Rakor (teknik)  Havşalı bir borunun ucuna serbestçe dönebilecek biçimde geçirilmiş ve boruyu karşılığına eklemeyi sağlayan içten vidalı, somun biçiminde parça, bilezik. Sıhhi tesisatta döndürülemeyen iki …

(Farsça) "Doğru" anlamına gelir; gelmek, gitmek, getirmek eylemleri ve bunların türevleriyle bileşik eylemler oluşturur. Doğru düzgün. Tesadüf. Atılan şey hedefi vurma. Alaturka müzikte bir makam …

Rafinaj Karışım halindeki maddeleri bir rafineride kristallendirme, damıtma (distilasyon) gibi ayırma yöntemleriyle birbirinden ayırma ve/veya istenmeyen maddelerden arıtma, rafine etme. Örneğin ham petrol; d…

Radyolojide röntgen filmi tekniğiyle akciğerlerin görüntülenmesi Işınımın hekimliğe uygulanması hekimlikte kullanılması. Röntgen filmi tekniği ile vücudun iç organlarının resimlenmesi. Röntgen ışınlarınd…

Külliyede bir resepsiyon Kabul, kabul etme. Resmi konukları ağırlama töreni, kabul töreni, kabul resmi ya da resmi ziyafet: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Beştepe'deki Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nd…

Ramazanda iftar sofrası Ramazan, İslam dünyasında büyük bir öneme sahip olan ve kamerî takvimin dokuzuncu ayı olarak kabul edilen mübarek bir aydır. Aynı zamanda, "üç aylar" olarak bilinen Recep, Ş…

Rüşvet almak ve vermek Rüşvet, bir kişinin görevini, yasalara veya kurallara uygun şekilde yerine getirmek yerine, kendisine teklif edilen para, mal ya da menfaat karşılığında istenilen şekilde yapmasıdır. …

Rüzgar (yel) ile ilgili deyimler ve anlamları Rüzgar İçinde "rüzgar ve yel" kelimeleri geçen deyimler, açıklamaları ve örnek cümleler: Rüzgar almak : Rüzgar esen bir yerde bulunmak: Bu ev çok …

Rüya görmek Uyurken zihinde yaşanılan olayların, görüntülerin, düşüncelerin tümü, düş: Rüyasında gece gökyüzünde uçuyordu. Gerçek olmayan, gerçekleşmesi imkansız olan şey, hayal: Tüm bunların bir rüyadan i…

Ruh tasviri Dinlerin ve dinselci felsefenin insanda vücuttan ayrı bir varlık olarak kabul ettiği canlandırıcı ve etkin ilke, tin: Madde ve ruh. (din) Allah tarafından yaratıldıktan sonra insan bedenine üflenmi…

Renk (fizik) Nesnelerden yansıyan ışık ışınlarının farklı dalga boylarında olmasından ötürü gözde oluşan farklı duyumlardan her biri. Renkler nanometre (1*10 m.) cinsinden şu dalga boylarındadırlar: Kırmı…

Geriye dönük, geçmişe yönelik, geçmişe göre, dünden bugüne: Retrospektif bir bakış açısıyla olaylar izlenir. (A. S. Akçay) Bir sanatçının kariyeri boyunca yaratmış olduğu eserlerden derlenmiş sergi ya da bir ak…

Reomür ( Réaumur ), sıcaklık ölçümünde kullanılmış, günümüzde ise neredeyse tamamen terk edilmiş bir termometre ölçeğidir . Erimekte bulunan buzun sıcaklığı 0 derece , kaynar suyun sıcaklığı ise 80 derece olarak…

Bir rençper bağ bellerken Tarla, bağ-bahçe, toprak ve yapı işlerinde çalışan; işi, taş-toprak taşımak, toprak kazmak ve bellemek gibi kaba ve ağır işler olan gündelik işçi, ırgat . "Rençber" denilen em…

Rest çekmek deyimi herhangi bir konuda kesin ve sert olarak son sözü söylemek, bahsekonu şeyin istedikleri gibi olmayacağını (yapılmayacağını) bildirmek demektir: Bir rest çektim hepsi yola geldi... Kumarda oyu…

Resmi Gazete Devletin olan: Resmi hizmet. Devlet yöntemince olan: Resmi işlemler. Teklifli, senli benli olmayan: O herkesle resmidir. Resmi ile ilgili birleşik kelimeler ve anlamları Resmi dil : Bi…

İş hayatında rekabet Aynı amacı güden kimseler arasındaki çekişme, yarışma, yarış: Siyaset ise baştan başa rekabettir (Ö. T. İnançer). Birbiriyle rekabet eden kimselere rakip denir. (ticaret) Aynı sektörde …

