Daha kötü, pek kötü: Ekmeksiz, susuz kalmaktan betermiş sensiz olmak yiğidim. (İlgili cümle kaynağı: F. Baran) Beter ile ilgili deyimler ve anlamları İçinde "beter" kelimesi geçen deyimler, açıklamal…

Batisfer Batisfer, derin deniz gözlemi için bir araştırma gemisinden çelik halatlarla suya indirilen, özel yapılmış basınca dayanıklı çelik bir küreden oluşan bir tür tek kişilik kabindir. İndirildiği gemiye…

Baştankara kuşu Baştankara, baştankaragiller ( Paridae ) familyasına ait, küçük yapılı ve çevik ötücü kuşlara verilen genel addır. Bu kuşlar genellikle sırtı koyu, karnı açık renkli, başı siyah ya da siyah …

bel (I) İnsan bedeninin göğüsle karın arasındaki dar bölümü: Ağamı yolladım Yemen eline / Çifte tabancalar takmış beline / Ayrılmak olur mu taze geline (Türkü). Bu bölümün sırtın altına ve karnın arkasına ras…

Ahşap beşik Beşik, çok eskiden beri kullanılan, bebekleri sallayarak uyutmaya yarayan ahşap ya da metalden yapılmış küçük bebek yataklarıdır. Bebeklerin sallanırken daha kolay uyumasını bilim sallanmanın be…

Beşik kertmesi Beşik kertmesi, iki ailenin aralarındaki iyi ve sıkı ilişkiyi daha da güçlendirmek için birbirlerinin çok küçük kız ve erkek çocuklarını bazen bebeklerini, ileride evlendirmek üzere sözleşmel…

Bedava Bir karşılık ödemeden elde edilen, parasız, beleş: Bedava yaşıyoruz, bedava; / Hava bedava, bulut bedava, / Dere tepe bedava. / Yağmur çamur bedava... (O. V. Kanık) Emek vermeden, zahmet çekmeden k…

Dalgalanan Türk Bayrağı ve gökyüzünde Ay Yıldız Bir ulusun, devletin, belli bir örgütün, bir topluluğun ya da başka bir kavramın simgesi olarak kullanılan, renk, biçim ya da simgesel resimle özelleştirilmiş…

Kartal başlı baston Yürürken yere dayanarak güç almaya yarayan, üst kısmı elin tutabileceği kadar bükülü olan veya üzerinde bir topuz bulunan az çok süslü değnek: Bir elinde çıkın, bir elinde baston vardı.…

İstenilsin ya da istenilmesin, arayarak ya da aramadan bir şeyle ya da bir kimseyle karşılaşmak: Kitabı hiçbir yerde bulamadım. Sonunda belasını buldu. Yitirilen bir şeyi elde etmek: Yitirdiğim cüzdanı buldum. Va…

Cıvalı barometre Barometre, açık hava basıncını ölçmeye yarayan, cıvalı, sifonlu, kadranlı ve aneroit gibi çeşitleri olan basınçölçer aygıtlara verilen addır. Atmosfer basıncındaki değişiklikleri ölçebilen …

Buğday başak ve taneleri İçinde "buğday" sözcüğü geçen atasözleri ve açıklamaları: ( * yaygın bilinen ) Buğday başak verince, orak pahaya çıkar* : Bir şeye gereksinim artınca o şeyin değeri de artar.…

İçinde bulunduğumuz gün: Bugün günlerden pazar. Bugün yılbaşı. İçinde bulunduğumuz zaman: Bugün çok değişti artık; günde on dört saat çalışma geride kaldı. İçinde bulunduğumuz günde: Bugün kar yağdı. Bugün dai…

Bunun gibi olan: Böyle lakırdı olmaz. Bu yolda, bu biçimde: Böyle arada bir akıllarına estikçe de, Sakarya'dan balık tutmaya giderler. (İlgili cümle kaynağı: S. Faik) İçinde "ne?", "nasıl?&qu…

Boyun Baş ile omuz arasındaki bölge: Boynumu kesse gık demezdim (N. Cumalı). Gerdanı bir kuğunun boynu gibi uzamıştır. (Y. K. Karaosmanoğlu) Şişe ya da güğüm gibi kapların dar olan üst bölümü. (coğrafya) Bir e…

Bir nesnenin tabanıyla en yüksek noktası arasındaki uzaklık: İnsan boyu, duvarın boyu vb. Bir yüzeyde uzunluk: Sıranın boyu, odanın boyu, cetvelin boyu vb... Masanın boyu eninden uzundur. Yol, ırmak, deniz gib…

İçinde kimse ya da hiçbir şey bulunmayan: Boş ev, boş kutu, çay boşları vb. Bir işe yaramayan: Neden boş geçen yıllardan içim ezik? (O. V. Kanık) İşsiz: Boş gezmek, boş durmak vb. Bilgisiz: Boş adam, boş kafa…

