Kasap Sığır, koyun gibi eti yenecek dört ayaklı hayvanları kesen ya da dükkanında parça parça satan kimse: Kurban kesmek için kasap çağırdık. Kasap, etlerin iyi olduğunu söyledi. Bu alışverişin yapıldığı d…

Kardeş Anne ve babaları aynı olan çocukların birbirlerine göre durumu: Erkek kardeş. Kız kardeş. Öz kardeş. Üvey kardeş. Aralarında çok değer verilen ortak bir bağ bulunan kimselerin birbirlerine göre duru…

Karpuz ile ilgili atasözleri ve anlamları Karpuz İçinde "karpuz" sözcüğü geçen atasözleri ve açıklamaları: ( * yaygın bilinen ) Karpuz kabuğunu görmeden denize girme* (Karpuz kabuğu denize dü…

Karanlık Işıksız, ışık bulunmayan ya da ışık almayan, aydınlık karşıtı: Alt kat, zindan gibi karanlıktı (R. N. Güntekin). Penceresiz, karanlık bir bölmeydi bu (A. Özakın). Işıksız yer ya da bu yerin durumu:…

Kardelen çiçeği Kardelen, nergisgillerden, baharda (Ocak-Nisan aralığında), bazen de kar kalkmadan beyaz renkli çan şekilli sarkık çiçekler açan koyu yeşil renkte bir bitki türüdür. Yaklaşık 20 türü bilin…

kara (I) Yeryüzünün denizle olmayan bölümü, toprak: Mutlaka bir ayağın karada olmalı. Karada olmalı ki deniz seni yutmasın ve insanlık tarihinden ebediyen silmesin. (D. Saral) kara (II) Renklerin en koyu…

Kıyamet Dünyanın sonunun geldiği ve bütün ölülerin dirilerek mahşerde toplanacağı zaman, kıyamet günü: O gün, sonunda varılıp karar kılınacak yer yalnızca Rabbinin katıdır. (Kıyamet Suresi 12. Ayeti Kerime…

kaymak (I) Süt kaymağı Kimi sıvıların ve özellikle sütün yüzünde zar kıvamında toplanan koyuca katman. Sütü hafif ateşte ve yayvan kaplar içinde tutarak elde edilen koyu ve yağlı öz: Türk mutfağındaki önemli l…

Kavun Kabakgiller familyasından, sürünücü gövdeli, geniş yapraklı, sıcak iklim seven bir bitki türü. Yurdumuzda yaklaşık 30 kadar yerli çeşidi yetiştirilir. Genellikle iri yapılı, tatlı, sulu ve hoş kokulu …

Kavga Düşmanca davranış ya da sözlerle ortaya çıkan tartışma ya da dövüş: Babamla aramızdaki ilk kavga bu yüzden koptu (N. Cumalı). Nerede kavga dövüş, nerede bir hır gür çıksa bil ki, Mülayim kesin oraday…

Katır (zooloji) Eşekle kısrağın birleşmesinden doğan, büyük başlı, uzun kafalı, kısa yeleli, döllenme ve dölleme yetisi bulunmayan kısır ve melez hayvan: Katırın babası merkep olsa ekseriya benzer yanı at…

Kaş Gözlerin üzerinde, göz çukurunun alınla bileştiği yükseltide kemerli birer çizgi oluşturan kısa kıllar: Gür kaş. Kalem kaş. Hilal kaşlı, güzel gözlü, derin bakışlıydı. Eyerin ön ve arkasındaki çıkıntıl…

Kaşık Çorba, hoşaf, reçel gibi sulu besinleri ya da ufak taneli katı yiyecekleri ağza götürmeye ya da azar azar başka bir yere aktarmaya yarayan, küçük kürek biçiminde sofra aracı: Hemen bir kaşık pekmez a…

Yalan dolan, oyun, tuzak, düzen: Daha fazla kazanmak için asla katakulliye yönelmedi. (K. Arslanoğlu) Katakulliye gelmek : Kandırılmak, tuzağa düşürülmek: Ortada bir hinlik olduğunu erkenden sezdiklerinden işi…