Revalüasyon, paranın değerini, altına ve dövizlere göre yükselterek yeniden ayarlama, değer katma demektir; devalüasyon karşıtı. Kelime anlamıyla bir ülke ulusal parasının yabancı ülke paraları karşısında değerin…

Yürüyen, giden: Onlar ölüp gittikleri gibi, biz de, gün olup mukadder akıbete doğru revan olacağız. (İlgili cümle: S. Ayverdi) Akan, akıcı: Kollarına girip ayağa kaldırdıkları kan revan içindeki Hasan Bey, &quo…

Renk körlüğü ve renkler Renk körlüğü, gözün retina tabakasında bulunan ve renkli görmeden sorumlu olan koni hücrelerindeki yapısal ya da işlevsel bozukluklar nedeniyle bazı renklerin algılanamaması ya da ay…

Revizyon, yeniden gözden veya elden geçirip düzeltmek için değişiklikler yapmaya verilen addır: Yeni sistemin bir yıl uygulanmasının ardından sorunlu görülen alanlarda revizyonlara gidilerek sistemin daha esnek v…

Bir öğretinin (özellikle Marksizm'in) temel ilkelerini ve yöntemini yeniden gözden geçirmek ve düzeltmek gerektiğini ileri süren tutum ve görüşlerin genel adı: Bir zamanlar Ortodoks Marksist olan Bernstein e…

Kabul etmeyerek geri çevirme. (Kendisiyle yakın ilgili bulunan birini, bu ilgiden) çıkarma. → Reddetmek. Ret ile ilgili birleşik kelimeler ve anlamları Ret oyu : Kabul etmeme oyu, olumsuz oy, kabul oyu k…

Reji odası (sinema, tiyatro) Sinema, tiyatro, radyo ve televizyon oyunlarında oyunu yönetme: Reji, oyun ve fikir yönünden, başarılı İngiliz filmleri kolay kolay çıkmaz doğrusu insanın kafasından. (İlgili …

Guinness Rekorlar Kitabı tüm dünya rekorlarını barındıran kitaptır (spor) Bir spor dalında erişilmiş derecelerin en üstünü: Usain Bolt 100 metrede dünya rekorunu elinde tutuyor. (mecazi) Daha önce elde edilmi…

Resital (Sanatçı: Shaina Sanders) Tek bir sanatçının tek bir çalgı eşliğinde verdiği konser: Liszt kısa bir süre önce Paris'te verdiği konserini "resital" olarak adlandırmış ve sahnede yalnı…

Birbirine reverans yapan bayan ve erkek Reverans, Fransızca kökenli bir kelime olup selam veya teşekkür anlamında öne doğru bel kırarak yapılan bir eğilmedir. Genellikle dans etmeden önce çiftler arasında v…

(edebiyat) Söz ya da yazıda, sözcüklerin istenilen etkiyi sağlayacak biçimde kullanılması sanatı. Bu sanatı konu alan bilgi dalı, söz bilim. Belagat, ilmi belagat eş anlamları. Bu sanatla ilgili, buna değgin.…

Reva, yakışır, yerinde, uygun anlamlarına gelir: Kendisine reva gördüğünü sana reva görmeyenin, arkadaşlığında hayır yoktur (Hadisi Şerif). Revadır gerçi öldürmek yılanı / Eğer derviş isen incitme canı (Erzurumlu…

Resitatif, opera, operet, kantat ve oratoryoların düzyazı ve diyalog bölümlerinde kullanılan, serbest bir ritim ve tempoyla, konuşur gibi şarkı söyleme tarzına verilen addır: Resitatif, yarı teganni yarı tekellüm…

Başkan: Aile reisi, belediye reisi vb. Lider, önder: Aşiret reisinin ölümünden sonra, normal olarak iktidar, yetişkin oğlu varsa, oğluna; yoksa kardeşine geçer. (İlgili cümle kaynağı: M. İ. Erdost) Küçük gemi …

Nükleer reaktör Enerji veya faydalı radyasyon üretmek için, uranyum, plütonyum gibi elementlerin atom çekirdeklerinin parçalanmasından yararlanılarak içinde bir nükleer fisyon zinciri reaksiyonunun oluştur…

Rantabilite, iktisatta belirli bir süre içinde kullanılan sermayeyle aynı süre içinde elde edilen net kazanç arasındaki oran, kısaca verimlilik demektir. Bir işletmenin kar sağlamadaki başarısını gösteren rantabi…