Yüz, surat: Benzinde bir uçukluk, kalbinde bir durgunluk vardı. (Ş. Halıcı) Yüzün rengi: Yatağına uzanmış, benzi sapsarı, ama gözlerinde olgunluğun, vefakârlığın ve teslimiyetin kıvılcımlarını saçan gencecik bir…

Beyin Kafatasının içinde yer alan, birbirine yapışık iki çeyrek küre biçiminde, girintili çıkıntılı, beyazımtırak ve yumuşakça bir sinir kütlesinden oluşan; düşünceyi, hafızayı, duyguları ve aktiviteyi kontrol …

Boyutları benzerlerinden daha fazla olan: Büyük masa. Büyük halı. Büyük beden. Yaşça ileri, yaşı yüksek, yaşlı: Büyük oğul. Benden üç yaş büyüktür. Niceliği çok olan: Son ihracat işinden büyük servet yapmış di…

Bostan korkuluğu Sebze bahçesi: Bostanda mısır ile kabak ekiliydi (G. Karahan). Bostanda, pırasa, soğan ve sarımsak ekiliydi. (M. Kömür) Kavun, karpuz tarlası, bük: Bostan kelimesi Farsça'da ve oradan …

Boğaz Boynun ön bölümü ve bu bölümü oluşturan organlar (gırtlak, kaslar, yemek borusu ve soluk borusu vb.): Adam, boğazını yırtarcasına bağırıyor. Yediklerim boğazımda kaldı. Boğazım şişti. Herhangi bir şeyin ağ…

Beş sayısı Beş ile ilgili deyimler ve anlamları İçinde "beş" kelimesi (beş sayısı) geçen deyimler, açıklamaları ve örnek cümleler: Beş aşağı beş yukarı : Aşağı yukarı, yaklaşık olarak ( → Üç…

İçine girecek şeyden çok büyük ya da geniş olan, gerekenden geniş olan; dar karşıtı: Yirmi yaşındaki gibi bol tişört ve bol pantolon. (S. Uyumaz) İstenilenden, beklenilenden, olağandan ya da alışılandan çok, kıt…

Osman Bey (B. Özçivit) Varlıklı, zengin ve ileri gelen. Oymak, beylik ya da küçük devlet başkanı: Osman Bey. Orhan Bey. Aydınoğlu Umur Bey. Karaman Beyi. İskambil kağıtlarında birli, as: Maça beyi. Erkek adla…

Bülbül ve Gül (zooloji) Ötücü kuşlar takımının sinekkapangiller familyasından olan, sesinin ve ötüşünün güzelliyle tanınan küçük bir kuş türü. (mecazi) Sesi çok güzel olan kimse: Duyduğuma göre ses krali…

Bir sayısı İçinde "bir" kelimesi (bir sayısı) geçen deyimler ve açıklamaları: Bir ağızdan : (Ağızdan ses çıkarmak anlamını veren eylemlerin belirteci olur) Hep birlikte: Bir ağızdan türkü söyle…

Bin ile ilgili deyimler ve anlamları İçinde "bin" kelimesi (bin sayısı) geçen deyimler, açıklamaları ve örnek cümleler: Bin bela : Büyük bir güçlükle: Evin beş kat merdivenini bin bela çıkar. (A. Be…

Berber Berber, insanların saç kesimi, sakal tıraşı ve genel kişisel bakım ihtiyaçlarını karşılayan kişidir. Genellikle erkeklerin saç ve sakal tıraşını yaparken, bazı berberler cilt bakımı ve kaş şekillendirme gi…

Askeri boru Uçları açık, uzun ve dar, içi boş silindirik nesne. Nefesle çalınan perdesiz maden çalgı, borazan: Bu bando takımında çok iyi nota bilen, boru ve nefesli müzik aletleri çalan kişiler vardı. (K. Arı)…

"Berhudar Ol Evladım" Orhan Gencebay Berhudar farsça kökenli bir sözcük olup, "olmak" eylemiyle birlikte kullanıldığında "mutlu" anlamına gelir. Berhudar ol, yaşlıların gençle…

Burun Yüzün, ağızla gözler arasında yer alan, soluk alıp vermeyi ve koku almayı sağlayan iki delikli, çıkıntılı bölümü: Her nedense kötü kötü kokular geliyordu burnuna (N. Cumalı). Bir şeyin, biçim bakımın…

Ben (anatomi) (anatomi) Çoğu doğuştan olan, deri yüzeyinde bulunan, ufak, koyu renkli leke ya da kabartı. (dilbilim) Tekil birinci kişiyi gösteren adıl. İyelik ekiyle "benim", durum ekiyle "ban…