Kayıtsız kalmak deyimi, önem vermemek, umursamamak, aldırış etmemek gibi anlamlarda kullanılır: Bir gün bitecek günleri iyi geçirmek üzerine kurulu ve diğer insanların yaşamına kayıtsız kalmayı öğütleyen ve özü a…

Karizmatik bir el yazısı örneği Her insan hayatının bir döneminde el yazısının güzel olmasını istemiştir. Bu genellikle okul çağlarında çok etkin olmuştur. Çünkü yazdıklarınızı her zaman birilerine göstermi…

Kendini önemli sanan kişiler (veya önemsiz sayılan şeyler) için "kim takar Yalova kaymakamını" biçiminde şaka yollu söylenen, önemsemezlik veya umursamazlık belirten deyim: Anayasa ve yasa böyle ama ül…

Katran Katran, organik maddelerin, özellikle odun, kömür veya bitkisel artıkların, havasız ortamda yüksek ısıda kuru damıtılmasıyla elde edilen, siyah veya koyu kahverengi renkli, ağır ve keskin is kokulu, …

Bilardo oyununda ıstakayla vurulan topun diğerlerine dokunması. (mecazi) Kişilerin ya da nesnelerin birbirine çarpması sonucu ortaya çıkan karışık durum, karışıklık. Karışıklık, karmaşa: İçinden çıkamayacağın…

kar Kar yağışı Atmosferde soğuk hava etkisiyle beyaz ve hafif billurlar biçiminde donup kristalleşerek yağan su buharı: Gün yavaş yavaş sona ererken yeniden lapa lapa kar yağmaya başladı. (F. Kumkaya)

Ak başlı kara kartal Kartal, çoğunlukla kızıl siyah tüylü, yüksek kayalar üzerinde kurduğu yuvalarda yaşayan, küçük kuşlar, kuzu, balık ve oğlak gibi hayvanları avlayarak beslenen, oldukça güçlü bacak ve pen…

Geçici, değişken istek, düşüncesizce bencil heves: Çok zenginlerin öyle kaprisleri olur ki en acayip Hint ve Çin uyduruk inançlarını bile geride bırakır. (R. H. Karay) Huysuzluk: "Kapris mi yapıyor bu çocu…

Kara sevda (halk dilinde) Ümitsiz gözüken, ümitsiz görünmesine rağmen oldukça güçlü olan aşk ve bunun sonucu oluşan içine kapanıklık, kederlilik gibi duygular: Elimde değil ki kalpten sileyim / Kara sevda…

Kaplumbağa Kaplumbağa (veya tosbağa), omurgalı hayvanlar grubuna ait olup sürüngenler sınıfında yer alan, dişsiz, sert ve kemiksi bir kabukla korunan, dört ayaklı ve yavaş hareket eden bir hayvandır. Doğada…

Kuş kanadı (Kuzey Sumrusu) Kuşlarda, yarasalarda ve arı, sinek, kelebek vb. böceklerde vücudun her iki yanında yer alan ve yukarı aşağı hareket ettirildikçe uçmayı sağlayan organ. Uçaklarda havada durmayı sağl…

Elindekinden hoşnut olma durumu, kanıklık, yeter bulma, yetinme, fazlasını istememe, doyum: Kalp zenginliği, kanaattir. Yüce Allah'ın lütfettiğine razı olmak, başkalarının elinde olana tamah etmemektir (H. B…

Beklenmedik, yadırganan bir şeyin yol açtığı şaşkınlık, şaşırma: Hayretdi, karısının öldüğü zaman bile / Düşmemişti bu kadar derin bir sessizliğe. (R. Cantaş) (ünlem) Şaşılacak bir şey karşısında söylenir: Hay…

Yılkıya ayrılan, başıboş hayvanların salıverildiği çayırlık: Hele bak Haymana anaya, Oğuz atlarının yayıldığı o bol saçlı, yeşil döşlü çayırlıktan ad almış. (C. A. Kansu) (halk dilinde) Tembel, işsiz, serseri.…

