Nankörlük Kendisine yapılan iyiliğin değerini bilmeyen, iyilik gördüğü kimseye hainlik yapan, aldığı yardımı inkâr eden; iyilikbilmez, ekmeği dizinde, tuz ekmek düşmanı: Ama insanoğlu nankördü. Nimete şükrü azdı.…

Türk alfabesinin on yedinci harfi, okunuşu "ne". Sesbilim bakımından patlayıcı, sürekli, yumuşak, diş damak ve geniz ünsüzü. (fizik) (Küçük n ile) Nötronun simgesi. (fizik) (Küçük n ile) K…

Nefir Nefesle çalınan, üzerinde parmak basacak delikleri bulunmayan, pirinç, fildişi ve boynuzdan yapılan uzun bir boru şeklindeki çalgı: Nefir savaşlarda uyarı, toplanma ve hücum borusu olarak çalınırdı. …

Noterlerin onaylamak için kullandıkları bir mühür örneği Noter, yasaların kendisine verdiği yetki ile gerçek ya da tüzel kişilerin çeşitli belgelerine ve işlemlerine yasal geçerlik kazandıran, senetler, söz…

Müzik notaları (do re mi fa sol la si) Bir müzik sesini belirtmeye yarayan işaret ve bu işaretlerin yan yana gelmesiyle oluşan müzik yazısı. Müziği yazılı olarak ifade etmede kullanılan her bir nota, müzi…

General Ali Fuat Cebesoy Kışlası Nizamiyesi Kışla, garnizon ve bazı kuruluşların girişi. Askerlik dairesi. Tanzimat döneminde kara ordusuna verilen ad: "Henüz nizamiye ve gönüllü taburların neferler…

Nivo Nivo, bir kabarcıklı düzeçle bir dürbünden oluşan, iki nokta arasındaki kot (seviye) farkını bulmaya, düz arazide yüzey nivelmanı (yüksekliklerin ölçülmesi işlemi) yapılarak harita çıkarmaya yarayan ve…

Altı köşe nipel Nipel (teknik) tesisatçılıkta içine diş açılmış boruları veya bağlantı parçalarını birleştirmekte kullanılan, iki ucuna erkek diş açılmış ve ortası anahtarla tutulabilecek biçimde çıkıntılı …

Nilüfer Çiçeği Nilüfer, nilüfergiller ( Nymphaeaceae ) familyasına ait, köksaplı yapıya sahip, durgun sularda yetişen çok yıllık bir su bitkisidir. Genellikle göl, gölet, bataklık ve havuz gibi akıntısız su…

Nikotin Nikotin (kimya) tütün yapraklarından çıkarılan bu yüzden sigarada da bulunan, renksiz, hava maruz kaldığında oksijen alarak esmerleşen, bitki hastalıklarıyla mücadelede bitkileri saran dış asalakla…

Kolayca oksitlenen pirinç, demir ya da başka metal bir yüzeyi, korumak veya parlak görünmesini sağlamak amacıyla bir elektroliz banyosuyla ya da kimyasal başka bir yolla ince bir nikel tabakasıyla kaplama işlemi…

Nihale Sofra kaplarının konulduğu yeri yakmaması ve kirletmemesi için tencere, tava, çaydanlık vb.nin altına konulan ahşap, hasır, metal veya ısıya dayanıklı plastik malzemeden üretilen mutfak gereci: En az…

Nevresim takımı Yorganın kirlenmemesi için yorgan üstüne geçirilen, yıkanarak tekrar tekrar kullanılabilen desenli ve süslü büyük yorgan kılıfı. Aynı amaçla kullanılan, aynı renkte ve desende olan yastık …

Neuzübillah "Allah'a sığınırız" demek olup, Müslümanlıkta çok aykırı bir söz söylendiği ya da böyle bir aykırı bir konudan bahsedileceği zaman "Böyle bir şeyden Allah'a sığınırız" anla…

Neşter Genel olarak tıbbi amaçla, ameliyatlarda doktorların dokuyu kesmek için kullandıkları, 0,1 mm inceliğinde çok keskin uzun saplı küçük bıçak, bisturi. Neşter vurmak : (deyim, mecazi) Kesin bir son…

Nervürlü demir Demir, çelik ve benzeri şeylerde direnci artıran diş, çıkıntı, tırtık. Günümüz yapılarında beton içindeki demirin kaymaması ve betona tam tutunması için nervürlü demirler kullanılır. Mimarl…

Nergis çiçeği (botanik)  Nergisgillerden, meyvesi bir kapsül biçiminde, hoş kokulu çiçekleri ayrı ya da bir köksap üzerinde şemsiye durumunda, açılmadan önce bir kılıfla örtülü bulunan ve kimi türlerinde b…