Mutlu bayramlar Ulusal olarak sevinç içinde kutlanan dini ya da milli bakımdan önemi olan gün veya günler: Kurban bayramı. 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı. (mecazi) Sevinç, neşe: Bu gezi bizim …

Baykuş Baykuş, gece avcısı olarak bilinen, başında kulak benzeri tüy çıkıntıları bulunan, iri gözlü, güçlü gagalı ve kısa vücutlu yırtıcı bir kuş türüdür. Gelişmiş işitme yetenekleri ve yumuşak tüyleri saye…

Battı balık yan gider "Battı balık yan gider" bir deyimdir. İşler kötü gittiğine göre artık ne olursa olsun deyip boş verilebilir, istenildiği gibi davranılabilir demektir. Örneğin resimdeki sürüc…

Borç altına girmek Ödenmesi gerekli para ya da başka bir şey, verecek: Borçlar, bölük pörçük olduğundan, herkese azar azar verebiliyorum. (K. Tahir) Birine karşı bir şeyi yerine getirmek, bir işi yüklenmek…

Barut ile ilgili deyimler ve anlamları Barut fıçısı İçinde "barut" kelimesi geçen deyimler, açıklamaları ve örnek cümleler: Barut fıçısı gibi : Çok kızgın, sinirli (kimse): Paşa ateş değmiş ba…

Baş ile ilgili deyimler ve anlamları Başına iş açmak İçinde "baş" kelimesi geçen deyimler, açıklamaları ve örnek cümleler: Baş ağrısı olmak : Sıkıntı vermek: Bu iş yıllarca sürdü ve herkese baş ağr…

Bardak Sıvıları içmek için kullanılan, genellikle cam, plastik ya da topraktan yapılmış küçük kap: İçecekler için kullanılacak cam bardaklar masanın bir köşesinde hazır bekliyordu. (S. Can) Bir bardağın al…

Bekarlık sultanlıktır Evli olmayan, evlenmemiş kimse: Bekardı ve evlenmeye de hiç niyeti yoktu. Ama otuz yaşlarını aşmaya başladığı günlerden birinde aşk şimşeği düştü gönlüne. (M. Uzun) Evli olduğu halde,…

İçinde "baş" sözcüğü geçen atasözleri ve açıklamaları: ( * yaygın bilinen ) Baş ağır gerek, kulak sağır* : Kişi ağırbaşlı olmalı, dedikoduları dinlememeli ya da işitmemiş gibi davranmalıdır. Baş ağr…

Baba kız İçinde "baba" sözcüğü geçen atasözleri ve açıklamaları: ( * yaygın bilinen ) Baba beyliği ile çocuk adam olmaz : Bir kişinin ya da çocuğun kendi başarıları ve çabaları ile değer kazanm…

Baba ile ilgili deyimler ve anlamları Babalık işte İçinde "baba" kelimesi geçen deyimler, açıklamaları ve örnek cümleler: Baba bir : Aynı babadan, ayrı annelerden dünyaya gelen kardeşler için…

Bumerang Bumerang, elle atılan, atıldığında hedefi bulmazsa veya başka bir yere çarpmazsa atan kimseye gelir gelen, ilk olarak Avustralya yerlilerinin avda ve savaşta kullandıkları, sert ağaçtan yapılmış si…

Bağlama (saz) Bağlama (saz), müzikte meydan sazından küçük, curadan büyük , uzun saplı ve şişkin gövdeli bir halk çalgısıdır . Genellikle ikişerli veya üçerli şekilde dizilmiş üç grup tel ile donatılmıştı…

(Hırvatça, tarih) Eskiden Macaristan ve Yugoslavya dolaylarında sancak beylerine ve küçük prenslere verilen unvan. Yasaklamak, menetmek, boykot etmek, aforoz etmek. Banlamak: Horoz ötmek. Bağırmak. (ha…

Muhasebede, bir hesabın borç ve alacak toplamları arasındaki fark. Bir hesaplaşmadan veya mahsuplaşmadan sonra ödenmesi veya tahsil edilmesi gereken tutar: Cari hesap sözleşmesinin sonunda ortaya çıkan son baki…

Varlığı başka bir şeyin varlığına bağlı olan. İzafi. Görece. Hareket etmekte olan cisme göre, başka bir cismin görünüşteki hareketinin niteliği: Yer yuvarlağının güneşe göre bağıl hareketi eliptik, mutlak har…

Kaplumbağa kabuğu Kaplumbağa kabuğu: Başı bağasına gömülü bir kaplumbağa gidiyor önüm sıra... (İlgili cümle kaynağı: M. Yalçın) Deniz kaplumbağasının kabuğu. Kaplumbağa: Su bağası. Kimi hayvanlarda vücu…