Hırs Bir şeyi elde etmek için duyulan, önüne geçilemez, aşırı ve sonu gelmeyen istek: Para, refah, fazla kazanmak hırsı hepimiz gibi onu da değiştirdi. (A. H. Tanpınar) Öfke, kızgınlık: Böyle şeyleri görünce hı…

Hırsız Başkasının malını, parasını çalan kimse, uğru: Mahallede bir eve hırsız girmiş, değerli eşyaları çalmıştı. Ev sahibi uyanmış, yakalanacağını anlayan hırsız kaçmıştı. (M. Uçar) Oltadaki asıl iğnenin yanın…

Hilat (kaftan) Padişahların ya da vezirlerin, belli bir göreve getirilen kişilere, bu işlerin bir ödülü ya da anısı olarak ya da doğrudan ödüllendirmek üzere verdikleri değerli kumaş ya da kürkten yapılmış işlem…

Kullanılması ya da yapılması dince yasaklanmış olan (helal karşıtı): Evcil olanlardan deve, sığır, manda, koyun, keçi, tavuk, kaz, ördek, güvercin helaldir. Katır ile eşeğin etini yemek haramdır. (Kolektif) Doku…

Horasan Bölgesi ve İran Horasan Eyaleti Tuğla ve kiremit tozunun su ve kireçle karıştırılmasıyla yapılan bir tür dayanıklı harç. Puzolanik (bağlayıcı) özellik taşıyan tuğla kırıkları Horasan Harcı'nın sırrıd…

Türk alfabesinin onuncu harfi, "he". Sesbilim bakımından, sert, sızıcı, süreksiz gırtlak ya da damak ünsüzü. Sınıflama ve sıralamalarda maddelerin sırası harfle gösterildiğinde onuncu maddeni…

Ahşaba oyarak şekil veren bir hakkak Maden, ağaç, taş gibi malzemeler üzerine çelik kalemle yazı, resim ve çeşitli şekiller oyma ve kazıma sanatını yapan kimse. Örnek cümle: Şaire, mimar camilerinin, mescit…

Hidrolik piston kollu ilginç makine Su, yağ veya başka bir sıvı basıncıyla işleyen (makine, motor, pres vb.). Sıvıların akışıyla ilgili yasaları, suları yararlı bir duruma sokmayı ve suların kullanımı sır…

Halihazır harita Şimdiki, bugünkü, içinde bulunulan durum: Daha sonra belki normale dönecek olan bu arayış içindeki ortam, halihazır haliyle hiç Akif'e göre değildi. (H. Göze) Halihazır harita: Hali…

Daima haktan, doğru bildiği şeyden ayrılmayan, doğrudan şaşmayan, doğrucu, hakperest: Gösterdiği bu haksever ve alicenap yaklaşım karşısında benim diyecek fazla bir şeyim olamazdı. (A. K. Saran) Hakseverlik : H…

Hakşinas, herkesin hakkına saygılı olan, hakkını gözeten, haktanır demektir: Bağından koparıp yediği üzümün parasını kütüğün dibine bırakacak kadar hassas ve hakşinas olan Türk, asla müstemlekeci olmamış ve her f…

Hakeza, bunun gibi, öyle, aynı biçimde, böyle anlamlarında kullanılan bir zarftır. Örnek cümleler: Saç ve sakal ve hakeza (aynı biçimde) kaşlarının bir tek telinde siyah bir nokta göremezsiniz. Eve sürekli er…

Halaza, ekinler biçilirken tarlaya dökülen tanelerden ertesi yıl kendiliğinden yetişen seyrek ekine verilen addır: Halaza sözcüğü Türkçe Sözlükte var. Yalnız Kuzey-Doğu Bulgaristan'da bu sözcüğün anlamı daha …

Özgürlük: Hakiki hürriyet, kullukta kemal derecesine varmakla mümkündür. Allahü Teâlâ'ya karşı kullukta sadık olan, başkalarına köle olma boyunduruğundan kurtulup, gerçek hürriyete kavuşur. (İmâm-ı Kuşeyrî) …

Hürmet saygı demektir: Yaşından dolayı ihtiyara hürmet eden her gence Allah yaşlılığında hürmet edecek kimseler müyesser kılar. (Hadisi Şerif) Hürmet etmek : Saymak, saygı göstermek. Hürmeten : Saygı gereği, …

Hünnap ağacı ve yemişi Hünnap, ayrı çanak yapraklı iki çenekliler grubunda yer alan bir ağaç ve bu ağacın kırmızı kabuklu, sert çekirdekli, iri zeytin biçiminde ve büyüklüğünde olan yemişidir; halk arasında…

Hünkar beğendi Közlenmiş patlıcanın süt ve tereyağıyla püre haline getirilip tas kebabıyla sunulduğu ve hünkarlar tarafından çok beğenilen et yemeğidir. Hünkar beğendi, Türk saray aşçılarının, Bolu, Mengen …