Gedik, delik, deşik, yarık: Hariçtekiler kalenin surunda bir rahne açıldığını görerek bütün mancınıkları buraya getirdiler ve iki gün içinde rahneyi genişlettiler. (TTK) (mecazi) Zarar ziyan, yitik: O sene bizi…

Mülkünün geliri ile geçimini sağlayan kişi: İşçi semtlerinden apartmanlar yükseliyordu, dünün gecekonducu emekçileri bir gecede ve bir imzayla rantiye sınıfına geçiyorlardı. (E. Atasü) Emek sarf etmeden, ciddi …

"Kafir mümin ayırmadan yarattığı bütün varlıklara merhamet eden, nimet veren" anlamında Esma-i Hüsna'daki Allah'ın en güzel isimlerindendir: Allah'ım, Rahman ve Rahim olmakla yarattıklarını …

Rakip Rakip, herhangi bir işte veya yarışta birinden üstün olmaya çalışan, aynı şeyi birinden önce elde etmeye çalışan kimse, yarışçı demektir: Ben de benimle yarışacak bir rakip isterim. Rakipsizlik insanı…

Sarkaç, özellikle eski duvar saatlerindeki sarkaç: Bu rakkas dilediği gibi gidip geliyordu, hiç bir kayda bağlı değildi. Yirmi dört saati, belki de on iki saate indirmişti. (B. Büyükarkın) Rakkas eskiden, dans …

Ranza Ranza genel olarak dar odalarda daha çok kişinin yatabilmesi için ahşap ya da metalden yapılan çok katlı yataktır. Ranzalar genellikle gemilerde denizcilerin, kışlalarda askerlerin, yatılı okullarda ö…

Reaya, bir hükümdara bağlı olan, hükümdarın yönetimi altında bulunan ve ona vergi veren kişilerin tümüne verilen addır. Osmanlı Devleti'nde ilk önceleri bütün halka verilen bu ad, özellikle Tanzimat'tan s…

Reeksport, bir ülkeden alınan malın yapısında ve işlevinde bir değişik yapılmaksızın başka bir ülkeye satılması başka bir deyişle ithal edilen bir malın, başka bir ülkeye ihraç edilmesi demektir. Bu işlem, bir …

Yazılmış bir yazıyı düzeltip, temel olarak kabul edilmiş ölçülere göre değerlendirerek okuma ve basıma hazırlama: Ali Yavuz Bey bir bilim adamı sorumluluğuyla bu şiirlerin redaksiyonu dışında, bunlara geniş yoru…

Arkadan gelen, sondan gelen: Bu meydanın süvarisi, Hazret-i Sıddık'tır. Hazret-i Faruk dahi, onun redifidir. O ne güzel bir rediftir ki, süvarinin refakatindedir. (İmam-ı Rabbani) (edebiyat) Şiirde her mısr…

Refüze, "reddetmek, kabul etmemek" ve "reddedilmek, kabul edilmemek" anlamlarına gelen refüze etmek ve refüze olmak sözlerinde geçer: Onlar, benim refüze edilmemle, bozulmamla eğleneceklerini …

Rehavet çökmek Gevşeklik, tembellik: Başarı, herkesi tatlı bir rehavete sokar. Herkes halinden memnundur... Genellikle uzun süre uyanıklığın neden olduğu vücutta meydana gelen ağırlık: Üzerine bir rehavet …

Reaktans, içinden alternatif akım geçen bir elektrik devresinde bulunan bir sığanın ya da bir selfin, elektriğin akışına gösterdiği dirençtir (birimi ohm, simgesi X). E = E Cos 2rft ile ifade edilen bir altern…

Rastık tozu Antimon, kurşun bileşikleri, is ve bazı bitkisel kökenli boyayıcı maddelerden hazırlanan, kimi kadınların kaşlarını daha belirgin ve güzel göstermek ya da saçlarını boyamak amacıyla kullandıkla…

Kur'an-ı Kerim rahlesi Rahle, üzerinde kitap okunan, yazı yazılan, kimileri açılıp kapanabilen alçak küçük masa veya sehpaya verilen addır: Rahle, üzerine Mushaf (Kur'an-ı Kerim), kitap ve saire kon…

Rayba - Musluk raybası Rayba, bir borunun ağzına ya da bir deliğe biçim vermek, genişletmek veya çapaklarını, pürüzlerini almak için kullanılan, çevresinde veya önünde kesici çentikler bulunan silindir biçi…

Padişahın atını övmek için yazılmış kaside, at kasidesi. Divan edebiyatında atlar için yazılan kaside veya mersiyelere verilen isim. Rahşiye Örneği ve Anlamı Nef'i, Sultan IV. Murat'ın atları için …