Salâ Arapça'da "dua" ve "namaz" anlamlarına gelen sala (salat) Hz. Peygamber'e Allah'tan rahmet ve selam temenni eden, onu metheden, onun şefaatini dileyen, aile fertlerine v…

Cami şerefesinde ezan okuyan bir müezzin Şerefe, minarelerde gövdeyi çepeçevre dolaşan, kenarları korkuluklu, ezan okunan yere verilen addır: Bazı minareler bir, bazıları üst üste iki veya üç şerefeli olabi…

Dünya malına önem vermeyen, gösterişsiz sade yaşamaktan yana olan (kimse): Kalender, insan değildir. Sana işte kısaca bir söz: Baştan başa bakıştan ibarettir, görüştür; gönül sözü, sükût içindedir (Mevlana Celâl…

Salık, "Olmuş ya da olacak bir olgu üzerine bilgi" anlamına gelen bu sözcük salık vermek biçiminde "bir kimsenin ya da bir şeyin iyi, uygun olduğunu söylemek, tavsiye etmek" anlamında kullanıl…

Halet Arapça bir kelimedir ve "durum" demektir: Bütün geceyi ibadet ederek geçirmiş, ruhunu ötelere revan etmiş, durgun bir göl gibi huzurlu bir halet içindeyken bir anda etrafı bir ışık huzmesiyle aydı…

Herhangi bir korku ya da düşünceden ötürü bir şeyi yapmaktan kaçınmak: Günahtan sakınmak. Gerçekleşme olasılığı bulunan kötülüklere karşı gerekli önlemleri almak: Terliyken soğuk su içmekten sakınmalı. (kelime …

Şehir, çoğu ticaret, sanayi, hizmet alanlarında ve yönetim işlerinde çalışan insanların yoğun olarak yerleştikleri alana verilen addır; kent olarak da adlandırılır. Şehir ile ilgili deyim ve birleşik kelimeler …

Çok iri, kaba ve hantal şey: Hem de o yemek odasını tıklım tıkış dolduran, koskocaman, geniş, "lenduha" masanın çevresinde! (J. Austen) Cüssesi çok büyük iri kimse: Oğlan ızbandut, kız cıva, hanım des…

İstiklal Madalyası Madalya , savaşta yararlılık gösteren kahramanlara, yarışmalarda ve sergilerde derece alanlara ödül, kimi vakit de önemli bir olay dolayısıyla ya da ünlü bir kimse adına ilgililere hatıra …

Revizyon, yeniden gözden veya elden geçirip düzeltmek için değişiklikler yapmaya verilen addır: Yeni sistemin bir yıl uygulanmasının ardından sorunlu görülen alanlarda revizyonlara gidilerek sistemin daha esnek v…

Sakatat Sakatat, kesilen hayvanın kas eti ve etli kemiği hariç olmak üzere diğer tüketilebilecek yürek, ciğer, böbrek, dalak, işkembe, beyin gibi iç organlarıyla birlikte kelle ve ayaklarına verilen addır. …

Şefkat Şefkat, acıyarak ve koruyarak sevme, sevecenlik demektir: Bir çocuğun anne-baba şefkatine olan ihtiyacı gibi, yaratılmış olanlar da Yarıtıcılarının şefkat ve merhametine ihtiyaç duyarlar. (İlgili cüm…

Şeker kamışı Şeker kamışı (Saccharum officinarum) , buğdaygillerden, çiçekleri salkım durumunda başakçıklar oluşturan ve ortalama 5 metreye kadar boylanabilen, fazla miktarda sakaroz içeren ve bu nedenle öz…

Nefes almak Akciğerlere çekilip verilen hava, soluk: "Derin bir nefes al" dedi doktor. Şifa veren üfleme, hu:lamak: Hastalara da nefesi bi iznillah şifa idi. Ayrıca ölülere nefes ettiğinde Allah…

Türkiye de kalkınma Kalkınmak eylemi. (iktisat) Bir ülke için ekonomik, toplumsal ve kültürel bakımlardan ilerleme, çağdaş bir duruma gelme. Kalkınma hızı : (iktisat) Nüfus, doğal kaynaklar, sermaye…

Paydos İşi veya çalışmayı geçici olarak bırakma, ara verme: Neyse öğlen paydosu oldu, memurların hepsi paydos edip yemeğe gittiler. (S. Karayağız) Bir işe kalıcı olarak tamamen son verildiğini, o işten va…

Boyabat Kalesi - SİNOP Eskiden düşmana karşı koymak için stratejik yollar üzerinde, askeri önemi olan kentlerde, geçit ve dar boğazlarda yapılan yüksek, kalın duvarlı, burçlu ve mazgallı geniş yapı, kermen, ger…

