Yalana şerbetli olmak Gerçeğe aykırı olup aldatmak amacı güdülerek söylenen doğru olmayan söz: Asla yalan söyleme. Yalan söyleyen, yakalanmak korkusu içinde yaşayan bir hırsız gibidir. (A. F. Başgil) Asıls…

Yalan makinesi Yalan makinesi, bir soruşturmada, sorguya çekilen kimsenin doğruyu söyleyip söylemediğini kan basıncı, nabız, solunum ve deri yüzeyindeki elektrik tepkilerinde baş gösteren değişmelere dayana…

Bir bisiklet tekerinde yalpa hareketi (teknik) Dönen bir parçanın, dönme düzleminden kısmen sapması tekrar geri gelmesi tekrar sapması şeklinde devam eden dengesiz hareket: Tekerlek yalpası. (denizcilik)…

Bakır kablo yalıtkanı Isı, ses, elektrik gibi iletilebilen enerjileri geçirmeyen, iletmeyen, iletken olmayan (madde, nesne vb.). Yalıtkanlarda elektronlar, bir molekülden diğerine güçlükle geçer; eğer bir …

Yalnız, yalnızlık Yanında başkaları bulunmayan: Döndüğüm zaman Nesibe gitmişti. Koca evde yalnızdım, evin de yabancısı! (Karay) Yanında başkaları olmayarak: Yalnız seyahat eden kadınlar, katlanan iskemlel…

Yağmur Havadaki buharın su damlaları durumunda yere düşmesi, eskilerin diliyle rahmet: Bir şifalı Nisan yağmuru lazım, / Kıpkızıl olmuş yanık yüreğe (A. D. Dedeoğlu). Rüzgârları rahmetinin önünde bir müjde…

Alev: Ben düşmüşüm yalım yalım yanarım, Nice ağlamayım, yârim gelmedi. (B. Adalı) Kılıç, bıçak gibi keskilerin keskin yüzü. Yalım, özellikle kılıcın boydan boya keskin yüzüdür ve kılıca su verirken en çok dikka…

Gömlek yakası Giysilerin boyun bölümü olup dik, devrik, enli, açık gibi biçimlerde olabilir: Balıkçı yaka. (denizcilik) Yelkenlerde kenar. Karşılıklı iki kıyıdan her biri, kıyı, sahil: Anadolu yakası, A…

Uskumru balığı Uskumru , Uskumrugiller ( Scombridae ) familyasına ait, Atlantik Okyanusu, Akdeniz ve Karadeniz'de yaşayan, göç eden bir deniz balığıdır . Bilimsel adı Scomber scombrus olan tür, iğ şekl…

Herhangi bir makinenin bir doğrultuda gidip gelerek iş gören parçası. İki nokta arasında gidip gelerek yapılan (iş) ya da böyle bir işi yapan. Varagele bombardıman : (askeri terim) İki üs arasındaki hedefl…

Bir metnin, bir yapıtın az çok farklılık gösteren benzerlerinden, nüshalarından her biri, değişke. (biyoloji) Bir türün, temel ve örnek olan tipten farklı oluşan tiplerine verilen ad. Satrançta bir hamle ya d…

Varsağı, Güneydoğu Anadolu bölgesinde yaşayan Varsak Türklerinin söyledikleri biçim olarak semaiye benzeyen ve özel bir ezgiyle okunan halk şiiridir. Varsağılar genellikle sekizli bazen de on birli hece ölçüsüyle…

Bir ampulün aylık harcadığı kilowatt Watt , fizikte güç birimi olarak tanımlanır ve bir sistemde bir saniyede yapılan iş ya da harcanan enerji miktarının hızını ifade eder. Uluslararası Birimler Sistemi&#…

Bir vargel tezgahındaki hareketli vargel kısmı Herhangi bir makinenin bir doğrultuda gidip gelerek iş gören parçası: Bu sorular "vargel tezgahındaki vargel" gibi gider gelir, her gidiş gelişinde insand…

Vasiyet Bir kimsenin hayatta iken kararlaştırdığı ve öldükten sonra yapılmasını istediği şey ve bunun yazılı metni. Vasiyet etmek : Ölmeden önce, ölümünden sonrası için bir şeyin yapılmasını istemek, vas…

Hayvanlar ve özellikle köpekler için havlamak, ulumak anlamlarına gelir: İt ürür, kervan yürür. (atasözü) Ürümesini bilmeyen it, sürüye getirir kurt : (atasözü) Beceriksiz kimseler, iş yapayım derken çevresin…

Ünlem işareti Kimi zaman sevinme, kızma, korku, acıma, şaşma gibi ansızın beliren duyguları, kimi zaman da bir takım doğa seslerini yansıtmaya yarayan sözcük türü (nida eş anlamı): Ah, of, eyvah, ey, ha, va…

Tahtırevan Tahtırevan, insan ya da hayvan tarafından taşınan tekerleksiz arabaya verilen addır; gezinti sedyesi olarak da adlandırılır: Ata binemeyenler ve hanımlar ya arabaya, ya tahtırevana binerlerdi. Ta…

