Grandük : Bir büyük düklüğün (dük yönetimindeki ülkenin) başında bulunan erkeğe verilen unvan. Çarlık Rusya'sında prenslere verilen unvan: Rus çarı III. Alexander'ın kardeşi Grandük Sergei Alexandrovic…

Geminin ortasında bulunan, pruva direğinden sonra gelen ikinci büyük direk: Vişne renkli ve tuğralı bu fors padişahın bindiği geminin grandi direğine ve istimbot veya filikanın ise baş tarafına çekilirdi. (İlgili…

Granbi (Fransızca Grand-bi) 1872'de ilk defa Fransa da yapılmış, ön tekerleği çok büyük, arka tekerleği çok küçük, günümüz bisikletinin atası olan ilk bisiklet türüdür. İlk yapılan granbiler yaklaşık 16 …

Gramofon Gramofon, dönen bir disk (plak) üzerindeki dairesel ses izlerine sürtünerek takip eden iğnesinin titreşimiyle plak üzerindeki ses izlerini sese dönüştüren eski ve mekanik bir müzik dinleme aletidir.…

Gram kuvvet, fizikte 1 gramlık bir kütleye yer çekimi nedeniyle etki eden kuvvet olarak tanımlanan ve bu kütlenin ağırlığına karşılık gelen kuvvet birimidir. Yer çekimi ivmesinin ortalama değeri esas alındığında,…

Gram altın Gram , kilogramın binde birine eşit olan ağırlık birimidir. Gramın sembolü "g" olmasına rağmen halk arasında "gr" şeklinde kısaltılarak da kullanılmaktadır. Gramaj , genelli…

Grafoloji Bir kimsenin el yazısından onun karakterini anlamayı amaç edinen çalışma, yazıbilim: Son zamanlarda bir hayli gelişme kaydetti grafoloji. Kimi doktorlar hastalıkları teşhis ederken el yazısından d…

Grafit Grafit, kurşun kalem, pota, elektrot ve çeşitli yağlama yağlarının üretilmesinde kullanılan, parlak siyahımsı-gri renkte, oldukça yumuşak, bir çeşit doğal karbondur. Aynı zamanda sadece karbon içeren…

Grafik çeşitleri Düz, kırık ya da eğri çizgiler, çubuklar ve benzerlerinden oluşan ve bir ya da birçok niceliğin art arda değişimini gösteren çizim. (matematik) Bir fonksiyonun koordinat sisteminde göste…

(kimya) Bir sıvının içindeki alkol derecesi: Şekspir komedisi gradosu yüksek bir içkiye benzer, verdiği lezzet haşin ve baş döndürücüdür, düşündürerek güldürür. (Türkiye Tiyatro Eleştirmenleri Birliği) (mecazi…

Grad (matematik) derece gibi bir açı birimi olup herhangi bir çemberde tam açının 400'de biri olarak tanımlanan açı ölçü birimidir. Kısaltması gon veya g 'dir. Dünya'nın birçok yerinde haritacılıkta…

Göz pınarı Göz pınarı, gözyaşı bezlerinin salgıladığı sıvıyı toplayan, gözde gözyaşı buradan çıkıyormuş gibi göründüğünden, gözün bu adla anılan burun tarafındaki ucudur: Hani şu kalbin hükmü ve canın buyru…

Yeşermek, filizlenmek: Küçük bir ümit ışığı almaya görsün, tıpkı kayaları çatlatan yeşil sürgünler gibi göverir (Türk Dili D.). Meşeler gövermiş varsın göversin, söyleyin huysuza durmasın gelsin (Halk Türküsü). …

Bir konuda anlayış birliği içinde olanların, güçlerini belirtip kendilerine karşı olanları yıldırmak amacıyla oluşturabildikleri büyük bir kalabalıkla yaptıkları gösteri: Parti genel başkanı seçimlerden önce gövd…

Keck gözlemevi Gözlemevi (rasathane, observatuvar) , gök cisimlerini, uzayı ve atmosfer olaylarını bilimsel yöntemlerle incelemek amacıyla kurulmuş, gelişmiş teleskoplar, algılayıcılar ve ölçüm aygıtlarıyla…

Başkalarını aldatmak, şaşırtmak, korkutmak ya da kendini beğendirmek için birinin yaptığı aldatıcı ve düzmece davranış. Göz alıcılık, alım. Gösterme eylemi ya da biçimi. Gösteriş tüketimi : (iktisat) Bir …

Yüz görümlüğü zamanı Görülmek için, herkesin görmesi için, seyirlik: Vitrindeki mallar satılık değil görümlüktür. (derleme cümle) Bir şeyi görmek için verilen para ya da hediye: Elindeki inciyi gelinin bo…

