- Söğüt, ceviz, dut gibi ağaç dallarından yapılan düdük: Sepet örerken, söğütten düdük yaparken, saz kamışından sipsi yaparken birer aşama gibiydi bu çizgiler. (Y. Erkan)
- (denizcilik) Gemici düdüğü.
- (müzik) 15 - 25 cm uzunluğunda, tek ya da iki parçalı, üstünde 5 altında 1 olmak üzere toplam 6 deliği olan genellikle kamıştan yapılan nefesli Türk halk müziği çalgısı.
- (müzik) Zurnanın öttürülmesini sağlayan dudaklara gelen kamıştan ağızlık kısmı: Zurna gövde ve sipsi olmak üzere iki parçadır.
- (argo) Tütün ya da sigara anlamında kullanılan gölge oyunu argosu: Bir sipsi uçlan bakalım! (İlgili cümle kaynağı: O. Kaygılı)
- Nargile ağızlığı.
- Madenden yapılmış düdük (polis, bekçi vb. için).
- Talim yapılırken çalınan ıslık.
|
| Sipsi çalgısı |
Sipsi, özellikle Batı Anadolu'da, başta Burdur ve çevresi olmak üzere Teke Yöresi'nin geleneksel müziğinde kullanılan, genellikle kamıştan yapılan üflemeli bir halk çalgısıdır. İnce, tiz ve kendine özgü bir ses çıkaran sipsi, Türk halk müziğinde özellikle teke zortlatması gibi yöresel ezgilerin çalınmasında önemli bir yere sahiptir. Genellikle yaklaşık 15-25 cm uzunluğunda olan çalgı, tek parçalı veya birbirine eklenen iki parçalı biçimde yapılabilir. Gövdesinde çoğunlukla ön yüzde beş, arka yüzde ise başparmak için bir delik bulunur; böylece toplam altı ses deliğiyle farklı perdeler elde edilir. Sipsinin ses çıkaran bölümü, çalgının türüne göre ince bir kamış parçasından hazırlanan ağızlıkla oluşturulur ve icracı bu bölüme üfleyerek titreşim meydana getirir. Parmak deliklerinin açılıp kapatılmasıyla seslerin perdesi değiştirilir. Çalgının yapımında kullanılan kamışın kalınlığı, uzunluğu ve deliklerin konumu ses rengini ve çalınabilirliğini etkiler. Sipsi, küçük boyutuna rağmen çevik ezgilerin ve süslemelerin çalınmasına elverişlidir; çoğu zaman kabak kemane ve üç telli bağlama gibi Teke Yöresi çalgılarıyla birlikte kullanılır. Geleneksel olarak usta-çırak ilişkisi içinde öğrenilen sipsi, yöresel müzik kültürünün aktarılmasında ve halk oyunlarına eşlik edilmesinde de işlev görür. Günümüzde halk müziği topluluklarında ve kültürel etkinliklerde kullanılan sipsi, yapım özellikleri ve tınısıyla Anadolu'nun yerel nefesli çalgıları arasında yer alır.
Soru/Yorum Gönder