Cesurun bakışı korkağın kılıcından keskindir Güç ya da tehlikeli bir işe girişirken kişinin kendinde bulduğu güven, cesurluk, yüreklilik, korkusuzluk: Osman Paşa'nın cesareti sayesinde bozgun önlenmişti. İki…

Cimri Parasına, malına tutku derecesinde düşkün olan, türlü sıkıntılara katlanarak para biriktiren, elindeki parayı harcamaya kıyamayan, eli sıkı, pinti, hasis, nekes: Cimri, dünyada kendi nefsine cömert davranma…

Türk alfabesinin üçüncü harfi, "ce". Sesbilim bakımından sürekli ve yumuşak diş damak ünsüzü. Sınıflama ve sıralamada maddeler harflerle gösterildiğinde üçüncü maddenin başına getirilir, üçün…

Cezerye Cezerye veya cezire, ana maddesi şekerle macunlaştırılmış havuç olan ve içine fındık fıstık ceviz vb. kuruyemişlerde eklenen, lokum kıvamında bir tür havuç tatlısıdır. Mersin'in meşhur tatlısı o…

Yiğitlik, kahramanlık, gözü peklik, yüreklilik: İslam, celadet demektir. Başka bir şey değil. Şahsiyet, celadet demektir. (Yerine göre) Kabadayılık demektir. Hiçbir tehlikeye girmeden, hiçbir şey olmaz. (N. Şahin…

Cebeci, (tarih) silah yapan, onaran ya da satan kimse demektir. Cebeci Ocağı: Osmanlı ordusunda, silahların temin edilmesi, korunması ve sefer zamanında cepheye götürülmesiyle görevli kapıkulu ocağı idi. Oca…

Birisiyle boğuşmak. (Bir işin) Üstesinden gelmek için çok uğraşmak: Suriyeli çocuklar bir yandan soğukla cebelleşiyor bir yandan bombaların altında yaşıyor. (ilgili cümle) Uğraşmak, çekişmek. Tartışmak, münak…

(Arapça) "Takdir kalemi kurumuştur," "alın yazısı değişmez," "Allah'ın takdir ettiği şey olacaktır" anlamlarına gelir: Sonradan bir şey yazılmaz. Levhi mahfuzda olacak değişikli…

İlgi uyandıran, elverişli, çekici, albenili: Cazip fiyat. Cazip teklif. Ekonomi Bakanı, Türkiye'nin uluslararası yatırımcılar için güvenli bir liman ve cazip bir ülke olmaya devam ettiğini söyledi. (kelime i…

(din) Allahü Teala'nın Kudret sahibi olduğunu anlatır. Büyük, güçlü, güç ve kudret sahibi. (sıfat) Becerikli, açıkgöz (kadın). (sıfat) Zorlayan, dilediğini zorla yaptıran. Gökyüzünün güneyinde bulunan…

Kırılmış kemikleri yerinde tutmak ve düzgün bir şekilde desteklemek kullanılan tahta, mukavva ya da tenekeden yaprak. Demiryollarında iki ray ucunun düzgün ve sağlam bir şekilde birleştirilmesi için iki uca bağ…

Zorlama, zor, zorlayış. (matematik) Birbiriyle bağlantılı niceliklerle ilgili problemleri, aritmetik işlemleri genelleştirip simgeler ve semboller (harfler) yardımıyla denklem kurarak çözen matematik kolu. Kı…

Erkek cüzdanı Genellikle üstte taşınacak paraların konduğu, iki ya da daha çok gözü olan, cebe sığacak büyüklükte deri çanta: Evet her zamankinden eyvallah dedi, cüzdanından parayı çıkartıp uzattı. (B. Aksu) Bi…

Tahta çıkma, hükümdarlık tahtına oturma. Cülus bahşişi : (tarih) Osmanlı padişahlarının tahta çıktıkları zaman askere, ulemaya ve memurlara dağıttıkları para. Cülusiye. Cülus merasimi : (tarih) Osmanlı …

(dil bilim) Bir durumu, yargıyı, olguyu bildirmek üzere genellikle özne, tümleç ve yüklem adı verilen öğelerden oluşan sözcük dizisi, tümce. Bir bütün oluşturan parçaların topu, dizge: Cümlesi gelsin, ne yazar.…

Cunta - Şili askeri darbesi Hükümet darbesiyle yönetime el koyan asker ve sivil kimselerden oluşmuş kurul: Cuntacı. (mecazi) Bir topluluk içinde çıkar ve amaç birliği olan, etkinliklerini kulis vb. yolla…

Topluca ve takımıyla, tam takım olarak, hep beraber, ilgili olanların tümü anlamlarında kullanılır: Bu fasıl bittikten sonra anne, büyükanne, sütanne, kısaca evin bütün kadınları cümbür cemaat çarşıya gider, okul…

