- (zooloji) Geviş getirenlerin boynuzlugiller familyasından, dünyanın sıcak bölgelerinde yaşayan, öküze benzer fakat ondan iri, uzun seyrek kıllı, derisinin rengi siyaha yakın, suda çimmekten hoşlanan, sütünden, etinden derisinden ve gücünden yararlanılan bir hayvan, su sığırı.
- (tarih) I. Dünya Savaşından sonra, kimi az gelişmiş ülkeleri, kendi kendilerini yönetecek bir düzeye eriştirip bağımsızlığa kavuşturuncaya dek, Birleşmiş Milletler Cemiyeti adına yönetmek üzere bir büyük devlete verilen vekillik.
|
| Manda |
Manda, geviş getiren memeliler grubunda yer alan, boynuzlugiller familyasına bağlı, iri vücut yapısına sahip evcil bir çiftlik hayvanıdır. Zoolojik sınıflandırmada Bovidae familyası içerisinde değerlendirilir ve genel olarak su mandası ile çeşitli yabani türleri kapsayan bir grubu ifade eder. Manda, vücut görünümü bakımından sığıra benzese de daha ağır kemik yapısı, geniş göğüs bölgesi, kalın deri tabakası ve belirgin kas yapısıyla ayrılır. Vücudu çoğunlukla koyu gri, koyu kahverengi veya siyaha yakın renklerde olur. Derisi kalın olmasına rağmen diğer bazı büyükbaş hayvanlara göre daha seyrek kıllarla kaplıdır. Baş kısmı geniş, boynuzları ise yana doğru açılıp geriye kıvrılan yapıda olabilir. Manda türleri özellikle sıcak ve nemli bölgelerde yaşamaya uyum sağlamıştır. Doğal yaşam alanları bataklıklar, sulak alanlar, nehir kenarları ve sıcak iklim bölgeleriyle ilişkilidir. Vücutlarında ter bezlerinin sınırlı gelişmiş olması nedeniyle sıcak havalarda suya girme, çamur içinde dinlenme veya gölgede kalma davranışı gösterirler. Çamur ve su banyosu yalnızca serinleme amacı taşımaz; aynı zamanda güneş ışınlarından, deri tahrişlerinden ve çeşitli dış parazitlerden korunmalarına da yardımcı olur. Bu özellik nedeniyle manda halk arasında yaygın biçimde su sığırı adıyla da bilinmektedir.
Mandalar tarih boyunca süt, et, deri ve iş gücü amacıyla yetiştirilen önemli hayvanlar arasında yer almıştır. Tarımsal faaliyetlerde güçlü kas yapıları nedeniyle özellikle ağır yük çekme, saban kullanımı ve tarla sürme gibi işlerde uzun süre kullanılmışlardır. Manda sütü, yağ ve protein oranının yüksek olması nedeniyle birçok süt ürününün üretiminde değerli kabul edilir. Özellikle kaymak, tereyağı, yoğurt ve çeşitli peynir türlerinin yapımında tercih edilmektedir. Bazı bölgelerde üretilen manda sütü ürünleri belirgin tat ve yoğun kıvam özellikleriyle tanınmaktadır. Manda eti de çeşitli toplumlarda besin kaynağı olarak kullanılmaktadır. Dünya üzerinde en yoğun manda yetiştiriciliği Hindistan, Pakistan, Çin, Mısır ve Güneydoğu Asya ülkelerinde görülmektedir. Türkiye'de ise özellikle sulak alanların bulunduğu bölgelerde yetiştiriciliği yapılmaktadır. Günümüzde modern tarım yöntemlerinin yaygınlaşmasına rağmen manda yetiştiriciliği ekonomik değeri nedeniyle önemini sürdürmektedir ve bazı bölgelerde geleneksel hayvancılık faaliyetlerinin temel unsurlarından biri olarak varlığını devam ettirmektedir.
Soru/Yorum Gönder