|
| Keklik |
Keklik, zoolojide Tavuksular (Galliformes) takımı içinde yer alan ve geleneksel sınıflandırmada sülüngiller (Phasianidae) familyasına bağlanan, güvercin büyüklüğünde bir yer kuşudur. Türkiye'de ve geniş bir coğrafyada yaygın olan keklikler, sağlam gövdeleri, kısa kuyrukları, boz renkli tüyleri, kırmızı gagaları ve kırmızı ayakları ile ayırt edilir. Genellikle kayalık, taşlık ve yarı kurak alanlarda yaşar; uçma yetenekleri sınırlı olmakla birlikte kısa mesafelerde hızlı ve ani uçuşlar yapabilirler. Doğada daha çok tohumlar, bitkisel parçalar ve küçük omurgasızlarla beslenirler. Kamuflaj sağlayan tüy yapıları sayesinde yaşadıkları çevreyle kolayca bütünleşirler ve tehlike anında yere çömelerek fark edilmemeye çalışırlar.
Keklik, tarih boyunca hem eti için avlanan hem de özel ötüşü nedeniyle beslenen bir kuş olmuştur. Erkek kekliklerin özellikle üreme döneminde çıkardığı belirgin ve güçlü sesler, onları kafes kuşu olarak da değerli kılmıştır. Halk arasında bazı yörelerde “çil” adıyla da anılan keklik, av kültüründe önemli bir yere sahiptir; ancak aşırı ve bilinçsiz avlanma, birçok bölgede popülasyonlarının azalmasına yol açmıştır. Bu nedenle günümüzde keklikler, bazı ülkelerde ve bölgelerde koruma ve üretme programları kapsamında yetiştirilmekte ve doğaya kontrollü biçimde salınmaktadır. Ekolojik açıdan keklik, hem tohum yayılımına katkı sağlayan hem de doğal besin zincirinin önemli bir halkasını oluşturan bir türdür. Geleneksel kültürde, edebiyatta ve halk müziğinde sıkça yer alması, kekliğin yalnızca biyolojik değil, kültürel değeri olan bir kuş olduğunu da göstermektedir.
Keklik ile ilgili deyimler ve anlamları
İçinde "keklik" kelimesi geçen deyimler, birleşik kelimeler, açıklamaları ve örnek cümleler:
- Keklik gibi: Güzel, alımlı, hareketli: Kızları al yanaklı, kınalı keklik gibidir / Vefalı ve uyar akıllı yâr olur (Türk dili)
- Keklik gibi sekmek: Çevik ve zarif hareketlerle sıçrayarak yürümek: Keklik gibi taştan taşa sekersin; / Toy kuş gibi, geri dönmüş bakarsın; / Beni görsen kaşın, gözün yıkarsın; / Gül kara zülfüne kullar olayım (Karacaoğlan)
- Keklik palazı: Keklik yavrusu.
- Çantada keklik: Elde edilmiş sayılan, ele geçirilmesi kolay, elde edileceğine kesinlikle inanılan şeyler için söylenir: "Oooh, bu iş çantada keklik, yaşasın. Allah'ım garip ve fakir kuşun yuvasını sen yapıyormuşsun, şimdi anladım, şükürler olsun", dedi içinden. (H. Alptekin)
Keklik ile ilgili atasözleri ve anlamları
İçinde "keklik" kelimesi geçen atasözleri ve açıklamaları:
( * yaygın bilinen )
- Keklik düz ovada avlanır: Her işin ve durumun en uygun yer ve zamanında yapılması gerektiğini ifade eder. Keklik gibi hızlı ve dikkatli bir avı avlamak için avcının da en doğru yerde olması önemlidir.
- Dağda keklik sayılmaz: Gerçekleşmesi imkânsız veya çok zor bir işten başarılı bir sonuç beklenemeyeceğini ifade eder. Gerçekçi olmayan beklentilere kapılmamak gerektiğini vurgular.
- Dağdaki kekliğin bini bir paraya: Henüz elde edilmemiş veya sahip olunmamış şeylerin hiçbir faydasının veya değerinin olmadığını ifade eder.
- Karga kekliği taklit edeyim derken kendi yürüyüşünü şaşırmış*: İmrendiği kişinin yaptığını yapmaya kalkışan yeteneksiz biri hem başarısız olur, hem de kendi doğal davranışını yitirip gülünç duruma düşer.
- Kaz öter, saz biterse kaç o memleketten, keklik öter, kekik biterse kal o memlekette: İnsanlar zarar gördüğü, verimsiz, kargaşası çok olan yerde yaşanmaz. Verimli topraklar, neşeli insanların içinde yaşamak en güzelidir.
Soru/Yorum Gönder