Soğanın cücüğü Tomurcuk, filiz. Marul, soğan gibi şeylerin en içteki bölümü: —Soğanın sadece cücüğünü yerim. Ya sen?... —Bırakmadın ki bana bir şey, yedin bütün cücükleri! (B. Oğuz) Bir şeyin küçüğü: Cüc…

(müzik) Alaturka müzikte on zamanlı, hızlı bir usul. (tiyatro) Geleneksel Türk tiyatrosunda, danslı, sözsüz, seyirlik oyun türü. Bir toplantıda her kafadan bir ses çıkmasından oluşan bağrışma, kargaşa ve gürü…

Cönk (M. S. Koz koleksiyonu) (edebiyat) Genellikle saz ve tekke şairlerinin şiirlerinin derlendiği, içinde yazarının meslek ve ilgisi gereği başka yararlı bilgi ve notlar da bulunan, uzunlamasına açılan d…

Cübbe Önceleri sadece din adamlarının, sonraları hukukçuların ve üniversitede belirli bir aşamaya ulaşmış bilim adamlarının da elbise üstüne giydikleri uzun, yenleri geniş, düğmesiz giysi. Cübbe gibi : Ç…

Cümbüş Eğlenti, hareket, neşe: O vakit büyük bir kalabalık bir araya geliyor, limana iniyor ve orada rıhtımların üzerinde cümbüş başlıyordu. (İlgili cümle kaynağı: R. Ateş) (müzik) Göğüs tahtası deriden …

İçinde "cins" sözcüğü geçen atasözleri ve açıklamaları: Cins cinse benzer (soydur çeker) : Her canlıda, kendi soyunun özellikleri görülür. Cins horoz yumurtada öter : Çocuğun (ya da kişinin) soylulu…

(edebiyat) Şiirde, anlamları ayrı, söylenişleri aynı olan sözcükleri uyak olarak; şiirde ve düz yazıda cümle içinde birbirine yakın yerlerde kullanma sanatı, ündeş. Birden çok anlamı olan bir sözcüğü, iyi anla…

Cezve Kahve pişirmeye yarayan, çoğunlukla bakırdan ve alaşımdan üretilen silindir biçiminde saplı metal kap. Cezveye soğuk su, şeker, kahve birlikte konur. Cezve genelde dibi kalın, bakırdan olur. Küllü ate…

Cezayir menekşesi Cezayir menekşesi, tropikal Afrika kökenli, Saintpaulia cinsine ait, otsu ve uzun ömürlü bir bitki türüdür. Yaprakları genellikle kalp biçimli, tüylü ve her dem yeşil olup, çiçekleri mavi-…

Civciv ve yumurta Civciv, bir tavuk yumurtası içerisinde 21 günlük kuluçka süresini tamamlayıp yumurtadan yeni çıkmış tavuk veya horoz yavrusudur. Kuluçka süresi boyunca, yumurta içerisindeki embriyo sıcakl…

At üstünde cirit atmak At üzerinde birbirine değnek atarak oynanan, geleneksel bir toplu yarış oyunu. Bu oyunda kullanılan değnek. (spor) "Cirit atma" yarışmasında atletlerce olabildiğinde uza…

Ceylan Boynuzlugillerden, Kuzey Afrika ve Asya da çöllerde yaşayan, çok hızlı koşabilen, ince bacaklı, gözlerinin güzelliğiyle ünlü bir hayvan. Ceylan gözlü (bakışlı) : Süzgün ve tatlı bakışlı. Ceylan g…

Cılk, bozularak kokuşmuş, irinleşmiş, sulanmış ve cıvık gibi anlamlara gelmektedir. Cılk ile ilgili deyimler ve anlamları İçinde "cılk" kelimesi geçen deyimler ve açıklamaları: Cılk çıkmak : İyi,…

Eski ve cumbalı bir ev (siyah bölüm cumba) Bir yapının yüzünden dışarıya doğru çıkan, içinde oturulan, üstü ve çevresi örtülü balkon, çıkma: Cumbalı ev Eski evlerde, pencere hizasından karınlı olarak soka…

Cömert Parasını, malını, sevgisini ve diğer sahip olduklarını esirgemeyip gerekli yerlere ve kimselere seve seve gönülden verebilen kimse; eş anlamları eli açık, bonkör: Cömertlikten kesilmesin eliniz (Kar…

Conta çeşitleri Conta, en çok musluklarda kullanılan sıkıştırılmış iki yüzey arasına sızdırmazlık sağlamak üzere yerleştirilen, genellikle kösele, kauçuk, mantar, plastik ya da bakır, kurşun gibi yumuşak bi…

