(mecazi) İri, büyük (insan ya da hayvan). Oynatılan ayı. (Kimi yerlerde) Doğan ve atmaca gibi yırtıcı kuşlara verilen ad. Balaban aş pişirmiş, çocuklarını başına üşürmüş : (atasözü) Bir kimsenin kotardığ…

Bahşiş Bir hizmeti yapana, o hizmetten hoşnut kalındığını göstermek amacıyla fazladan verilen para: İşlerinde gayret gösterenlere bahşiş verilmesi usuldendi. (E. Z. Karal) (eski.) Armağan, hediye, ihsan: …

Bakla (botanik) Baklagillerden, Türkiye'nin her yerinde yetiştirilen, tazeyken genellikle kabuğuyla, kurusunun da taneleri pişirilip yenen, yeşil badıçları ve kuru tohumları da aynı adla anılan bitki.…

Bakteri Bakteri, mikroorganizmalar arasında yer alan, tek hücreli, çekirdeksiz (prokaryot) ve klorofilsiz canlılardır. Yapısal olarak basit olan bakteriler, sitoplazma ve hücre zarı ile çevrili bir hücre …

Bakalorya, Fransız liseler örnek alınarak, ilkin Galatasaray Lisesinde, daha sonra bütün Türkiye liselerinde 1936'ya değin uygulanmış olan, lise bitirme sınavından sonra üniversiteye girme hakkı veren bir çeş…

Bir bakanlığın başındaki kişi. Bakmak eylemini yapan (kimse). Bakanlar Kurulu : Başbakan ve bakanlardan oluşan kurul, hükümet, kabine. Bakan ile ilgili atasözleri ve anlamları Bakan göze bağ (yasak) o…

Görmek için gözlerini bir şey ya da kimse üzerine yöneltmek: ... dikiz aynasından onlara bakıyorum (A. Nesin). Gözleri kıvılcımlanarak kapıya bakmaya başladı. (S. Kocagöz) Aramak: Çocuğa bak, nerede? (bir şey)…

Akreditif işleyiş şeması Akreditif ithalatçının (alıcının) talebi üzerine, ithalatçının çalıştığı bir banka tarafından ihracatçıya (satıcıya) verilen, belirli şartların yerine getirilmesi koşuluyla sattığı …

Akrabalık Kan bağıyla birbirlerine bağlı olan kimseler: Düğünlerde, bayramlarda akrabalar mutlaka bellenirdi. Amcalara, dayılara, teyzelere gidilir, akraba bağları kopmazdı, devam ederdi. (İ. Köken) Birinin…

Üstündeki tuşlara basıp içindeki maden dilcikleri titretip seslendirerek çalınan körüklü bir el çalgısı. Kumaşlarda makineyle yapılmış, pliden daha ince kırma. (mecazi) Ezilmiş, iç içe geçmiş. Akordiyo…

Akort etmek (Fransızca, müzik) Çalgılarda ses ayarı, düzen. Armoni oluşturmak üzere kullanılan ses gruplarından her biri. Akort ile ilgili birleşik fiil ve kelimeler Akort anahtarı : Piyanonun ses …

Akrobat Genellikle sirklerde izleyicileri eğlendirmek ve şaşırtmak için yerde ve tel, at, bisiklet, ip vb. üzerinde dengeye dayanan, tehlikeli, heyecan verici gösteriler yapan kimse, cambaz: Ejderhalar, zı…

Tel üzerinde motosikletli akrobasi gösterisi Akrobasi , yerde ya da tel, at, bisiklet gibi farklı araçlar üzerinde gerçekleştirilen, yüksek denge , esneklik ve koordinasyon gerektiren, çoğu zaman tehlikel…

Yaşça birbirine yakın, denk yaşıt, boydaş, öğür: Muhtarla akrandı, çocukluk ve askerlik arkadaşıydı. (E. Demirel) Durum ve mevkice eşit olanlar: Ressamlıkta akranı nadir, hoşsohbet bir rind-i kâmildi. (Mehmet S…

Aksayan, hafifçe topallayan. (mecazi) İyi gitmeyen, bozuk, iyi işlemeyen, geride kalan. Türk müziğinde kullanılan kıvrak bir usul. (edebiyat) Eski Yunan ve Latin şiir ölçüsünde, sondan bir önceki hecesi kıs…

Akmak ile ilgili atasözleri İçinde "akmak" sözcüğü geçen atasözleri ve açıklamaları: Akacak kan damarda durmaz : Kimi durumlarda önlem alınsa bile, iş olacağına varır, doğacak zararlar kaçınılmaz o…

Düşman ülkesine akın yapan savaşçı. (spor) Forvet eş anlamı. Akıncı beyi : (tarih) Osmanlı İmparatorluğunda akıncı güçlerinin komutanı. Akıncı kadısı : (tarih) Osmanlı İmparatorluğunda, devlet adına, akın…

Eski bir akkor lamba Akkor, ısıtılarak kızarıklığa varıncaya kadar kor hale getirilen bir maddenin durumunu ifade eder. Edison, tarihte ilk akkor filamanlı elektrik lambasını icat eden kişidir, bu icat 19. …

Yankı. Bir ışığın ya da bir biçimin bir yüzey üzerine çarpıp orada görünmesi, yansı. (edebiyat) Bir cümlede bulunan iki sözcüğü ya da tamlamayı aynı ya da başka cümlede yeri değiştirilmiş olarak tekrarlama san…