İçinde "iyilik" sözcüğü geçen ya da o anlama gelen atasözleri ve açıklamaları: ( * yaygın bilinen ) İyilik bilmeyen adam, adam sayılmaz : İyilik yapmayan veya kendine yapılan iyiliğin kıymetini bilme…

İyilik İyi olma durumu, salah: İyilik sağlık... Şükür, iyiyiz. Yuvarlanıp gidiyoruz işte... (A. Nesin) Karşılık beklenilmeden yapılan yardım, inayet, lütuf, ihsan: Yapılan bütün iyilikler, onu yapana sevg…

İçinde "iyi" sözcüğü geçen atasözleri ve açıklamaları: ( * yaygın bilinen ) İyi adama kötü laf söylenmez : İyilik ve yardımsever kişilerin hakkında kimse kötü konuşmaz. İyi adamın karısı, kurna başın…

İyi ile ilgili deyimler ve anlamları İçinde "iyi" kelimesi geçen deyimler, açıklamaları ve örnek cümleler: İyi etmek : İyileştirmek, sağaltmak, hastalıktan kurtarmak: Hekim, paşayı çok geçmeden iy…

Kumbara Tasarruf, tutumluluk ve idareli kullanma temalı atasözleri ve açıklamaları: ( * yaygın bilinen ) Ak akçe kara gün içindir* : Daha önce biriktirilen para sıkıntılı günlerde işe yarar. Bunun için t…

Güven, güvenç, güvenme, emniyet etme: Başkatip tayin olunan Ramiz Mehmed Sadullah Efendi cümlenin itimadını kazanan bir kişi olduğundan bu göreve getirilmişti. (İ. Yılmazçelik) İtimat ile ilgili deyimler ve anl…

Para ve harf tasarrufu İdareli kullanma, tutumluluk: Su tasarrufu, enerji tasarrufu vb. Para biriktirme, artırım: Gelirin harcanmayan kısmına tasarruf denir. (Bir şeyi) İstediği gibi kullanma yetkisi, ku…

Evde tasarruf Tasarruf etmek sözlük anlamıyla idareli kullanmak, biriktirmek, israf etmemek gibi anlamlara gelmektedir. Hayatın her döneminde sizi fazla kısıtlamayacak yaşam şartlarınızı çok fazla değiştirm…

Dış, dışarı: Beş yüz bin Türk kardeşimiz, hudut haricinde kalmıştır. (C. Çetintaş) Yabancı ülke, dışarı: Uzun yıllar hariçte kalmış. Eskiden şeker hariçten gelirdi. Dışta kalmak üzere, bir yana bırakılmak, say…

İstek duymak, arzu etmek: Öyle bir aileye damat gitmek isterim. (H. Taner) Bir şeyin yapılmasını ya da kendine verilmesini söylemek, talep etmek: Her gün türlü türlü aş istersin. (Y. K. Karaosmanoğlu) Görmek i…

İskele babasına bağlanmış bir gemi Liman veya rıhtımlara yaklaşan gemilerin halatlarını bağlamak için iskelelere çakılan veya sabitlenen, halatların kaymaması ve çıkmaması için üst kısmı şişkin olan, dökme …

Bir şeyi, bir kimseyi anlatmaya, anımsamaya yarayan sözcük, ad . (mecazi) Kişi, insan: Cumhuriyetin ilk yıllarında Türk karikatür sanatında yeni yeni isimler ve ustalar ortaya çıkmaya başladı. (P. Tuğlacı)

İpucu İnsanı aradığı gerçeğe ulaştırabilecek iz, belirti ya da bilgi: Açılan kapıyla birlikte bir yığın polis ipucu aramak için içeri daldı (R. Akçay). Ufacık bir ipucu bulsak, bu sorunu çözeriz. İpucu v…

