|
| Paratoner |
Paratoner, yıldırımın taşıdığı yüksek elektrik yükünü güvenli bir yoldan doğrudan toprağa ileterek bina, kule ve benzeri yapıların zarar görmesini önlemek amacıyla çatı veya en yüksek tepe noktalarına yerleştirilen koruyucu bir aygıttır. Temel yapısı, yıldırımı üzerine çekip güvenli hatta yönlendirebilen bir iletken metal uç ve bu ucu toprağa bağlayan iletken hatlardan oluşur. Paratoner, yıldırımın rastgele noktalara düşmesini engellemekten çok, yıldırım düştüğünde oluşan enerjinin yapının üzerinden geçmeden kontrollü şekilde boşalmasını sağlamayı hedefler. Bu nedenle paratoner sistemi, yalnızca uç kısmından ibaret değildir; iletken bağlantılar ve toprağa aktarımı sağlayan düzenek, sistemin güvenli çalışmasında belirleyici rol oynar. Özellikle yüksek yapılar, açık arazide tek başına duran tesisler ve tepe noktaları yıldırım riski açısından daha hassas kabul edildiğinden paratoner kullanımı yaygındır.
Paratoner, Türkçede yıldırımkıran, yıldırımsavar veya yıldırımlık adlarıyla da anılır; eski dilde ise siperisaika sözcüğüyle karşılanmıştır. Kurulan sistemde amaç, yıldırımın oluşturduğu ani akımı düşük dirençli bir yoldan toprağa aktararak yapıda yangın, elektrik tesisatı arızası ve fiziksel hasar gibi riskleri azaltmaktır. Paratoner uygulamalarında iletkenlerin kesiti, bağlantı noktalarının sağlamlığı ve topraklama kalitesi kritik kabul edilir; çünkü yıldırım akımı çok kısa sürede çok yüksek değerlere ulaşabilir. Bu aygıt, yalnız binalarda değil; depo, fabrika, minare, anten direği, rüzgâr türbini gibi yüksek noktalarda da tercih edilir. Doğru konumlandırılmış ve toprakla iyi bağlantı kurmuş bir paratoner, yıldırımın enerjisini yapıdan uzaklaştırarak koruma sağlar; böylece hem can güvenliği hem de maddi zararların önlenmesi açısından önemli bir rol üstlenir.
Soru/Yorum Gönder