|
| Lav |
Lav, yanardağların ağzından ya da yer kabuğundaki çatlaklardan, yaklaşık 700–1200 °C sıcaklıkta koyu akışkan ya da sıvı durumda dışarı çıkan ve yüzeyde sıcak bir akıntı hâlinde yayılan erimiş kaya maddesidir. Yer kabuğunun altında magma olarak adlandırılan bu erimiş kayaç, yüzeye ulaştığında lav adını alır. Kimyasal bileşimi çoğunlukla silisyum, oksijen, demir, magnezyum ve kalsiyum gibi elementlerden oluşur. Lavın akıcılığı, içerdiği silis oranına bağlıdır; silis oranı düşük lavlar daha akışkan, yüksek olanlar ise daha koyu kıvamlı (viskoz) yapı gösterir. Yeryüzünde yayılan lav, çevresel koşullara bağlı olarak hızlı ya da yavaş biçimde soğur ve katılaşarak yeni kayaçların oluşmasına yol açar.
Lav, soğuma biçimine ve akış özelliklerine göre farklı türlere ayrılır. Akışkan yapılı bazaltik lavlar geniş alanlara yayılırken, daha koyu ve yoğun lavlar kısa mesafede kalın tabakalar oluşturur. Soğumuş lavlar zamanla bazalt, andezit gibi volkanik kayaçlara dönüşür ve yeryüzü şekillerinin oluşumunda önemli rol oynar. Lav akıntıları, volkanik platoların ve lav düzlüklerinin temel yapı taşlarını meydana getirir. Doğrudan yerleşim alanları için tehlike oluştursa da, uzun vadede lavların parçalanmasıyla oluşan topraklar mineral bakımından zengin ve verimli olabilir. Bu nedenle lav, yalnızca yıkıcı bir doğal olayın ürünü değil, aynı zamanda yeryüzünün jeolojik evriminde belirleyici bir unsurdur.
Soru/Yorum Gönder