Hünkar mahfili (Ayasofya Camii) Osmanlı Devletinde, hükümdarlar için kullanılan unvan. Hünkar çavuşu : (tarih) Tanzimat'tan sonra, sarayda ve hükümdarın hizmetinde, haber, buyruk ve çağrı iletme, te…

İnce ve şaşırtıcı ustalık, beceri. Hüner göstermek : Ustalığını ortaya koymak, herkesin yapamayacağı bir işi yapmak. Hüner satmak : (deyim) Kendinde olmayan bir yeteneği varmış gibi göstermek. Hünerli : Hü…

Fatih Sultan Mehmet'e ait olan Tuğrayı Hümayun Kutlu, mesut, mübarek, saadetli: Hümâyûn-baht. (tarih) Osmanlı Devletinde, padişaha ait, padişaha mensup veya padişahla ilgili şeylerde ve saygı belirtmek için…

Hüma kuşu (illüstrasyon) Hüma kuşu, efsanelerde ve masallarda geçen, yere konmayıp sürekli gökte kaldığına ya da Kaf Dağında bulunduğuna ve uğur ve mutluluk getirdiğine inanılan kuştur. Hüma kuşu, çoğu kez cenne…

HÜLLECİ Reşat Nuri Güntekin'in 1933'te yazmış olduğu tiyatro oyunudur. Hülle (Arapça) , Medeni Kanun'un kabulünden önce, kocasının üç kez boşadığı bir kadının, kendisini boşayan erkekle yeniden …

Hükümran, hüküm süren, bir ülke üzerinde hüküm hakkı olan, egemen demektir: Hal böyle iken Yüce Allah'ın gizli ve açık her şeyi bildiğini ve her şeye hükümran olduğunu bilenler neden akıllarını başlarına alma…

Kastamonu Valilik Binası (Hükümet Konağı) (toplum bilim) Bir devletin, hem kendi sınırları içinde hem yabancı devletlere karşı görevlerini yerine getirmede yetkili yürütme kurulu, bakanlar kurulu. Bir ü…

Türk Hücum Botu TCG Meltem (P-334) Hücumbot, görevi özellikle düşman gemilerine saldırmak olan bununla birlikte keşif ve karakol (devriye) görevlerini de yerine getiren torpido, deniz mayını, otomatik sila…

(İleri) Atılma. Bir yere doğru yönelme, üşüşme. Bir kimsenin üstüne yürüme, saldırı. Sert eleştiri: Sözleri basının hücumuna yol açtı. (askeri terim) Bir saldırının son aşaması, düşmanla göğüs göğüse savaşa…

Huzur Baş dinçliği, gönül ferahlığı, dirlik, erinç, kafa rahatlığı: Belki de kendisine düşeni yaptığını sandığı için bu huzuru duyuyordu. Bu sözcük kimi deyimlerde ön, yan, kat, karşı gibi anlamlara gelir…

Işık huzmesi Huzme, bir ışık kaynağından çıkan ışınların oluşturduğu ışık demetine verilen addır: Gökyüzü kızıla kesti, ortasından yarıldı ve bir ışık huzmesi aşağıya doğru arkadaşların şehit düştüğü sipere…

Tedirgin olmak, kuşkulanmak. Olmayacak bir neden dolayısıyla sinirlenmek, huzursuzluk duymak, ürkmek: Zatı şahane bu nevi gizli kuvvetlerden huylanır. (H. E. Adıvar) (Hayvanlar için) Ürküp sinirlenmek: Onun ba…

Hutbe Cuma ve Bayram namazlarında cemaati dini konularda aydınlatmak üzere hatibin (hutbe okuyan, imam) camine yaptığı konuşma, ettiği dua ve verdiği öğütler bütünü. Veda Hutbesi, Peygamber Efendimiz'in…

Huş ağacı bitkisi Huş, (botanik) huşgillerden, Kuzey yarıkürede, Asya'yla Kuzey Amerika'da yayılmış, ılıman ve serin yerlerde yetişen, kabuğu ve kerestesi beyaz olan ve sanayi de kullanılan, kabukl…

Özel: Bu bizim hususi hayatımızdır; ona karışamazsın! (Necip Fazıl Kısakürek) Bir kimseye ait olan, özel işlerde kullanılan (araba). Hususiyet : Özellik. İlerlemiş tanışıklık, ahbaplık, yakınlık: Hiçbir h…

Üzerinde konuşulan şey, konu, mevzu, bahis: Yemekten sonra, yine iş hususunda uzun uzadıya konuşuldu. Bir konunun önem verilen özelliği, yön: Şu hususu da akıldan çıkarmamalı. Bir kişi veya şeye mahsus bulunma…

