Şehirler ile ilgili deyimler ve anlamları İçinde il, ilçe, şehir veya ülke adları geçen deyimler, açıklamaları ve örnek cümleler: Acem kılıcı gibi : (Acem kılıçlarının iki yüzünün de kesmesine atıfla) İkiyüzl…
Türk alfabesinin yirmi üçüncü harfi, okunuşu "şe". Ş harfi Türkçeden başka Rumence, Azerice, Türkmence, Tatarca, Kırım Tatarcası ve Kürtçede de kullanılır. Sesbilim bakımından sert, sızıcı, sü…
Şüphe Zihnin bir şey için kesin yargıya varamayıp duraksaması: İyi bir güven sağladıktan sonra ise muhatabına zihin karıştırıcı ve şüphe oluşturucu sorular sormaya başlarlardı. Böylece onu dini inançları k…
Sert bir şut ve gol (Zlatan Ibrahimovic) Şut (veya şut çekmek), futbolda bir oyuncunun rakip takımın kalesine yakın bir noktadayken, gol atmak için var gücüyle topa yaptığı sert ve hızlı ayak vuruşudur. Ör…
Şömine Şömine, evlerin salonlarında bulunan, içinde ateş yakılan, genellikle duvar kenarında tuğla veya taştan yapılan, önü açık ve bacası olan bir tür ocaktır. Örnek cümle: Pencerenizin önüne oturup, şömined…
Şnorkel Şnorkel, başı su altında tutarak yüzmeyi sağlayan, genellikle "J" şekilli nefes alma borusu olarak tanımlanan basit ama işlevsel bir aygıttır. Bir ucu kullanıcının ağzında, diğer ucu ise …
Şiraze Kitapların kapağa bağlandıkları yerin iki ucunda, ibrişimden örülen, sayfaları düzgün tutmaya yarayan ince şerit: "Şiraze, kitabın sayfalarını bir arada tutan kumaş parçasıdır. Şiraze dağılırsa…
Şekil verilmiş şimşir ağaçları Şimşir, şimşirgiller ( Buxaceae ) familyasından, yapraklarını dökmeyen ve yıl boyunca yeşil kalan, çalı veya küçük ağaç biçiminde gelişen odunsu bir bitkidir. Türkiye'de …
Şilte yatak Üstünde oturulan ya da yatılan içi yün veya pamukla doldurulmuş ve yüz geçirilmemiş döşek: Karyola sayısının yetmediği durumlarda, bir kaç şilte üst üste konarak yer yatakları hazırlanırdı. (İl…
Kendi kendimize verdiğimiz bir şilt örneği Şilt, aslı kalkan demek olup bir tahtaya çakılmış olarak spor yarışmalarında kazananlara ya da onurlandırılmak istenen bir kimseye teşvik edici bir armağan olarak …
Şilep (denizcilik) Genellikle ambalajlı kuru yüklerin taşındığı bir kargo gemisi türü: İki şilep geçti denizi yararcasına, biri Karadeniz'e, diğeri Ege'ye doğru, süzülerek gittiler... (İlgili cüml…
Şile bezi bluz Ballıbabagillerden, küçük yapraklı, güzel kokulu bir saksı bitkisi olan mercanköşkün bir diğer adı. İstanbul'un bir ilçesi. Şile bezi : Eskiden el tezgahlarında günümüzde ise makine…
Şike yapmak Maddi bir çıkar karşılığı bir spor karşılaşmasının doğal sonucunu değiştirmek için yapılan anlaşma ve bu yapılan anlaşma neticesinde hileli spor karşılaşması yapma: Ülkenin en sevilen futbolcul…
Şifonyer Şifonyer, çamaşır koymak için kullanılan, genellikle dört ya da beş çekmeceli olan ve tamamı üst üste çekmecelerden oluşan yatak odası mobilyasıdır. Örnek cümle: Yatak başıyla aynı krem rengindeki …
Şifon kumaş Şifon , tek katlı ipek iplikle dokunan , hafif yapısı ve yarı saydam görünümü ile bilinen bir kumaş türüdür . Özellikle gece elbiseleri, yazlık giysiler ve şal üretiminde tercih edilen bu kum…
Şırınga Sıvı ilaçları deri altına ya da damarlara akıtmaya, damardan kan almaya veya vücuttan herhangi bir sıvı çekmeye yarayan ucu iğneli küçük pompa, enjektör. Bir ilacın vücuda şırınga ile verilmesi: Ci…
Şezlong sandalye Şezlong, ahşap, plastik, metal ve bez gibi malzemelerden üretilen; üzerine oturulabilecek ya da uzanılabilecek şekilde ayarlanabilen, genellikle dış mekânlarda kullanılan taşınabilir ve çoğ…
