Baykuş Baykuş, gece avcısı olarak bilinen, başında kulak benzeri tüy çıkıntıları bulunan, iri gözlü, güçlü gagalı ve kısa vücutlu yırtıcı bir kuş türüdür. Gelişmiş işitme yetenekleri ve yumuşak tüyleri saye…

Battı balık yan gider "Battı balık yan gider" bir deyimdir. İşler kötü gittiğine göre artık ne olursa olsun deyip boş verilebilir, istenildiği gibi davranılabilir demektir. Örneğin resimdeki sürüc…

Borç altına girmek Ödenmesi gerekli para ya da başka bir şey, verecek: Borçlar, bölük pörçük olduğundan, herkese azar azar verebiliyorum. (K. Tahir) Birine karşı bir şeyi yerine getirmek, bir işi yüklenmek…

Barut ile ilgili deyimler ve anlamları Barut fıçısı İçinde "barut" kelimesi geçen deyimler, açıklamaları ve örnek cümleler: Barut fıçısı gibi : Çok kızgın, sinirli (kimse): Paşa ateş değmiş ba…

Baş ile ilgili deyimler ve anlamları Başına iş açmak İçinde "baş" kelimesi geçen deyimler, açıklamaları ve örnek cümleler: Baş ağrısı olmak : Sıkıntı vermek: Bu iş yıllarca sürdü ve herkese baş ağr…

Bardak Sıvıları içmek için kullanılan, genellikle cam, plastik ya da topraktan yapılmış küçük kap: İçecekler için kullanılacak cam bardaklar masanın bir köşesinde hazır bekliyordu. (S. Can) Bir bardağın al…

Azrail Meleği (tasvir) Allahü Teala tarafından insanların canını almakla görevlendirilmiş melek, ölüm meleği, can alıcı melek: Eserde gelmiştir ki:"Şaban ayının onbeşinci gecesi olan beraat gecesinde, o yıl…

Sayı, nicelik ya da nitelik bakımından küçük, çok karşıtı: Dost bin ise azdır, düşman bir ise çoktur. (Atasözü) Alışılmış olandan, umulandan ya da gerekenden eksik: Kahveyi az şekerli içer. Hani az para ile de …

Ahlak kurallarına aykırı olan utanılacak durum ya da davranış: Ne mutlu o kimseye ki kendi ayıbını görür. (Mevlana) Eksiklik, kusur: Ayıp değil ya, ben aslardan oldum bittim hoşlanmam (H. Taner). Bu malın ayıbı …

Ayak ile ilgili deyimler ve anlamları Ayağı yürüten baştır İçinde "ayak" kelimesi geçen deyimler, açıklamaları ve örnek cümleler: ( atasözlerine geç ) Ayak açmak (vermek) : Aşıklar arasındak…

Bekarlık sultanlıktır Evli olmayan, evlenmemiş kimse: Bekardı ve evlenmeye de hiç niyeti yoktu. Ama otuz yaşlarını aşmaya başladığı günlerden birinde aşk şimşeği düştü gönlüne. (M. Uzun) Evli olduğu halde,…

İçinde "baş" sözcüğü geçen atasözleri ve açıklamaları: ( * yaygın bilinen ) Baş ağır gerek, kulak sağır* : Kişi ağırbaşlı olmalı, dedikoduları dinlememeli ya da işitmemiş gibi davranmalıdır. Baş ağr…

Ay (dolunay) (gökbilim) Dünya'nın uydusu olan, Dünya ve kendi çevresinde dönen, Güneş'ten aldığı ışığı yeryüzüne yansıtan gökcismi. Bir yılın, on iki bölümünden her biri: Ocak ayı, Şubat ayı... …

Baba kız İçinde "baba" sözcüğü geçen atasözleri ve açıklamaları: ( * yaygın bilinen ) Baba beyliği ile çocuk adam olmaz : Bir kişinin ya da çocuğun kendi başarıları ve çabaları ile değer kazanm…