Başkasının neden olduğu veya kazayla oluşan zararı razı olmayarak ödeme, katlanma, üstlenme: Oğlunun yaptığı eşekliğin ceremesini kadına mı çektiriyordu aklınca? Böyle olmayacaktı. (Ü. Burhan) Kanunen mecburiye…

Kırmızı kutup ışıklarından esinlenerek tasvir edilmiş cemre Cemre, Arapça da kor halindeki ateş demektir. İlk baharın başlamasından hemen önce, birbirini takip eden yedişer günlük periyotlarla hava, su ve t…

Cimcime karpuz Genellikle turşu ve reçel yapımında kullanılan ufak ve tatlı bir karpuz türü: Öyle cimcime karpuzlar vardır ki kestin mi, ateş gibi kıpkırmızı yanar, tadından yenmez; sonra, öyleleri vardır …

Selim döneminde Mehdilik sıfatıyla ortaya çıkıp devlete isyan eden Bozoklu Derviş Celal'in peşinden gidenler; sonraları Osmanlı devletine karşı ayaklananlara verilen genel ad. Celali ayaklanmaları : (tarih…

Cibinlik Cibinlik, uyurken, başta sivrisinek olmak üzere çeşitli sinek ve kanatlı böceklerin rahatsız etmelerini önlemek amacıyla kullanılan, yatağı çadır biçiminde çepeçevre saran ve sadece hava geçişine i…

Vida ve cıvata çeşitleri Cıvata , birbirlerine tutturulacak metal ya da ahşap parçaların önceden açılmış deliklerinden geçirilerek ve ucuna somun takılıp çevrilerek bu iki parçayı birbirine sıkıştırarak tut…

Sert bir şey yırtılırken çıkan sesi anlatır: Kutuyu cart diye yırttı. (kelime ile ilgili cümle) (argo) "Cart kaba kağıt" anlamında söylenir. Cart cart ötmek : (deyim) Kendini beğenmiş bir …

Cacık Sulandırılmış yoğurt içine küçük küçük doğranmış salatalık, ezilmiş sarımsak, bir tutam nane ve bazen de birazcık kırmızı biber eklenip son olarak da üzerine bir miktar sıvı yağ eklenerek yapılan yeme…

Toplum, topluluk. Dernek. Düğün. (edebiyat) Divan edebiyatında perişanlığın karşıtı, derli toplu olma durumu, gönül rahatlığı mutluluk. (tasavvuf) Çevreyle ilginin kesilip düşünce ve isteklerin Allah üzerin…

Cemaat (halk dilinde) Aynı din ya da soydan kişilerin oluşturduğu topluluk: Osmanlı ve İslam Cemaatinden ayrılmak istemeyiz (C. Çetintaş). Akkoyunlu cemaatinden Abdulgaffar ile ... (C. Çulpan) Namaz kılm…

Celp (Arapça) Getirtme, kendi üzerine, kendi tarafına çekme. Mahkemelerce davacı, davalı ya da tanıklara gönderilen çağrı belgesi. Askerlik ödevini yapma çağrısı. Celp etmek : Kendine çekmek. Çağı…

İnsanda akciğer ve karaciğer Akciğer ve karaciğerin ortak adı. (Kasaplıkta) Hayvanın akciğer, yürek ve karaciğerinin oluşturduğu takım. Bunlardan yapılan yemek: Ciğer kebabı. Arnavut ciğeri. (mecazi) Yürek, i…

Ceviz (botanik) Cevizgiller familyasının örnek bitkisi olan, uzun ömürlü, gövdesi kalın, kerestesi değerli, Türkiye'de çok yetişen, mobilyacılıkta ve teknik işlerde kullanılan ağaç cinsi ve bunun yağlı…

Cepte cep Giysinin uygun kısımlarına içten ya da dıştan parça eklenerek yapılmış öteberi konulacak yer: İç cebinden çıkardığı yüzlüğü pantolon cebine koydu. (Y. Atılgan) Cep telefonu: Sonra beni cepten aradı, h…

Akan, yürüyüp giden. Geçerli olan, yürürlükte olan. Cari ay : İçinde bulunulan ay. Cari fiyat : Yürürlükteki fiyat, piyasada geçerli fiyat. Cari harcamalar : Bir işin sürekliliğini sağlamak için, düzenli …

Canını verircesine, canını harcarcasına, canı pahasına: Şanlı Türk askerinin muhteşem ve cansiperane mukavemeti karşısında perişan edildiler. (Z. Danışman) Özveriyle, tüm gücüyle: Devlet, gönüllü kuruluşlar ve …

Canfes kumaş Desensiz, ince dokunmuş, genellikle yanardöner, parlak, tok, ipekli kumaş: Beni üstü işlemeli canfesten terliklerle kabul ediyor. Canfes gibi yaprak : İnce, taze ve damarları çok az olan yap…