Şaşı bakmak Göz bebeklerinden birinin ya da her ikisinin burun yönüne doğru bakması durumu. Şaşı bakmak: (Bilerek) iki göz bebeğini birden burnunu görecek pozisyona getirmek. (Dünyayı) Şaşı görmek: (k…
Eski bir otomobil şasisi Şasi , motorlu kara taşıtlarında motor, aktarma organları, süspansiyon sistemi ve gövde gibi parçaların bağlandığı, taşıtın yüklerini taşıyan temel yapıdır. Geleneksel taşıt tasarım…
Daktilo şaryosu Bir aletin ya da makinenin genellikle bir ray üzerinde yatay eksende kayarak hareket eden bölümü. Bir daktiloda harflere basıldıkça kağıdı bir miktar sola kaydıran ve satır sonuna gelindiğ…
Şarjör Otomatik ve yarı otomatik ateşli silahlarda mermilerin içine doldurulduğu, silaha takıp çıkarılabilen, silaha takıldıktan sonra içinde bulunan yayın kuvvetiyle mermileri silah namlusuna sürülmesi içi…
Şeş gelmiş bir zar Şeş (Farsça) altı sayısı demektir: Dur bakalım, dedi, biraz fazla şeş atmaya başladın. İstatistiklerimi altüst ettin... (A. Nesin) Şeş (şeşi) beş görmek : (deyim) "Yanlış görmek, şaşk…
(Dostluk, arkadaşlık için) Ara biraz bozulmak, eski bağlılık ve dostluk gevşemek: Şekerrenk gözükmek, dargın olmak, düşmanlarımız için gerekli sanıyorum (B. Büyükarkın). "Aramız şekerrenk, yollarımız ayrıld…
Şeyler şeylerden şey eder (oluşur) "Kişi" ya da "kimse" ile anlatılan varlıkların dışında kalan ve ağırlığıyla kütlesi olan her türlü varlık, nesne, nen: Taş katı bir şeydir. Soyut kav…
Şerit LED ışık Dar, uzun parça, özellikle dokuma ya da kumaş parçası. (gökbilimi) Koşut ve birbirine yakın iki çizgi arasında kalan alan parçası; tayfta birbirine yakın iki dalga boyu arasında kalan parç…
Uygun, yaraşır, (bir şeye) değer, münasip, layık: Takdire şayan bir gösteri. Şayanı dikkat : Dikkate değer (dikkate şayan). Şayanı hayret : Şaşılacak, şaşmaya değer, (hayrete şayan): Bu, Türk askerindeki ruh …
Yaygın, herkesçe duyulmuş (söz ya da haber): Hatta irtibatın kesik olması ve malumat edinilememesi dolayısıyla bir ara Gazi Osman Paşanın yaralandığı ve esir düştüğü gibi bazı haberler şayi olmuştu. (İlgili cüml…
Şimşek Buluttan buluta elektrik boşanırken oluşan apansız, geçici, kırık çizgi biçimindeki güçlü parlama, ark: Korkunç bir şimşek çaktı. Bardaktan boşanırcasına yağmur yağmaya başladı (B. Fırat). Şimşeğin h…
Şaşkın Ne yapacağını bilemeyecek derecede düşünce karışıklığına uğramış: Şaşkındım, o kadar şaşkındım ki konuşamıyordum. O; ona cevap vermemi istiyordu ama ağzımı açıp iki kelime dahi edemiyordum. (B. Çivic…
Hava Mektebinden alınmış bir Şehadetname Okul bitirme belgesi: İlkokul şehadetnamesi. Belge: İyi hal şehadetnamesi. Diploma, sertifika: "Benim lise şehadetnamem -diplomam- koskoca bir kağıttır."…
Şahbaz İri ve gösterişli bir cins akdoğan: Şahbaz, yırtıcı bir kustur ki alıştırılıp diğer kuşları avlamakta kullanılır. (N. H. Onan) Çevik ve becerikli: Yemek yerken, iş yaparken, konuşurken hatta dinlen…
Şen ve gevrek (ses): Şakrak bir kahkaha. Böyle bir sesle konuşan: Şakrak bir kadın. Şakrak kuşu. Şakrak kuşu Şakrak , ispinozgiller ( Fringillidae ) familyasına ait, ötücü kuşlar arasında yer alan, …
Şablon cetvel Şablon, bir şeyi çoğaltmak veya gerektiğinde pratik ve hızlıca yapabilmek amacıyla hazırlanan örnek ya da model. Üzerinde harfler, şekiller ya da simgeler bulunan, genellikle mühendislik ve …