Baba ile ilgili deyimler ve anlamları Babalık işte İçinde "baba" kelimesi geçen deyimler, açıklamaları ve örnek cümleler: Baba bir : Aynı babadan, ayrı annelerden dünyaya gelen kardeşler için…

İki avuç Elin parmak uçlarıyla bilek arasındaki iç bölümü, el içi, hapaz: Ellerine baktı. Avuçları terliydi. (S. Faik) Yarı yumulmuş elin hacminin (oylumu) alabileceği miktar: Bir torbadan bir avuç pirinç …

Aşk Karşı cinsten birine duyulan güçlü ve tutkulu sevgi, sevda: Güzelliğin on para etmez / Şu bendeki aşk olmasa (Aşık Veysel) (tasavvuf) Yaratıcı'ya duyulan yüce ve güçlü sevgi: Sofilere sohbet gere…

Ayı da bir dağın şenliği (zooloji) Memelilerin etoburlar takından olmakla birlikte, meyve ve bal ile de beslenen, beş parmaklı olup insanlar gibi tabanlarına basarak da yürüyebilen, Türkiye'de boz cinsi…

Eskiden bir yere gelen insandan sadece orada bulunduğu veya o yere girdiğinden veya soktuğu eşya için alınan para. Bir çeşit vergi. Bu uygulama günümüzde ülkeler tarafından vergi ve harç adı altında uygulanmaya d…

Ayran Yoğurda su eklenip sulandırılmasıyla yapılan içecek: Yoğurt ezilerek ve yoğurdun miktarı kadar da su katılarak millî içeceğimiz olan ayran yapılır. (M. Üçer) Süt ya da yoğurdun yayıkta çalkalanarak y…

Tırnak İnsan ve hayvan parmaklarının ucundaki sert, sivri ve duyumsuz olan boynuzsu tabaka. Bir başkasının yazısından, sözünden alınan ya da özelliği belirtilmek istenen bölümün başına ve sonuna konulan iş…

Avdaki bir avcı ve köpeği (İnsan ya da hayvan için) Canlı olarak, yaralayarak ya da öldürerek hayvan, kuş ya da balık tutma işi: Dediklerine göre av düşkünüydü. (N. Cumalı) Böylelikle ele geçirilmek istene…

Bir nesneyi boşluğa ya da bir yöne doğru fırlatmak: Taş attı da kolu mu yoruldu? (Deyim) Elle tutulan bir şeyi bırakarak yere düşürmek: Sokağa çöp atmak sağlığa aykırıdır. (Bir kimseyi) Uzaklaştırmak, başka bir…

Aş Aş, yenmek için pişirilerek hazırlanan yemek veya yiyecek anlamına gelir ve genellikle bir insanın günlük besin ihtiyacını karşılayan yiyecekler için kullanılır. Kültürel bağlamda ise aş, paylaşımı ve mis…

Bir şeyin yere yakın olan alt parçası, bölümü; yukarı karşıtı: Merdivenlerin aşağısı görünmüyor. Aynı cinsten olan şeylerin altında bulunan: Çocuk bölümü aşağı kattadır. Niteliği düşük, kötü: Aşağı kalite. Değ…

Aslan (zooloji) Kedigiller familyasından, erkekleri yeleli, Asya ve Afrika'da yaşayan, yırtıcı ve çok güçlü olan bir hayvan türü. (mecazi) Gürbüz, cesur ve yiğit adam: O Allah'ın Aslanı'ydı..…

Ateş Yanıcı bir maddenin tutuşmasıyla birlikte beliren ısı ve ışık: Yaktıkları ateş görevini iyi yapmış, üstleri başları tamamen kurumuştu. (H. Erdem) Yanmakta olan cisim: Mangalın içindeki ateşler yumuşak…

At İçinde "at" sözcüğü geçen atasözleri ve açıklamaları: ( * yaygın bilinen ) At, adımına göre değil, adamına göre yürür* : Bir işin yürüyüşü işbaşındakinin bilgisine, çabasına, tutumuna göre d…