Optimist Optimist, 2,31 metre uzunluğunda, 1,13 metre genişliğinde 35 kg ağırlığında ve 3,5 m 2 'lik tek yelkeniyle sınıfının en basit teknesi olup aynı zamanda bu tekneyle yapılan yarışın da adıdır. 7 …

Üzerine veya içine hiçbir şey katılmamış, katkısız, katışıksız, hilesiz, arı: Her türlü karışımdan arınmış bir nesneye halis denir. Mesela sütün halis olması onun kan, ot ve benzeri gibi kendisine karışabilecek …

Şeştar, Türkler ve diğer Müslüman uluslar tarafından kullanılmış ve yerini tambura bırakmış olan, ikişerden altı telli olan bir çalgı türüdür: Şeştar, kopuzun Mevlana Celaleddin-i Rumi tarafından bazı değişiklikl…

Çekinme, kaçınma, sakınma: Alemde her şüpheyi davet eden şey ihtiraz değil midir? Her ihtiraz edilecek yerde cür'etle hareket edenlerin yüzde sekseni muvaffak olabilmiştir. (İlgili cümle kaynağı: A. Mithat) …

Oportünist kişi Oportünizm, ilkelerini ya da doğacak sonuçları göz ardı ederek, çıkarlarına uygun düşecek biçimde anın koşullarına göre davranmaya verilen addır; fırsatçılık olarak da adlandırılır: Bir kims…

Bir öğretinin (özellikle Marksizm'in) temel ilkelerini ve yöntemini yeniden gözden geçirmek ve düzeltmek gerektiğini ileri süren tutum ve görüşlerin genel adı: Bir zamanlar Ortodoks Marksist olan Bernstein e…

Kabul etmeyerek geri çevirme. (Kendisiyle yakın ilgili bulunan birini, bu ilgiden) çıkarma. → Reddetmek. Ret ile ilgili birleşik kelimeler ve anlamları Ret oyu : Kabul etmeme oyu, olumsuz oy, kabul oyu k…

Bir şeyi başkalarının bilemeyeceği, göremeyeceği bir yere koymak. Korumak için belli bir yere kaldırmak. Bir durumu, olayı, haberi vb. başkasına duyurmamak, gizli tutmak. Birine vermek ya da daha sonra kullan…

Eskiden başa giyilen külah, takke vb. giyeceklere verilen genel ad. Bazı İslam devletlerinde, genellikle esnaf ve onlarla ittifaklarını belirtmek için yüksek devlet görevlilerinin giydiği beyaz, uzun ve sivri te…

Reji odası (sinema, tiyatro) Sinema, tiyatro, radyo ve televizyon oyunlarında oyunu yönetme: Reji, oyun ve fikir yönünden, başarılı İngiliz filmleri kolay kolay çıkmaz doğrusu insanın kafasından. (İlgili …

Cumhurbaşkanlığı Makam Odası Orun, kat, yer. (müzik) Nağmelerine, seyrine ve karar perdesine göre nitelenen ses dizisi. Makam ile ilgili birleşik fiil ve kelimeler Makam değiştirmek : Bestenin melo…

Mahzun Üzgün, gönlü üzgün, tasalı, neşesiz, gamlı, kederli: Yanıma geldi, şefkatle tedirginliğin, acıyla umutsuzluğun iç içe geçmiş edasıyla, mahzun gözlerini bana çevirdi. Üzüntü veren: Saatler geçtikçe …

Guinness Rekorlar Kitabı tüm dünya rekorlarını barındıran kitaptır (spor) Bir spor dalında erişilmiş derecelerin en üstünü: Usain Bolt 100 metrede dünya rekorunu elinde tutuyor. (mecazi) Daha önce elde edilmi…

Fotoğraf makinesi negatifi Eksi. Gerçekteki aydınlık ve karanlık bölümleri tersine gösteren fotoğraf camı ya da filmi, pozitif karşıtı. Negatif ile ilgili birleşik kelimeler ve anlamları Negatif del…

"Ne öyle ne böyle" anlamında deyimler İçinde "ne ... ne ..." bağlacı geçen deyimler, açıklamaları ve örnek cümleler: Ne alandan ne satandan (ne bir akça katandan) olmamak : Hiçbir tarafla…

Naz etmek Kendini beğendirmek amacıyla takınılan edalı tavır, cilve: Hem bahardır hem yazdır / Hem cilvedir, hem nazdır, / Ne söylense hep azdır; / Hak'tan armağan kadın / Her derde derman kadın (M. N. S…

Resital (Sanatçı: Shaina Sanders) Tek bir sanatçının tek bir çalgı eşliğinde verdiği konser: Liszt kısa bir süre önce Paris'te verdiği konserini "resital" olarak adlandırmış ve sahnede yalnı…