Nazar Bakış, bakma, göz atma: Şirin sözlü ala gözlü güzelleri olur ki her birinin bakışında yüz bin güzel nazarı vardır. (Evliya Çelebi) Belli kimselerde, özellikle gözleri mavi olanların bakışında bulund…

Narenciye (turunçgiller) meyveleri Sedefotugillerden tropikal ve ılıman bölgelerde yetişen, turunç, portakal, mandalina, limon, greyfurt, bergamot, kamkat, pomelo gibi dilimli, sulu ve yumuşak kabuklu meyve…

Korku salmak için yapılan haykırış, erkek kükremesi: Sesi öyle gür çıkardı ki, attığı nara ile adeta karşı dağlar inlerdi. Yağız Ali güreşecekmiş dendiğinde, pehlivanların bacakları titrerdi. (tasavvuf) Bir ta…

Tüfek namlusu Top, tüfek, tabanca gibi ateşli silahlarda merminin içinden geçerek silahtan çıktığı, bu sayede mermiye düz bir doğrultuda gitmesi için yön veren, aynı zamanda mermiyi içinden geçerken dönmesi…

Nalbur Çivi, kilit, menteşe, çimento, kireç, boya, seramik, su tesisat malzemeleri gibi yapı işlerinde kullanılan her türlü malzeme, araç ve gereci satan kimse ve satıldığı dükkan, hırdavatçı. Eskiden atl…

Nalbant nal çakarken Nalbant, at öküz gibi gezici hayvanların tırnaklarının zorlu arazi koşullarında yıpranmaması için tırnaklarına nal çakma, eskiyen nalı değiştirme gibi işleri yapan usta kişidir: Biraz s…

Nal At, eşek, öküz gibi gezici binek hayvanlarının tırnaklarını korumak için üzerindeki deliklerden mıh adı verilen çivilerle tırnaklarına çakılan ucu kapalı "U" şeklinde demir parça: Çarptıkça k…

"Bu işle ilgilenmem, buna karışmam" anlamlarında kullanılan bir söz, neme gerek: Çalış, kazan, terle, neme lazım deme. Neme lazım yıktı bu ülkeyi... (E. A. Susam) Doğrusunu isterseniz, doğruyu söyleme…

İsa aleyhisselam'ın doğduğu Nasıra köyünden olan demektir. Hristiyan, İsevi: İsa aleyhisselam'ın bildirdiği Nasranilik ile göğe yükseltilmesinden sonra uydurulan ve Hristiyanlık adı verilen Nasranilik b…

Gemi kirası, taşıyıcı tarafından gemiye yüklenecek mal için istenen ücret. Yolcuların verdiği vapur parası. Dış ticarette bir yerden başka bir yere ulaştırmak için gemiye alınan eşyanın bütünü ve taşıyıcı tara…

Arkadaş, yakın dost. Eskiden büyük kişileri veya yüksek mevkideki kişileri fıkra ve öykülerle eğlendiren kimse. Osmanlı padişahlarının özel yardımcı ve sırdaşlarına verilen ad: Nedim, küstah olmazsa, padişah o…

Narin, ince yapılı: "Lale, çemen ülkesinin utangaç ve çekingen sultanı olup tacını jalelerden alan bir nazenin çiçektir." (Z. Yıldız) Cilveli, nazlı: Ama bu nazlı ve nazenin güzelin yaşadığı ve yaşaya…

Natürmort tablo (Latince)  Konusu, koparılmış çiçek, yemiş, avlanmış hayvan, vazo, kitap gibi hareketsiz ya da cansız varlıklar olan resim tablosu. (Fransızca: Nature morte, "ölü doğa" anlamına g…

Düzgün ve iyi konuşma yetisi: Her asır, o zaman dilimine kelâm-ı ezelî ve ebedî adına söz söyleyecek bir kutlu natıka ihtiyaç duymuş ve o natıkın nutkunu okuyanlar, dinleyenler; kâinatın gelmiş ve geçmiş en nadi…

(eskiden)  Mektup: Yirmiden çok name yazdım, bir kızıl verd ekledim / Kûy-i yârdan bir güzel söz, bir de mektup bekledim... "Yazılı belge ya da küçük kitap" anlamıyla adların sonuna getirilerek bileşi…

Ötürü, dolayı, sebebiyle demektir: İşte Memduh ihtilaf hep zanni delillerden naşi olarak gündeme delmiştir. İki yönden de kat'î olan delillerden naşi olan tek bir ihtilaf dahi vuku bulmuş değildir... (İlgili …