Olma, oluş, oluşma, meydana gelme, hasıl olma: Malumu aliniz, hastalığın en ziyade husulüne sebep olan şeylerden birisi de korku, yeistir, yorgunluktur. (Meclis-i Mebusan) Husul bulmak : Husule gelmek: Husul b…

Hurufat Basımda, baskı işinde kullanılan maden ya da başka bir maddeden yapılmış harf, rakam ya da başka işaret kalıpları. Dizgi işinde kullanılan harf çeşitlerinin tümü. Hurufat kasası : Çok sayıda ç…

Çıkma, çıkış, dışarı çıkma: Bunun için toprağın altından huruç ederek varlık sahnesine tekrar çıkarılmayı ifade eder. Eskiden kuşatılmış kale askerlerinin kaleden dışarı çıkıp düşman birliklerine beklenmedik bi…

Tutar yeri kalmayacak biçimde kırılıp parçalanmış, işe yarar yeri kalmamış olan, paramparça: Çarpışmanın ardından araba hurdahaş olmuştu. Hurdahaş etmek : Parça parça etmek, kırıp dökmek. Hurdahaş olmak : Kı…

Hurda Kırıntılı, döküntülü, eski, parçalanmış (olan). (mecazi) İşe yaramayacak derecede bozulup sakatlanmış. Yeniden eritmek ya da lehim işlerinde kullanılmak üzere toplanan genellikle, demir, bakırlı m…

Hurç giyecek ve yatak gibi eşyaları taşımakta ve saklamakta kullanılan, çadır bezi, meşin vb. şeylerden yapılan heybe. Genellikle sandık şeklinde çeşitli kumaşlardan yapılan yatak yorgan bazen de çeyiz gibi…

Metal huni Bir sıvıyı ağzı dar bir kaba aktarmak için kullanılan koni biçiminde metal veya plastikten yapılmış araç, ağızlık: İçerden huniyi ve ölçeği getirdi. Önce ölçeğe koyuyor, sonra huni yardımıyla şi…

Humuslu toprak Humus, kolay ayrışabilen organik maddenin mikroorganizmalar vasıtasıyla kökeni belli olmayacak derecede ayrışması sonucunda ortaya çıkan oldukça stabil, koyu renkli, lignin - protein bileşimi…

Humus Toprağın organik bileşiklerinden birisi olan ve bitki kalıntılarının kısmen çürümesiyle oluşan madde. İyice ezilmiş ve tahinle çarpılmış nohuda limon suyu karıştırılarak püre kıvamına getirip üzerin…

Humbara Humbara demir ya da tunçtan dökülmüş, yuvarlak, içine patlayıcı maddeler doldurulduktan sonra havan topu ya da elle atılan bir tür bombadır; halk arasında kumbara olarak da adlandırılır. Humbaracı…

İçkiden sonra duyulan baş ağrısı, sersemlik: Zevk diye içtiğin zıkkımın neticesi humar değil mi... (mecazi) Öncesi iyi olan bir şeyin burundan gelmesi, acısının çıkması: Her zararda bir hayır var. Her zevkin b…

Gönül temizliği, saflık, iyi niyetlilik: Amelleriniz hulus ve samimiliğe bağlı olsun; hasislik niyetine bağlı olan amellerin ilahi icabet dergahında yeri yoktur. (Necip Fazıl Kısakürek) İçtenlik: Ey müminler si…

Geçme, girme, gelip çatma, aralarına sokulma, sinme. Girmek, yer etmek; bir cismin başka bir cisme girmesi, iki şeyin birleşmesi: Bir maddenin, diğer bir maddeye sirayet etmesine hulul denir. (fizik) Geçişme,…

Özet, öz: Bir yazının hülasası. (kimya) Hayvansal ya da bitkisel bir maddenin, alkol, eter gibi bir eriticiyle ayrılmış ya da başka bir yolla elde edilmiş etkili özü: Bitkinin hulasası. Kısacası, sözün kısası…

Toplumlardaki hukuksal kurumları, yurttaş hukukunu, cezayı gerektiren olayları ve ahlakın hukukla olan ilişkilerini ve hukukun toplumsal yapıyla olan bağlantılarını inceleyen sosyoloji dalı. Hukuk sosyolojisi, hu…

Devlet dairelerinin hukukla ilgili işlerini yönetmek, hukuksal olaylarda fikir vermek ve idari davalarda ilgili daireyi temsil etmek yetkisini taşıyan hukukçu memur. Özel kuruluşların hukuk işlerini gören, dava…

Yasada başkaca organ gösterilmemiş olan hukuk ve ticaret davalarını inceleyen adliye mahkemeleri. Türkiye'deki Hukuk Mahkemeleri Sulh hukuk mahkemeleri Asliye hukuk mahkemeleri Asliye ticaret mahkemeler…