Kara ve yeşil üzüm salkımı Üzüm gibi, birçoğu tek bir sap üzerinde topluca bulunan yemiş: Üzüm salkımı. (botanik) Aynı uzunlukta saplarıyla bir ana sapa bağlanan çok sayıda çiçeğin durumu. (botanik) Ba…

Birbirine reverans yapan bayan ve erkek Reverans, Fransızca kökenli bir kelime olup selam veya teşekkür anlamında öne doğru bel kırarak yapılan bir eğilmedir. Genellikle dans etmeden önce çiftler arasında v…

Orak Ekin biçmekte kullanılan, yarım çember veya hilal biçiminde, yassı, ensiz ve iç tarafı keskin bir madeni bölümle, buna bağlı saptan oluşan araç: Eline keskin bir orak aldı ve "Orağını savur ve ek…

(edebiyat) Söz ya da yazıda, sözcüklerin istenilen etkiyi sağlayacak biçimde kullanılması sanatı. Bu sanatı konu alan bilgi dalı, söz bilim. Belagat, ilmi belagat eş anlamları. Bu sanatla ilgili, buna değgin.…

Nefelin Nefelin, yerbilim ve mineralojide alkali silikat mineralleri arasında yer alan, feldspat benzeri bir silikat türüdür. Genellikle renksiz, beyaz veya gri , nadiren kahverengimsi kırmızı ve yeşilimsi tonla…

Reva, yakışır, yerinde, uygun anlamlarına gelir: Kendisine reva gördüğünü sana reva görmeyenin, arkadaşlığında hayır yoktur (Hadisi Şerif). Revadır gerçi öldürmek yılanı / Eğer derviş isen incitme canı (Erzurumlu…

İhtiram, saygı, hürmet, tazim anlamlarına gelir. İhtiram duruşu : Saygı duruşu. İhtiram kıtası : (askeri terim) Devlet büyüklerini ve yüksek rütbeli komutanları karşılama ve uğurlama törenlerinde, selamlama …

(Bir hastalık başka bir hastalıkla) Karışma. Komplikasyon eş anlamı. Karşılaşıp görüşme, başkalarıyla ilişkide bulunma. İhtilat ile ilgili birleşik fiiller ve anlamları İhtilat etmek (yapmak) : (Hastalık …

Resitatif, opera, operet, kantat ve oratoryoların düzyazı ve diyalog bölümlerinde kullanılan, serbest bir ritim ve tempoyla, konuşur gibi şarkı söyleme tarzına verilen addır: Resitatif, yarı teganni yarı tekellüm…

Geçim, geçinme, yaşamak için gerekli şey: Önceleri maişet hususunda hayli sıkıntı çekmişti. Fakat hicretten sonra Allah'ın inayeti ile durumu düzelmiş, iş güç sahibi olmuş, devletten yüksek maaş alma hakkını…

Mermide kalibre Kalibre, ateşli silahlarda mermi çekirdeğinin çap genişliğini belirtmekte kullanılan ve 1 inçin yüzde birine eşit olan ölçü birimidir. 1 kalibre 0,254 milimetreye denktir. Namlu çapı olara…

B2 savaş uçağı maketi Heykel, yapı, eşya gibi üç boyutlu nesnelerin taslak durumundaki küçültülmüş örneği. Model eş anlamı. Grafik sanatında, renkli fotoğrafa karşıt olarak, çizilmiş ya da boyanmış renkli…

Özür dilemek Bir kusur ya da suçun hoş görülmesini gerektiren sebep, mazeret: Bilinir ki, bir suç işleyen kimse, suç işlenene karşı doğru ve gerçek bir özür ile özür dilerse, suçu bağışlanır. Sakatlık, el…

Kafiyeli söz dizisi, şiir: Ve zannederim bu ateşle Şinaver Bey bir ay içinde bir divan dolduracak kadar nazım yazdı... (İlgili cümle kaynağı: A. Sait) Düzenleyen, tanzim eden. (edebiyat) Manzume (şiir) yazan:…

Parabol ve Hiperbol Parabol, bir koni, ana doğrusuna, yani tabanın herhangi bir noktasını tepeye birleştiren doğruya paralel bir düzlemle kesildiğinde ortaya çıkan kesitin biçimidir. Parabol, "odak&q…

Duvar payandaları Payanda (Farsça) , bir şeyin sağlam durmasını sağlamak veya yıkılmasını önlemek amacıyla yıkılabileceği yöne doğru eğik olarak dayanan ya da yapılan destektir: Kalın dış duvarlar kervansar…

(edebiyat) Bir halk şiiri türü: Kalenderi, aşıkların "mefülü mefailü mafailü feülün" ölçüsüyle gazel, murabba, muhammes, müseddes biçimlerinde yazdıkları ve kendine özgü bir ezgiyle okunan şiir türüdü…

