücreli, çekirdeksiz (prokaryot) ve klorofilsiz canlılardır. Yapısal olarak basit olan bakteriler, sitoplazma ve hücre zarı ile çevrili bir hücre …

Bakalorya, Fransız liseler örnek alınarak, ilkin Galatasaray Lisesinde, daha sonra bütün Türkiye liselerinde 1936'ya değin uygulanmış olan, lise bitirme sınavından sonra üniversiteye girme hakkı veren bir çeş…

Bir bakanlığın başındaki kişi. Bakmak eylemini yapan (kimse). Bakanlar Kurulu : Başbakan ve bakanlardan oluşan kurul, hükümet, kabine. Bakan ile ilgili atasözleri ve anlamları Bakan göze bağ (yasak) o…

Görmek için gözlerini bir şey ya da kimse üzerine yöneltmek: ... dikiz aynasından onlara bakıyorum (A. Nesin). Gözleri kıvılcımlanarak kapıya bakmaya başladı. (S. Kocagöz) Aramak: Çocuğa bak, nerede? (bir şey)…

Akreditif işleyiş şeması Akreditif ithalatçının (alıcının) talebi üzerine, ithalatçının çalıştığı bir banka tarafından ihracatçıya (satıcıya) verilen, belirli şartların yerine getirilmesi koşuluyla sattığı …

Akrabalık Kan bağıyla birbirlerine bağlı olan kimseler: Düğünlerde, bayramlarda akrabalar mutlaka bellenirdi. Amcalara, dayılara, teyzelere gidilir, akraba bağları kopmazdı, devam ederdi. (İ. Köken) Birinin…

Üstündeki tuşlara basıp içindeki maden dilcikleri titretip seslendirerek çalınan körüklü bir el çalgısı. Kumaşlarda makineyle yapılmış, pliden daha ince kırma. (mecazi) Ezilmiş, iç içe geçmiş. Akordiyo…

Akort etmek (Fransızca, müzik) Çalgılarda ses ayarı, düzen. Armoni oluşturmak üzere kullanılan ses gruplarından her biri. Akort ile ilgili birleşik fiil ve kelimeler Akort anahtarı : Piyanonun ses …

Akrobat Genellikle sirklerde izleyicileri eğlendirmek ve şaşırtmak için yerde ve tel, at, bisiklet, ip vb. üzerinde dengeye dayanan, tehlikeli, heyecan verici gösteriler yapan kimse, cambaz: Ejderhalar, zı…

Tel üzerinde motosikletli akrobasi gösterisi Akrobasi , yerde ya da tel, at, bisiklet gibi farklı araçlar üzerinde gerçekleştirilen, yüksek denge , esneklik ve koordinasyon gerektiren, çoğu zaman tehlikel…

Yaşça birbirine yakın, denk yaşıt, boydaş, öğür: Muhtarla akrandı, çocukluk ve askerlik arkadaşıydı. (E. Demirel) Durum ve mevkice eşit olanlar: Ressamlıkta akranı nadir, hoşsohbet bir rind-i kâmildi. (Mehmet S…

Aksayan, hafifçe topallayan. (mecazi) İyi gitmeyen, bozuk, iyi işlemeyen, geride kalan. Türk müziğinde kullanılan kıvrak bir usul. (edebiyat) Eski Yunan ve Latin şiir ölçüsünde, sondan bir önceki hecesi kıs…

Akmak ile ilgili atasözleri İçinde "akmak" sözcüğü geçen atasözleri ve açıklamaları: Akacak kan damarda durmaz : Kimi durumlarda önlem alınsa bile, iş olacağına varır, doğacak zararlar kaçınılmaz o…

Düşman ülkesine akın yapan savaşçı. (spor) Forvet eş anlamı. Akıncı beyi : (tarih) Osmanlı İmparatorluğunda akıncı güçlerinin komutanı. Akıncı kadısı : (tarih) Osmanlı İmparatorluğunda, devlet adına, akın…