Akide Şekerleri Bir şeye inanarak bağlanış, din inancı, inan, inan bağı. Şekerin kaynatılarak ağda durumuna getirilmesiyle yapılan, daha çok akide şekeri denen renkli, kokulu, katı şeker. Akidesi bozu…

Verimsiz, kısır, döl veremeyen: Bu iki ırk hicret edince artık orası çorak ve akim bir saha kalmıştır. (Toplumsal Tarih) Sonuçsuz, başarısız: "O halde harekatın ertelenmesi gerekir" kararıyla birinci t…

Akasya ağacı Akasya , çoğunlukla tropikal bölgelerde yetişen ve bazı türlerinden tanen ve zamk gibi yararlı maddeler elde edilen ağaçların genel adıdır; halk arasında " salkım ağacı " adıyla da anıl…

Elektrik akımı (fizik) Hava, su gibi akışkan maddelerin ya da elektrik gibi bir enerjinin herhangi bir yöne doğru yer değiştirmesi, akıntı: Kapıları, pencereleri açtı, güçlü bir hava akımı odanın havasını…

Yıldırma, talan, çapul, silahlı güçleri şaşırtmak, dağıtmak gibi amaçlarla ve çevik kuvvetlerle düşmanın denetimindeki topraklara yapılan saldırı: Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik (İlgili cümle kaynağı: Y…

Akışkan Normal ısı derecesinde sıvı durumda bulunan (madde). Sıvılarda molekülleri birbiri üzerinden kayabilen ya da gazlarda kendi başına yer değiştirebilen, böylelikle kendilerine özgü bir bitimleri olm…

Akıl Düşünme, anlama, kavrama yetisi, us, şuur: Elbette ki duygulanmanın sonucu olan şiire düzen veren akıldır (S. K. Yetkin). Aklı yerinde ama sabaha çıkamayacağına kalıbımı basarım (S. Faik). Aklı savunu…

Herhangi bir elektriksel, manyetik vb. kuvvet alanının, bu alanın içindeki belli bir yüzeyde duyulan şiddeti. Akı, bu yüzeyden, alanın geçirdiği varsayılan kuvvet çizgilerinin yoğunluğu biçiminde düşünülür ve bu …

Akçe Selçuklular ve Osmanlılar'da para birimi olarak kullanılan gümüş sikke. Osmanlılar döneminde kullanılan ve bir paranın üçte biri değerindeki ufak gümüş para (1 kuruş = 40 para, 1 para = 3 akçe) .…

Balık yumurtası Balık yumurtası (zooloji) , balıkların üreme dönemlerinde genellikle sığ ve korunaklı alanlara bıraktıkları, döllenme sonucunda embriyonun geliştiği yumurtalara verilen addır. Bu yumurtalar…

Ajitasyon (isim) Körükleme, kışkırtma, tahrik etme: Karşıdan birkaç kişinin de canına kastederlerse ajitasyonları hepten güçlenir. (halk dilinde) Duygu sömürüsü yapma, birisini kendine acındırma: Mektub…

Balo Balo, genellikle geceleri düzenlenen danslı, içkili, resmi ya da özel giyimli eğlencedir: Balo vermek, yirminci asır medeniyetinin icabındandır, öyle değil mi, efendiler?.. Balo deyip geçmeyelim, hanım…

Bambu Bambu , Poaceae (buğdaygiller) familyasına ait, tropikal ve subtropikal iklimlerde yetişen çok yıllık, odunsu bir bitkidir . Gövdesinin içi boş ve lif açısından zengin olup, lifler selüloz ve ligni…

Cevizli sucuk İpe dizilmiş ceviz, badem, fıstık ve benzeri şeyleri, nişastayla kaynatılmış üzüm suyuna ya da başka bir şuruba batırarak yapılan tatlı sucuk. Üzümü kurutmak üzere güneşe sermeden önce içine…

Anadolu'nun doğu ve kuzeydoğu bölgelerinde, en çok Erzurum, Artvin ve Kars yörelerinde el ele tutuşularak, genellikle türkü ve davul zurna eşliğinde oynanan halk danslarına verilen ad: Ata barı. Bar başı (…

Telli çalgılarda en kalın sesi veren tel. Alt dudağın hemen altında ki seyrek sakal telleri: Sesi, elleri, göz kapakları ve sakalının sarı bamteli titriyordu... (mecazi) En hassas nokta, can alıcı nokta: Zate…

Disk fren balatası Balata, motorlu araçlarda frenleme işlevi gören, yarım ay biçiminde bir sürtünme gerecidir. Suya, yağa ve sürtünmeye karşı dayanıklı malzemeden üretilir ve frene basıldığında kampana veya…

Venüs Gezegeni Venüs, Merkür’den sonra Güneş’e en yakın ikinci gezegendir; Çulpan, Çoban Yıldızı, Kervankıran veya Kervan Yıldızı adlarıyla da bilinir. Karbondioksitçe yoğun bir atmosfere sahip olup kütlesi…

Fahrenhayt Santigrat Derece Tablosu Fahrenhayt (Alman fizikçi Fahrenheit'in adından) , 760 mm cıva basıncı altında buzun erime noktasını 32, suyun kaynama noktasını 212 olarak kabul eden fahrenhayt ölçe…

Doğru olmayıp bir ya da birkaç noktasında yön değiştiren, çarpık: Eğri yol. Eğri çomak. Doğru olmayıp yay gibi her noktasında aynı tarafa doğru yön değiştiren, eğmel, bükülmüş, mukavves: Eğri kılıç. Yatay ya da…