Ekoloji Ekoloji, insanlar, hayvanlar, bitkiler ve diğer tüm canlı organizmalar ile onların fiziksel çevreleri arasındaki karşılıklı hayati ilişkileri inceleyen bilim dalına verilen addır; çevre bilimi olarak…

Balta Ağaç kesmeye, odun yarmaya yarayan, ağaç saplı, keskin ağızlı demir araç. Eskiden taştan tunçtan, demirden, çeşitli biçimlerde yapılan balta, ateşli silahlardan önce savaş aracı olarak da kullanılırdı…

Balon Isıtılmış hava ya da havadan hafif bir gazla doldurulan havada yükselebilen, küre ya da yumurta biçiminde araç. Bağlı balon, güdümlü balon (zeplin), deney balonu, meteoroloji balonu gibi türleri vard…

Toplumun günlük tüketim mallarını toplayıp biriktirerek, yapay bir darlık (yokluk) oluşturduktan sonra eldeki malı yüksek fiyatla satma, vurgunculuk, karaborsacılık, spekülasyon eş anlamları: Bir adam ihtikar ya…

Ekonomik kriz Ekonomiyle ilgili. Az masraflı, kazançlı, hesaplı. Ekonomik ile ilgili birleşik kelimeler ve anlamları Ekonomik kriz : Ülke veya dünya genelinde yaşanan iktisadi ticari bunalım. Ekono…

Kaldırım Caddelerin iki yanında, yayalara özgü yol: Karşı kaldırımda annesinin elini sıkıca tutmuş küçük bir çocuk bana baktı, gülümsedi. (Kolektif) Gelip geçenleri çamurdan korumak için taşlarla döşenmiş…

Halo Dayı (Sönmez Atasoy) Çocuğa göre annenin erkek kardeşi: Dün gece dayım geldi anamla dayım konuştular (R. Özdenören). Daha kapıyı açmadan, "Yaşasın! Dayım geldi!" bağırdı yeğen. (F. Uslu) (m…

Ekopraksi, başkalarının davranışlarını ya da hareketlerini elde olmayarak ve hemen taklit etme biçimindeki sinir ve ruh hastalığına verilen addır; yansıca olarak da adlandırılır. Aynı sesin yankılanmasında olduğu…

Kalkolitik, tarih öncesi çağların, bakırın işlenmesi ve bakırın yaygın olarak kullanılmasıyla nitelenen; cilalı taş (neolitik) çağı toplum koşullarının ve tarım tekniğinin sürdüğü sonuncusu, bakır taş çağı ve bu …

Kaloma, demir atmış bir teknede zincirin ya da halatın su içinde kalan bölümüne verilen addır: Kaloma, demirli bir geminin denizde bulunan zincirinin uzunluğudur. Salınacak kaloma miktarı denizin derinliğine ve k…

Her şeyde kusur bulup beğenmemek, çok zor beğenmek, aşırı titizlik göstermek. Saçları dökülüp, dazlak bir hal almak: Alnından yukarısı dazlamış başının arkasındaki saçları gür, kumral, belki biraz kıvırcık, dalg…

"Ne" sözcüğü ile başlayan deyimler ve anlamları İçinde "ne" kelimesi geçen deyimler, kalıp sözler, açıklamaları ve örnek cümleler: Ne akla hizmet (Ne akla hizmet ediyor?) : Akılla bağdaşt…

Optik form Görmeyle ilgili, görmeye değin. Fizik biliminin ışık, ışığın kaynağı ve yayılması, ışığın oluşturduğu etkiler ve buna bağlı diğer olgularının inceleyen kolu. Optik ile ilgili birleşik kelime…

Bakan ve elçilerden başlayıp devlet başkanlarına kadar yabancı devlet adamlarına seslenirken ya da onlardan söz edilirken kullanılan onur unvanı: Yerine oturdu: "Güle güle, Ekselans Baron Frederik. Umarım y…

Balyoz Balyoz, kazık çakmak, büyük taşları kırmak, duvar yıkmak gibi işlerde kullanılan uzunca saplı, çok iri ve ağır çekice verilen addır; varyos olarak da adlandırılır: Bütün günü o balyozla geçiyor. Nere…

Anne dayağı Bir insanı ya da bir hayvanı dövmek işi, sopa, patak, kötek: Öyle deyip geçmeyin, anne dayağı da sanat eseridir. Aşka dahildir. (Ö. Altıntaş). Anne dayağı dayakların en güzeliydi. Bir şey devr…

Çelme takmak Birini yere düşürmek için adım atacağı ayağının önüne ayak uzatma: Birden ayağına takılan bir çelmeyle tepe üstü yere düştü. (Y. Kemal) Çelmek eylemi (yolundan çevirmek, engel olmak): Türlü t…