Temiz soydan gelme, soyluluk, asillik: Bed asla necabet mi verir hiç üniforma, Zerduz (altın) palan vursan eşek yine eşektir (Ziya Paşa). Huy temizliği, asalet: Necabet kişiye sermaye-i itibardır. Necabeti sada…

(felsefe) Doğayı kutsama ve yüceltme tutumu. Dinin kökenini ay, güneş, ateş, fırtına gibi çarpıcı nesnelerin kişileştirilmesine ve yüceltilmesine bağlayan tarih görüşü. Toplumsal kurumlarda ve yaşama biçimler…

Natüralizm (doğalcılık) (felsefe) Gerçeğin doğaya uygun biçimde yansıtılmasını, yalnız doğa ile açıklanmasını amaçlayan sanat akımı, natüralizm. Felsefede natüralizm, her şeyin doğal varlıklardan, doğal n…

Newton'un Beşiği Newton'un beşiği (Newton sarkacı veya Newton denge topları) sadece belli bir doğrultuda gidip gelmesi için iki farklı noktadan bağlanmış genellikle 5 veya 7 çelik bilyadan (küçük d…

Tasviri nur ışığı Kutsal ışık, aydınlık, ışık, parıltı. Işık, aydınlık, ziya, parlaklık; şan, şeref; eşyayı ortaya çıkaran ve onun gerçekliğini gözler tarafından görünür kılan.

Bir etki oluşturmak için yapılan konuşma, söz. (edebiyat) → Söylev. Mürşitlerin tarikata girenlere yol göstermek için söyledikleri, yazdıkları şiir. Nutuk ile ilgili deyimler ve anlamları İçinde "nu…

Numaralar Benzer şeyleri ayırt edebilmek için her birinin üzerine işaret olarak yazılan sayı, no: Bizim evin numarası 22'dir. (Kimi eşyada) Ölçü: İki numara gömlek. 37 numara ayakkabı. Eğlendirici oy…

Bir şeyi yapmayı önceden isteyip düşünme, kurma, maksat: Onların niyeti beni memleketten evlendirip, beni köydeki çiftçilik işleriyle, tarla işleriyle meşgul etmekti. (Z. Işık) (din) Bir ibadetin geçerli olabi…

Nişan yüzükleri İşaret, iz, belirti, alamet: Ya Ali! Seni sevenlerin üç nişanı vardır: Malını sana feda eder. Canını senin için feda eder. Senin sırrını gizli tutar. (A. H. Haksöyler) Evlenme sözünün kesi…

Yılın, Mart ve Mayıs ayları arasında yer alan ve otuz gün süren dördüncü ayı (Süryanice'den). Nisan yağmursuz, mayıs güneşsiz yakışmaz. Nisan ile ilgili deyimler ve anlamları İçinde "nisan" keli…

Nikah töreni Evlenmek üzere bir araya gelmiş kadınla erkeğin isteği üzerine, nikah memurunun iki şahit önünde onları evlendirdiğini söylemesi ve bu olayı resmi deftere geçirip ve imzalatarak belgelendirmes…

Nesneyle ilgili, nesneye değin. Gerçeğe varmak amacıyla, taraf tutmadan inceleme yapan, hüküm veren, objektif (felsefe) Bireyin kişisel görüşünden bağımsız olan, objektif. Nesnel ile ilgili birleşik kelime…

Riayet edilmesi zorunlu cinsel ve ahlaki kurallara bağlılık, iffet: Mümin erkeklere söyle: "Gözlerini (harama bakmaktan) kıssınlar ve namuslarını korusunlar!" Mü'min kadınlara da söyle, gözle…

"Hangi yer" anlamına olup yer sormak için kullanılır: Bu fotoğraf nerede çekilmiş? Bu nerenin parası? Hangi taraf?: Nereye böyle? (Vücutta) Hangi yer? Hangi organ?: Nereniz ağrıyor. Nerede : Özlem a…

Davranışı kaba, sert ve gönül kırıcı olan: Bir kimseye nobran olduğunu söylemekte bir bakıma nobranlıktır. Duyarsız, dan dun, gönül almayı bilmeyen. Sert mizaçlı, inatçı, nazik olmayan: Günlük yaşamında siyase…

Bir makamın sorumluluğunu asıl sahibi alıncaya kadar geçici olarak yüklenen, ona vekalet eden kimse, vekil. Eskiden, kadı vekili: Naip, atandığı bölgede aynen kadı gibi faaliyet gösteren, kadı adına görev yapan…

"Zihne iyice yerleştirmek, ... perçinlemek" anlamında kullanılan zihne nakşetmek deyişinde geçer. Süslemek, bezemek, nakış yapmak. Kalıcı ve etkili olmasını sağlamak: Yüzünü hayalime nakşetmek için k…