Eski bir akkor lamba Akkor, ısıtılarak kızarıklığa varıncaya kadar kor hale getirilen bir maddenin durumunu ifade eder. Edison, tarihte ilk akkor filamanlı elektrik lambasını icat eden kişidir, bu icat 19. …

Yankı. Bir ışığın ya da bir biçimin bir yüzey üzerine çarpıp orada görünmesi, yansı. (edebiyat) Bir cümlede bulunan iki sözcüğü ya da tamlamayı aynı ya da başka cümlede yeri değiştirilmiş olarak tekrarlama san…

Akide Şekerleri Bir şeye inanarak bağlanış, din inancı, inan, inan bağı. Şekerin kaynatılarak ağda durumuna getirilmesiyle yapılan, daha çok akide şekeri denen renkli, kokulu, katı şeker. Akidesi bozu…

Verimsiz, kısır, döl veremeyen: Bu iki ırk hicret edince artık orası çorak ve akim bir saha kalmıştır. (Toplumsal Tarih) Sonuçsuz, başarısız: "O halde harekatın ertelenmesi gerekir" kararıyla birinci t…

Akasya ağacı Akasya , çoğunlukla tropikal bölgelerde yetişen ve bazı türlerinden tanen ve zamk gibi yararlı maddeler elde edilen ağaçların genel adıdır; halk arasında " salkım ağacı " adıyla da anıl…

Elektrik akımı (fizik) Hava, su gibi akışkan maddelerin ya da elektrik gibi bir enerjinin herhangi bir yöne doğru yer değiştirmesi, akıntı: Kapıları, pencereleri açtı, güçlü bir hava akımı odanın havasını…

Yıldırma, talan, çapul, silahlı güçleri şaşırtmak, dağıtmak gibi amaçlarla ve çevik kuvvetlerle düşmanın denetimindeki topraklara yapılan saldırı: Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik (İlgili cümle kaynağı: Y…

Akışkan Normal ısı derecesinde sıvı durumda bulunan (madde). Sıvılarda molekülleri birbiri üzerinden kayabilen ya da gazlarda kendi başına yer değiştirebilen, böylelikle kendilerine özgü bir bitimleri olm…

Akıl Düşünme, anlama, kavrama yetisi, us, şuur: Elbette ki duygulanmanın sonucu olan şiire düzen veren akıldır (S. K. Yetkin). Aklı yerinde ama sabaha çıkamayacağına kalıbımı basarım (S. Faik). Aklı savunu…

Herhangi bir elektriksel, manyetik vb. kuvvet alanının, bu alanın içindeki belli bir yüzeyde duyulan şiddeti. Akı, bu yüzeyden, alanın geçirdiği varsayılan kuvvet çizgilerinin yoğunluğu biçiminde düşünülür ve bu …

Akçe Selçuklular ve Osmanlılar'da para birimi olarak kullanılan gümüş sikke. Osmanlılar döneminde kullanılan ve bir paranın üçte biri değerindeki ufak gümüş para (1 kuruş = 40 para, 1 para = 3 akçe) .…

Balık yumurtası Balık yumurtası (zooloji) , balıkların üreme dönemlerinde genellikle sığ ve korunaklı alanlara bıraktıkları, döllenme sonucunda embriyonun geliştiği yumurtalara verilen addır. Bu yumurtalar…

Ajitasyon (isim) Körükleme, kışkırtma, tahrik etme: Karşıdan birkaç kişinin de canına kastederlerse ajitasyonları hepten güçlenir. (halk dilinde) Duygu sömürüsü yapma, birisini kendine acındırma: Mektub…

Balo Balo, genellikle geceleri düzenlenen danslı, içkili, resmi ya da özel giyimli eğlencedir: Balo vermek, yirminci asır medeniyetinin icabındandır, öyle değil mi, efendiler?.. Balo deyip geçmeyelim, hanım…