Kafa ile ilgili deyimler ve anlamları İçinde "kafa" kelimesi geçen deyimler, açıklamaları ve örnek cümleler: ( atasözlerine geç ) Kafa atmak : Kavga sırasında karşıdakinin yüzüne, sert ve şiddetli …

Kadın ile ilgili deyimler ve anlamları İçinde veya anlamında "kadın" kelimesi geçen deyimler, açıklamaları ve örnek cümleler: Kadın kadıncık : Evini iyi çeviren, kendi halinde kadın: Tüccara da ara…

Kader Kader, değişmez ve değiştirilemez bir iradeyle (Allah tarafından olacakların önceden bilinerek) gerçekleşeceklerin önceden yazıldığı kitap, alın yazısı, yazgı demektir: Kader, Yüce Allah'ın, ezeld…

Bulunduğu yerden gizlice ayrılmak, gizlice sıvışmak: Ve ben ruhu olmayan bu kasabadan kaçmak için can atıyordum. (S. Ali) Kendini göstermemek: Pijaması üstünde, misafirlerin önünden yan odaya kaçtı. Kaçınmak, …

Düğümlenmiş ip Yük bağlamak, çamaşır sermek, bir şeyi bağlayıp çekmek gibi işlerde kullanılacak kalınlıkta bükülmüş, keten, kenevir, pamuk vb. bitkilerin liflerinden örülen sicim: Karşıda bir evin taraçasın…

İnsanlardan tam bir doğruluk beklenemeyeceğini, tam olarak güvenilemeyeceğini, insanoğlunun kimi zaman yapılan iyiliğe kötülükle karşılık verebileceğini anlatır: Ben de haline acıdım. Acımaz olaydım. Yanımda sebe…

Mona Lisa İnsana komik gelen, hoşuna ya da tuhafına giden olgular karşısında, bu duygusunu ses ve mimiklerle belli etmesi: Katıla katıla gülmek. Olur olmaz her şeye gülüyor. Biriyle alay etmek: Herkes ona…

Hurma Hurma, palmiyegiller ailesinden dekoratif yapraklı bir palmiye türüdür. Çöl ikliminin görüldüğü yerlerde yetişir. Sıcak havayı, güneşi sever. Besleyici değeri çok yüksek olan hurma, protein, temel vi…

Huri İslam inancına göre cennette yaşadığı söylenen güzel, kutsal kızlara verilen ad: Ak yerin karşısında durulmaz, Huri midir melek midir bilinmez. (edebiyat) Divan edebiyatında sevgilinin, güzelin yüce…

Kırmızı gonca gül Gül, gülgillerden, dik, sarılıcı ya da yatık gövdeli, dikenli ve kokulu çiçeklere sahip bir süs bitkisidir. Çiçekleri çeşitli renklerde olabilir ve kuzey yarı kürede yaygın olarak yetişir. …

Güç olma durumu, zorluk. Ağır ve yorucu emek. Zahmet, meşakkat eş anlamları. Güçlük ile ilgili deyimler ve anlamları İçinde "güçlük" kelimesi geçen deyimler ve açıklamaları: Güçlük çekmek : B…

İçinde "güç" kelimesi geçen deyimler ve açıklamaları: Güç gelmek : Bir şeyin yapılmasında zorluk ve sıkıntıyla karşılaşmak. Güç halle (gücü gücüne) : Büyük güçlüklerle. Güce sarmak : Güçleşmeye baş…

Güç İş yapma yeteneği. Bir olaya yol açan her türlü hareket, kuvvet: Kontrolsüz güç, güç değildir. (fizik) Hareket sağlayan kuvvet. Birim zamanda üretilen veya harcanan enerji. (simgesi P, birimi watt)…

Kendini beğenme, büyüklenme: Gurur, Arapça kelime anlamıyla "aldanma" demektir. Boş şeylere güvenerek aldanma, böbürlenme, kibir, kurulma, kendini boş yere değerli ve yüksek tutmadır. Gurur, insanın ke…