Ütopik şehir Ütopya Ütopya, halihazırda mevcut olmayan, gerçekleşmesi arzu edilmesine rağmen gerçekleşmesi imkansız olan tasarı, düşünce, kavram veya düzene verilen addır. Ütopik ise ütopya gibi olan, ütopy…

Üvey evlat Hısımlık konusunda öz olmayan, kan bağı bulunmayan: Bir çocuğun annesi ölürse, o çocuk öksüz kalır; babası yeniden evlenirse, babasının bu eşi o çocuğun üvey annesi (analığı) olur. Bu çocuk da on…

Üsküf, boru biçiminde ve 60 - 70 cm kadar uzunlukta olup başa giyilince yarısı arkaya sarkan bir tür sarıktır. Üsküf, eskiden yeniçerilerin giydiği bir çeşit başlık olup tarihi kaynakların rivayetine göre üsküf …

Üstübeç Üstübeç , kimya ve boya sanayinde kullanılan, temel olarak kurşun karbonatı bileşiğine verilen addır. Kimyasal olarak bazik kurşun karbonat yapısındadır ve formülü 2PbCO 3 ·Pb(OH) 2 biçiminde gösterili…

Uranüs Gezegeni Uranüs, Güneş'e uzaklık bakımından yedinci sırada yer alan; Satürn ile Neptün arasında bulunan, kütlesi Dünya'nınkinden yaklaşık 14,4 kat büyük, yüzey sıcaklığı ortalama –180 °C olan…

Bir hizmet karşılığı, özellikle kapıkulu askerlerine verilen paradır; günledik olarak hesaplanır ve üç ayda bir ödenirdi. Ulufe ile ilgili deyim ve birleşik kelimeler Ulufe defteri : Yeniçeri ocağından olanl…

Usta Bir zanaatı gereği gibi öğrenmiş olan ve kendi başına yapabilen kimse: Usta eserinden, kişi dostundan tanınır. Zanaat veya sanat öğreticisi: Müzik bilgimi ustam filancaya borçluyum. Zanaatçılar için…

Un ve başaklar Un, tahıl tanelerinin öğütülmesiyle elde edilen ince toz halindeki temel gıda maddesidir. Genellikle buğdaydan üretilse de arpa, mısır, çavdar gibi tahıllardan da elde edilebilir. Ekmek, hamu…

Şebek maymunu (zooloji) Afrika'nın dağlık bölgelerinde yaşayan bazı maymun cinslerine verilen ad. (mecazi) Çirkin ve arsız: Şebek gibi sırıttı ve söylediğimi şaka olarak algıladığını bana göstermek …

Namaza başlarken söylenen tekbir. Namaza "Allahü Ekber" diyerek iftitah (başlangıç) tekbiri ile başlanır; buna "tahrime" de denir: Tahrime ancak Yüce Allah'ın şanını yüceltecek olan O…

Tüm, bütün, hepsi: Şirk ve münafıklıkta ısrar eden bu zalimler; Allah'ın yoktan var edip açığa koyduğu umum varlıklardan herhangi bir şeye ibret nazarıyla bakmıyorlar mı? (Nahl Suresi 48. Ayetten) Kamu, her…

Umacı, halk dilinde küçük çocukları korkutmak amacıyla uydurulmuş hayali yaratıklara verilmiş adlardan biridir; öcü: Çeşitli yörelerde "öcü gelir" ifadesiyle beraber yaşlı kadınların, çocukları sakinleş…

Alimler, bilginler. Müslüman alimlerine ulema-yı zahir veya ulema-yı rusum veya sadece ulema denir. Gazali bazen bunlardan Dünya alimleri diye de söz eder. Sufiler için de ulema-yı batın, erbab-ı kulüb (gönü…

Şambrel (iç lastik) Şambrel, top ve araba bisiklet tekerleklerinin şişkinliğini veren iç lastiktir. Eskiden daha çok kullanılan şambrelli otomobil lastikleri günümüzde yerini şambrelsiz (tubeless veya duble…

Gürültü patırtı. Tipo baskı tekniğinde, baskı makinesine yerleştirilen dizilmiş harfleri, kurşun satırları ve klişeleri, baskıdan önce iyice yerleştirmek için üzerilerine vurmaya yarayan tahta takoz. Uzun tütün…

Sahne (tiyatro) Bir oyunun sahnelendiği özel biçimli ve donanımlı yer. Bu biçimde düzenlenmiş, herhangi bir yerdeki zeminden yüksekçe bölüme de sahne denir: Oyuncular sahnede yerini aldı. (tiyatro) Bir …

Şathiyat (veya şathiye) ciddi düşünceleri alaycı bir üslupla anlatma sanatıdır. Okuyanda bir tebessüm ve gülümseme uyandırmak maksadıyla yazılan manzumelere denir. Edebiyatımızda tekkeler çevresinde mutasavvıflar…

Şanzıman nasıl çalışır Şanzıman kısaca, motorlu taşıtlarda motordan gelen dönme hareketinin hızını içindeki farklı çaplardaki dişlilerde azaltıp çoğaltarak tekerleklere daha farklı bir dönme hızı gönderen v…