|
| Itırşahi çiçekleri |
Itırşahi, baklagiller (Fabaceae) familyasının Lathyrus cinsinde yer alan, bilimsel adı Lathyrus odoratus olan, güzel kokulu çiçekleri nedeniyle yetiştirilen bir yıllık tırmanıcı bir süs bitkisidir. Halk arasında bezelye çiçeği adıyla da bilinir. Anavatanı güney İtalya ve Sicilya olan itırşahi, özellikle çiçeklerinin yoğun kokusu ve çok çeşitli renkleri nedeniyle bahçelerde, balkonlarda ve kesme çiçek yetiştiriciliğinde kullanılır. İnce, zayıf ve tırmanıcı gövdeleri uygun desteklere sarılarak yaklaşık 1,2-2 m uzunluğa ulaşabilir. Yaprakları almaşık dizilir ve iki geniş yaprakçık ile uç kısmında bitkinin tutunmasını sağlayan değişime uğramış bir sarılıcı bıyık bulunur. Bu yapı sayesinde itırşahi çit, tel, kafes ve benzeri destekler üzerinde yükselir. Çiçekleri uzun saplar üzerinde tek tek veya birkaç çiçekten oluşan kümeler hâlinde gelişir. Yaklaşık 2-5 cm genişliğindeki çiçekler beyaz, pembe, kırmızı, mor, eflatun ve bu renklerin farklı tonlarında olabilir. Taç yapraklarının biçimi ve rengi yetiştirilen çeşide göre değişir. Özellikle yoğun ve hoş kokulu çiçekleri, itırşahinin süs bitkisi olarak değerini artırır. Çiçeklenme zamanı yetiştirme koşullarına ve iklime bağlı olarak ilkbahar sonundan yaz dönemine kadar uzanabilir.
Itırşahinin meyvesi, baklagiller familyasına özgü bakla biçiminde gelişir ve içinde birkaç tohum bulunur. Olgunlaşan baklalar zamanla kurur ve tohumlar bitkinin çoğaltılmasında kullanılabilir. Tohumları dış görünüş bakımından yenilebilir bezelye tohumlarına benzese de yenilmemelidir. Lathyrus odoratus tohumları, özellikle fazla miktarda tüketildiğinde zehirlenmeye yol açabilecek bazı toksik bileşikler içerir. Bu nedenle itırşahi, aynı familyadaki tarım bitkilerinden farklı olarak gıda amacıyla yetiştirilmez. Bitkinin süs değeri esas olarak çiçeklerinden kaynaklanır ve çok sayıda kültivarı geliştirilmiştir. Yetiştiricilikte güneşli veya aydınlık alanlar, iyi drene edilmiş ve organik madde bakımından zengin topraklar tercih edilir. Kökleri toprakta gelişirken gövdesinin destek üzerinde yükselmesi için uygun bir tırmanma desteği sağlanması gerekir. Tohumdan yetiştirilen bitkiler genellikle hızlı gelişir ve serin koşullarda iyi büyür. Kesme çiçek olarak da kullanılan itırşahinin çiçekleri, yoğun kokuları nedeniyle özellikle buket ve çiçek düzenlemelerinde tercih edilir. Adındaki "Lathyrus" cins adı Yunanca kökenli olup çeşitli baklagil bitkileri için kullanılmıştır, "odoratus" ise Latince "kokulu" anlamına gelerek türün belirgin çiçek kokusuna gönderme yapar.
Soru/Yorum Gönder