(edat) "Yok, öyle değil, olmaz" anlamlarında kullanılan onamama, onaylamama ve inkar bildiren söz (evet karşıtı): - Bunu okudun mu? - Hayır, henüz değil. (isim) Karşılık beklemeksizin yapılan iyilik…

Haybe argoda boş, işe yaramayan, anlamsız demektir: Haybeye okuyup, boşuna didinmişsin sen. (S. Demiray) Haybeci : (argo) İşi gücü olmayan: Her direğin dibinde en az bir haybeci bulunuyordu mutlaka, elleri de …

hayat (I) Yaşam. Canlı, sağ olma durumu: O hala hayatta. İnsanın ve birçok canlının dünyadaki ilk kuralı "Hayatta Kal" kuralıdır. (Serna) Doğumdan ölüme dek geçen süre, ömür: Hayatını ona adadı. Hül…

Hayal Olmuş ya da varmış gibi zihinde tasarlanıp canlandırılan şey, düş, imge: Hayal ürünü bir öykü. Hayali gözümün önünden gitmiyor. Belli belirsiz görülen şey, gölge. (fizik) Görüntü: İnsanın aynadaki hayal…

İyi dilek, azarlama, şaşma ve sevinç bildirmede kullanılan bir sözdür: Hay aklınla bin yaşa! Beklenmeyen durumlar karşısında söylenen sözlerin başına getirilir: Hay Allah senden razı olsun, ne güzel yaptın! Di…

Metal havan İçinde bir şey dövüp ufalamaya yarayan, tahta, taş, maden ya da plastikten yapılan kap: Eskiden inci tanelerini havanda döverek toz haline getirirler, sonra onu sürme şeklinde göze çekerlermiş.…

Birden çok eylem ya da şeyin, ayrıca bunlara karşıt olanların da birlikte bulunduğunu göstermek üzere onları anlatan sözcüklerin başına getirilir: Acı tatlı, Allah ne verdiyse, hem yer hem konuşuruz (A. K. Tecer)…

Nikahlı bir ana ve babadan dünyaya gelmiş. (mecazi) Doğruluktan ayrılmaz, dürüst kimse, helal süt emmiş: "Babam bu keseyi Harem-i Şerif'te kaybetmiş, bulan bir helalzade keseyi verince otuz altını ona…

Düşünme, akılda tutma, hafıza, zihin, akıl, yâd: Mevzuyla ilgili şu hususun hatırda tutulması gerektiğine inanıyorum: En güzel ve en dokunaklı ses Allah'a yakaran her insanın kendi sesidir (İlgili cümle kayn…

Bir durum ya da davranışın kesinlikle kabul edilmediğini anlatır: Yook. Haşa. O demek değil büyük hanımcığım (B. Felek). Haşa, Sultanım, haddimize mi düşmüş? Dince aykırı görülen bir şeyin zorunlu olarak söylen…

Helal Dinin kurallarına aykırı olmayan, dince yasaklanmamış, kullanılabilir olan (haram karşıtı): Evcil olanlardan deve, sığır, manda, koyun, keçi, tavuk, kaz, ördek, güvercin helaldir. Katır ile eşeğin et…

Bir kimseyi veya bir şeyi görme, kavuşma isteği, özlem: Hasretimden yandım; âlem duymuyor avâzımı! / Alemi yaksam da söndürsem muazzam gayzımı! (F. Tevetoğlu) (halk dilinde) Özlem çeken kimse: Bu dağlar ulu da…

Sesleri burundan (genizden) çıkararak konuşan kimse: Yaşlı bir kadın gibi burnundan hım hım bir sesle konuşan oydu. (örnek cümle) (mecazi) Burundan çıkan ses gibi, boğuk: Öğretmen sürekli hımhım, söyleniyordu …

Bir iş yapmak, bir girişimde bulunmak için gereken her şeyini tamamlamış, hazırlamış olan, anık: Biz hazırız, artık gidelim. Belli bir işe yayacak bir duruma getirilmiş, tamamlanmış: Yemek hazır, haydi oturalım.…