|
| Meteor (gök taşı) |
Meteor, uzayda bulunan taş, metal veya toz kökenli küçük gök cisimlerinin Dünya atmosferine yüksek hızla girmesi sırasında oluşan ışıklı olayın adıdır. Gündelik kullanımda meteor, gök taşıyla aynı anlamda kullanılsa da astronomide bu kavramlar farklı anlamlar taşır. Uzay boşluğunda serbest halde hareket eden cisimler meteoroid, atmosfere girdiklerinde oluşturdukları ışıklı iz meteor, atmosferden geçişi tamamlayıp yeryüzüne ulaşan parçalar ise meteorit veya gök taşı olarak adlandırılır. Meteorlar çoğunlukla kuyruklu yıldızlardan kopan parçalar, asteroit çarpışmaları sonucunda oluşan kalıntılar veya çeşitli uzay cisimlerinden ayrılmış maddelerden meydana gelir. Boyutları mikroskobik toz parçacıklarından birkaç metre genişliğe ulaşabilen cisimlere kadar değişebilir. Gece gökyüzünde aniden beliren ve kısa sürede kaybolan parlak çizgiler halk arasında sıklıkla "yıldız kayması" olarak adlandırılır; ancak bu olay gerçekte yıldızların hareketiyle ilgili değildir. Atmosfere giren gök cisimlerinin büyük bölümü oldukça küçüktür ve Dünya yüzeyine ulaşmadan önce atmosfer içerisinde parçalanır. Dünya her gün çok sayıda küçük uzay maddesiyle karşılaşmasına rağmen bunların büyük bölümü gözle fark edilmeyecek kadar küçük boyutlardadır.
|
| Gerçek bir meteor (Arizona çöllerine düşmüş büyük bir gök taşının bir parçası.) |
Meteorların oluşumu, Dünya'nın çekim alanına giren meteoroidlerin çok yüksek hızlarla atmosfere ulaşmasıyla başlar. Bu cisimler yaklaşık 11 ila 72 kilometre/saniye arasında değişebilen hızlarla hareket edebilir. Atmosfere giriş sırasında ortaya çıkan yoğun sıkışma ve ısınma etkileri nedeniyle çevredeki hava iyonlaşır ve parlak bir ışık izi oluşur. Görülen ışıklı olay doğrudan meteorun yanmasından çok, yüksek enerji etkisiyle oluşan fiziksel süreçlerle ilişkilidir. Küçük meteorlar genellikle birkaç saniye içerisinde tamamen parçalanırken, daha büyük cisimler parçalarının bir bölümünü yeryüzüne ulaştırabilir. Geçmişte Dünya üzerinde çok büyük etkiler oluşturan göktaşı düşmeleri yaşanmıştır. Yaklaşık 66 milyon yıl önceki büyük çarpmanın, yeryüzündeki canlı yaşamı üzerinde önemli değişimlere neden olduğu ve çok sayıda türün yok oluşuyla ilişkilendirildiği düşünülmektedir. Günümüzde meteorlar ve göktaşları, Güneş Sistemi'nin oluşumu ve erken dönem yapısı hakkında bilgi sağlayan önemli araştırma konuları arasında yer almaktadır.
Soru/Yorum Gönder