Görümce Görümce, bir kadına (bir geline) göre kocanın kız kardeşidir: Görümce ile dertleşme şansının olmadığını, çünkü görümcenin ister istemez ailesinin yanında yer alıp, geline karşı tavır alabileceğine i…

Görelilik (rölativite, izafiyet) Göreli olma durumu, rölativite. (felsefe) Var olabilmek için başka bir şeye bağlı olma durumu, mutlak olmayan. (fizik) Hareket, hız, kütle ve benzerlerinin mutlaktan ço…

Gönye Bir doğruya dik gelen başka doğrular çizmeye ya da dik açıları denetlemeye yarayan dik üçgen biçiminde ya da iki parçanın birbiriyle dik açı yapacak biçimde eklemlenmesiyle yapılmış araç: Mimar gönye…

Türk Bayrağı Bayrak çekilen direk. Üvendire. (tarih) Elle düşman üzerine fırlatılan ucu demirli kısa mızrak. (tarih) Osmanlılarda, her bölgede bulundurulan voynuklardan iki, üç ya da dört kişilik grup…

Gömü Toprak altına gömülerek saklanmış altın, para, hazine ya da değerli şeyler; eş anlamı define: Tarlayı sürerken gömü bulmuşlar. Tezgahların toprağa giren bölümü. Gömüleme : (iktisat) İhtiyat amac…

Gömlek Ceket ya da yelek altına giyilen erkek dış giysisi: (...) uzun boylu, zayıf biri var, mavi gömlek giymiş. (M. Belge) Eskiden, vücudun üst kısmına, tene giyilen ince iç çamaşırı: Boyacı Hasan Ağa da…

Göktaşı, meteor Göktaşı (gökbilimi) , gezegenler arasında dolaşan küçük gök cisimlerine verilen addır; günlük kullanımda meteor olarak da adlandırılır. Bu cisimler uzayda serbest hâlde hareket ederken Dün…

Göçüşme (dil bilim) , kimi sözcüklerde seslerin yer değiştirmesi olayına verilen addır. Türkçe de daha çok "r" ya da "l" ünsüzünün bulunduğu sözcüklerde birinci hecenin sonundaki sesle, ikinci…

(halk dilinde) Genellikle erkek çocuk, oğlan, genç anlamlarında kullanılan kaba bir kelime: "Benim göbel senden yiğittir; o daha ağırdır senden" dediniz mi iş tartılmaya kadar varır (C. Saraçer). Küçü…

Eskiden, muharrem ayında kapı kapı dolaşarak ve ilahiler okuyarak aşure yapmak için buğday, şeker, nohut, kuru üzüm vb. erzak bazen de para toplayan kimse. Ağırlıklı olarak Muharrem'in başından onuncu gününe…

(zooloji) Afrika'nın Kamerun ve Kongo yöresindeki tropikal ormanlarında yaşayan, insanımsıların en irisi ve en güçlüsü olan hayvan. (mecazi) İri yarı, sert görünüşlü özel muhafız: Mafya babasının goriller…

Gong Üzerine keçe, deri veya bez kaplı tokmağıyla vurulunca uzun, yüksek, uğultulu, boğuk ve çınlayıcı ses veren, çoğunlukla bronzdan yapılan ve bir ipte sallandırılan tepsi biçiminde bir araç. Doğru yazılışı gon…

Gondol (kayık) Genellikle İtalya'nın su kanallarıyla ünlü Venedik şehrinde kullanılan, arka tarafından tek kürekle ve bir kişinin ayakta yürüttüğü, uzunluğu 10, genişliği 1,5 metre kadar olan yassı, iki …

Gonca (açmamış) gül Henüz açmamış ya da açmaya başlamış çiçek (ve özellikle, bu durumdaki gül): Şahın bahçesinde gonca gül biter / Anda garip garip bülbüller öter. (Pir Sultan Abdal) (edebiyat) Edebiyatı…

Gomalak, bazı tropikal ağaçların dallarından çıkarılıp işlendikten sonra alkolde eritilerek cila yapmakta kullanılan bir çeşit reçinedir. Gomalak Cilası Gomalak Cilası : Alkol içinde eritilmiş gomalakla …

Gol Gol, çift kaleyle oynanan futbol, hentbol, hokey, polo gibi oyunlarda, topun belirlenen kurallar çerçevesinde rakip takımın kalesine sokulmasıyla elde edilen sayıdır. Bir takımın başarılı olabilmesi içi…

Groston (gros tonaj) ve net tonaj Groston , denizcilik alanında sıkça kullanılan bir terim olup günlük dilde çoğu zaman yanlış anlaşılan bir ölçü birimidir. Kelime kökeni olarak gros , darası düşülmemiş yan…

