Kişniş nedir, ne demektir?

Kişniş bitkisi ve tohumu

Kişniş, botanikte maydanozgiller (Apiaceae) familyasına ait olan, yaprakları maydanozu andıran, tüysüz ve parlak yapılı aromatik bir bitkidir. Bilimsel adı Coriandrum sativum olan kişniş, hem yaprakları hem tohumları hem de kökleri kullanılan çok yönlü bir baharat ve kültür bitkisi olarak bilinir. İnce gövdeli yapısı, parçalı yeşil yaprakları ve küçük beyaz ya da pembemsi çiçekleriyle tanınan bitki, özellikle Akdeniz, Orta Doğu ve Asya mutfaklarında yaygın biçimde kullanılır. Halk arasında çoğu zaman "kişniş tohumu" olarak bilinen kuru yemişi, aslında bitkinin kurutulmuş meyvesidir ve baharat olarak değerlendirilir. Ferahlatıcı hoş kokusu, tatlımsı baharlı ve hafif meyvemsi aroması nedeniyle çok sayıda yemek ve sosun içinde yer alır. Taze yaprakları özellikle salatalarda, çorbalarda ve sıcak yemeklerde kullanılırken, kök kısmı bazı Uzak Doğu mutfaklarında yoğun aroma verici baharat olarak tercih edilir.

Kişnişin kullanım alanı yalnızca mutfakla sınırlı değildir; tarih boyunca tıbbi ve aromatik özellikleri nedeniyle de değerlendirilmiştir. İçeriğinde bulunan uçucu yağlar, özellikle linalool gibi bileşikler, bitkiye karakteristik kokusunu kazandırır. Yaprakları bazı kişiler tarafından ferahlatıcı bulunurken, genetik farklılıklara bağlı olarak sabunsu bir tat algısı da oluşturabilir. Et yemeklerinde ve zeytinyağlı dolmalarda çeşni katmak amacıyla kullanılan kişniş yaprakları, belirgin ve hafif yakıcı bir aroma sağlayabilir. Tohumları öğütülerek köri karışımlarında, turşularda, ekmeklerde ve çeşitli baharat karışımlarında kullanılır. Kişniş bitkisi güneşli ortamları seven, kısa sürede büyüyebilen ve kolay yetiştirilebilen bir türdür. Ayrıca sindirim sistemini destekleyici ve gaz giderici özellikleri nedeniyle geleneksel bitkisel kullanımlarda da yer almıştır. Güçlü aroması, çok yönlü kullanımı ve hem taze hem kuru biçimde değerlendirilebilmesi sayesinde kişniş, dünya mutfaklarında önemli yere sahip aromatik bitkilerden biri kabul edilmektedir.

• Kişniş şekeri: İçinde bir kişniş tanesi bulunan ufak şeker, buhur şekeri.