At ile ilgili deyimler ve anlamları At İçinde "at" kelimesi geçen deyimler, açıklamaları ve örnek cümleler: At Ali'nin, nam Veli'nin : Bir iş yapana değil bir başkasına mal edildiği z…

arı (I) Bal arısı Üreme yeteneği olan dişi arı (kraliçe arı), kısır dişiler (işçi arılar) ve erkek arılardan oluşan toplumlar halinde; işçi arıların salgıladığı balmumuyla yapılan peteklere, yine işçiler ta…

Bir şeyi ya da birini bulmaya çalışmak: Onbaşıdan umut kesince başka kurtuluş yolları aradı (N. Cumalı). Sivil polisler, inzibatlar aramaya başladılar. (Y. Z. Ortaç) Bir şeyi, üzerine düşerek, direterek istemek:…

Eski bir araba - Anadol İnsan ya da eşya taşımaya yarayan tekerlekli kara taşıtı: At arabası. Çocuk arabası. El arabası. Fiyakalı, 63 model bir Buick arabaya bindik (Ç. Altan). Arabayla taşınan ya da taşın…

İki şeyi ya da yeri birbirinden ayıran uzaklık, açıklık, boşluk: İki köprünün arası. Ev ile büronun arası. İki olguyu birbirinden ayıran zaman, zaman farkı: Bu arada çok şeyler oldu. Ara vermeksizin çalışıyorlar…

Asayiş berkemal - Kemal Sunal Asayiş berkemal, eskiden güvenliğin yerinde olduğunu, herhangi bir olay çıkmadığını belirten Farsça bir deyimdir. Günümüzde daha çok şaka yollu, her şeyin yolunda gittiğini anl…

Arşın Arşın, eski bir uzunluk ölçüsüdür. Yapı işlerinde ve arazi ölçümünde kullanılan mimari arşın yaklaşık 75 cm, kumaş ölçmekte kullanılan ticari arşın ise yaklaşık 67 santimetre uzunluğundadır: Ahali ü…

Utanma, utanç duyma, haya, hicap: Yolum; edep, ar değil mi? / Her bir azam, sır değil mi? / Can seyrimiz, bir değil mi? / "İbret" söyler hâlin Sen'in?.. (R. Araz) Büyük arazileri, tarım alanlarını …

"Abdest, el yüz temizliği değil, gönül temizliğidir" (Hacı Bektaş Veli) İslam'da namaz kılmak veya Kur'an-ı Kerim okumak gibi ibadetleri yerine getirmezden evvel su ile yapılan temizlik ve…

Armut (botanik) Gülgillerden, çiçekleri ak, Türkiye'nin her yerinde yetişen ağaç ve bunun rengi sarıdan yeşile kadar değişebilen tatlı, sulu, yumuşak, küçük çekirdekli meyvesi: Armut ağaçları harikadır…

Arpa başakları (botanik) Buğdaygillerden, Türkiye'de çok yaygın yetiştirilen, taneleri ekmek ve bira yapımında kullanılan ya da hayvanlara yem olarak verilen bir bitki. (argo) Para: Bu iş için biraz …

Arkadaşlık Huyları ve anlayışları (kafaları) birbirine yakın olan, birbirlerine sevgi gösteren ve birbirleriyle konuşup görüşmekten hoşlananlardan her biri: İyi arkadaş yalnızlıktan daha iyidir; yalnızlık da…

Bir şeyin temel tutulan yüzünün tam ters yanı, ön karşıtı: Evin arkasında küçük bir ağaçlık var. Bir şeyin sırt durumunda olan yüzeyi: Kapının arkası boyasız. Öbür yüz, öbür yan: Tepenin arkası. Geri kalan, so…

Arka , geri: Boydan boya çatlak gözlüğünün ardından ürküntüyle baktı (O. Kemal). Ürkek ürkek birkaç kere ardına döndü baktı (Y. Kemal). Tepenin ardı. Tepenin art yanı. Art arda sıralamak. Bir şeyin öbür yüzü. A…