Renkli gofret Gofret, un, su ve az miktarda şekerden oluşan bir hamurdan yapılan, genellikle üzerinde çapraz çizgi ve şekilleri olan, ince, gevrek ve hafif bir bisküvi türüdür. Gofretin, üstüne ve katları a…

Gocuk, tüylü kaban Gocuk, genellikle içi koyun postuyla kaplı palto, kaban veya kaputa verilen addır: Dağdaki bir çoban bir gocuk bir ekmekle yetinip durumuna şükredebileceği gibi, onun yirmi katı gelir düz…

Goblen işleme Kanaviçe ya da telleri sayılabilecek türde gözenekli kumaş üzerine renkli ipliklerle ve iğneyle yapılan özel modelli bir işleme türü: İplik renkleri önceden belirlenmiş goblen bir yastığa, ik…

Glase (rugan) parlak deri cüzdan Yumuşak deri. Saraçlıkta kullanılan kalın deriler düz kösele, sabunlu kösele, yağlı kösele ve glase (kundura derisi - ince deri) olmak üzere dört sınıfa ayrılır. (S. Başkan…

Gişe Gişe, istasyon, sinema, tiyatro, mağaza, banka ve kimi yerlerde giriş kapılarında bilet ya da para alıp verilen, çoğunda küçük pencere biçiminde bir açıklık olan yere verilen addır. Gişe birincisi (…

Bir başka söze yol açmak için, asıl konuya geçmeden önce söylenen söz, giriş: Konuya en doğru girizgahı netleştirip başladı (İlgili cümle kaynağı: A. N. Bayezid). Uzun bir girizgahtan sonra sadede geldi. (edebi…

Giriftar, tutulmuş, yakalanmış, düşkün demektir. Eş anlamı duçardır: Çileyi aşka giriftar olmayan âşık mı olur? Çileyi aşka giriftar olan Allah'ı bulur. (Kelime ile ilgili cümle: A. Bektaş) Ben ağlarım yane y…

Girişik, birbirine girip karışmış, çapraşık: Yeryüzünde medeniyet ilerledikçe gerçeklerin basitliği değil, giriftliği ortaya çıkmaktadır. (Eski güzel yazı sanatında) Boş yer bırakmayacak biçimde iç içe istif ed…

Gidon Gidon, ön tekerleğe bağlı olup bisiklet ve motosiklete yön vermek için iki ucundan tutulan yatay çubuktur; yönelgeç veya direksiyon olarak da adlandırılır: O gün akşama dek böyle, babamla İhsan abim a…

Gidimli düşünce (mantık) Bir önermeden başka bir önerme çıkaran ve böylece ara önermelerden geçerek ilkeden sonuca varan (usavurma biçimi) düşünce: Sezgisel düşünme yolu dolaysız bir kavrayıştan geçerken,…

Gırla, (teklifsiz konuşmada) alabildiğine, çok fazla demektir: O köşkte uşaklar, bahçıvanlar gırla (H. Taner). Herifte mal, mülk, para, gırla (K. Öztopçu). Yalan, iftira, fitne, desise mi istersin; gırla... (Ç. …

Tüyü, bıyığı çıkmamış delikanlılar. Köleler, tutsaklar. (tarih) Yeniçeri teşkilatına yeni giren acemi gençlere ya da Enderun'a girip ayak hizmetlerini gören gençlere verilen ad. Cennette olduklarına ve c…

Güneş gözlüğü Göze takılarak mercek görevi gören, camları aracılığıyla göz bozukluklarını düzeltmeye yarayan ya da gözü kuvvetli ışık, rüzgar vb. dış etkilerden korumaya yardım eden, bayağı cam ya da plast…

Kıvamını artırmak için ağızda çiğnenen sakıza katılan, dişbudak ağacından çıkarılan, kauçuk türünden bir madde. (argo) Yeni: Gıcır gıcır ayakkabılarını çekmiş caka satıyor. Diş, cam, tahta gibi sert şeylerin …

Aristoteles ve Gezimcilik Gezimcilik (peripatetizm), öğrencileriyle birlikte gezinerek ders okuttuğu için Aristoteles'in öğretisine genel olarak verilen addır: Akademia'nın karşısına kendi okulunu a…

Gezegen, bağlı bulunduğu sistemin odağındaki yıldız çevresinde belli bir yörüngede dolaşan, kendi ışığı olmayan ve bu yıldızdan gelen ışığı yansıtan gök cismidir. Güneş sistemi gezegenleri Güneş sistemin…

Geyik Geyik; çift parmaklılar takımının geviş getirenler alt takımında yer alan, zarif yapılı ve genellikle sığıra yakın irilikte bir memeli hayvandır. Erkek geyiklerin en belirgin özelliği, her yıl dökülü…