Şahniş şahnişin Şahniş veya şahnişin, şahların oturmalarına layık yer demek olup eski evlerde ikinci ya da daha yüksek kattaki odanın sokağa ya da avluya doğru bakan tarafında üç yanı pencereli olarak yapıl…
Renkli şemsiye Güneşten ve yağmurdan korunmak için kullanılan, esnek tellerle gerilmiş, su geçirmez kumaştan yapılan, açılır kapanır eşya. (botanik) Sapçıkları aynı yerden çıkarak bir hizada toplanan ve …
Dış görünüş: Şekli şemali düzgün birisi. Huy, karakter, tabiat. Şemail kelimesi "şimal"den türemiştir: Bu kelime "karakter, huy, hal, hareket, davranış ve tavır" gibi anlamlar taşır. Peygam…
Büyüklük, ululuk, yücelik, heybet: İşte bu şevket, azamet ve adalet devirlerinin beslediği deha, Osmanlı coğrafyasını, hele İstanbul'u, Türklüğün lehine adım adım, karış karış zaptedip kilitlemiştir... (İlgi…
Arapça "şedde" kelimesi üzerinde "d" harfini iki kez okutan şedde işareti Şedde (Arapça: شَدّة ), Arap alfabesinde bir ünsüz harfin bir kez yazıldığı halde iki kez yazılıymış gibi iki defa oku…
Şeker Birçok meyve, sap ve köklerin öz suyundan ya da nişastasından çıkarılan, karbon, oksijen ve hidrojenden bileşmiş bulunan, beyaz, suda eriyen, mayalanabilen ve çoğu tatlı olan maddelerin genel adı. Şe…
İçine şeker koymak, şeker ile tatlandırmak. Renk, koku ve meyveyle işlenerek yapılan şeker, bonbon: Bizi teker teker kucakladı, alnımızdan öptü, sarı bir kutunun içinde duran rengarenk şekerlemelerden hepimize …
Şehitler ölmez Şehitlik rütbesi, Allah (c.c.) tarafından müminlere ihsan buyrulan en yüksek manevi rütbedir. Buna ancak Allahü Teala'ya inananlar ve O'nun uğrunda canlarını feda edenler kavuşabilir.…
Şehinşahname Sultan III. Murad devrine ait bir şehname Şehname, hükümdarların niteliklerini, yaşayışlarını, savaşlarını, üstün başarılarını ve zaferlerini genellikle mesnevi türünde, bazen da manzum olarak …
Şeftren, bir trenin yönetiminden sorumlu olan yetkili görevlidir: Herhalde işin içinde bir iş olduğunu düşünmüş ve gidip şeftrene bir kadın yolcunun kompartımanına gelmediğini bildirmiş. Şeftren de, trenin durduğ…
Osmanlı Şerbeti Baklava, lokma, künefe vb. hamurlu tatlıları tatlandırmak için üzerine dökülen, su ve şekerin kaynatılmasıyla hazırlanan kıvamlı tatlı sıvı; şurup: Baklava pişip şerbet de hazır olunca ikisini de…
Şefaat Koruma, araya girme; birinin suçunun bağışlanması ya da dileğinin yerine getirilmesi için edilen aracılık. (din) Kıyamet gününde Allah (c.c.)'nun sevgili kullarının, özellikle Peygamber Efendi…
Başkalarının bir kimseye gösterdiği saygının dayandığı manevi değer, onur, haysiyet: İnsanın şerefi, haysiyeti bizzat "insanlığından" kaynaklanır (Ö. Aydın). Binâenaleyh insanın şerefi ilim ve edep iled…
Şemse Şemse, eskiden kitapların cildi üzerine, baş sayfalarının üst bölümüne yapılan, kumaşlara işlenen, yapıların pencere, kapı üstü, parmaklık gibi yerlerine konulan, ışınlı güneş biçimindeki süse verilen a…
Şeyhülislam, Osmanlı İmparatorluğunda kabinede sadrazamdan sonra yer alan ve din işlerine bakmakla birlikte dünya işlerine de din bakımından karışan üyedir. Şeyhülislam kapısı : (tarih) Şeyhülislamların görev…
Açma, ayırma, açımlama. Bir anlatım veya kitabı açıklama, yorumlama: "Eserin birinci cildi uzun bir ön sözden sonra ayrıca arkasına koyduğu şerh ve endeksten ibarettir." (A. H. Çelebi) Bir şeyi açıkl…
Cami şerefesinde ezan okuyan bir müezzin Şerefe, minarelerde gövdeyi çepeçevre dolaşan, kenarları korkuluklu, ezan okunan yere verilen addır: Bazı minareler bir, bazıları üst üste iki veya üç şerefeli olabi…