 |
| Martenzit |
Martenzit, metalurjide, çeliğin yaklaşık 900 °C'ye kadar ısıtılıp hızla soğutulmasıyla elde edilen, son derece sert ancak kırılgan bir mikro yapı ve buna karşılık gelen çelik dokusudur. Bu dönüşüm, östenit fazının ani soğutma ile difüzyonsuz olarak yeniden düzenlenmesi sonucu oluşur ve kristal yapı, karbon atomlarının kafes içinde sıkışmasıyla karakterize edilir. Bu nedenle martenzitik yapı, yüksek sertlik ve aşınma direnci sağlarken, aynı zamanda düşük süneklik nedeniyle darbelere karşı hassas bir davranış sergiler. Su verilmiş çeliğin dokusunun tamamen martenzit olması, istenen mekanik özelliklerin elde edilmesi açısından kritik bir durumdur. Bu amaçla çeliğin belirli bir sıcaklıktan hızla soğutulması gerekir; aksi halde yapı içinde farklı fazlar oluşabilir ve homojen bir sertlik sağlanamaz.
Martenzit oluşumunun gerçekleşebilmesi için çeliğin 230 °C'nin altına kadar hızlıca soğutulması gereklidir; bu kritik eşik, dönüşümün tamamlanması açısından belirleyici bir faktördür. Eğer soğutma hızı, martenzit elde edecek kadar yüksek olmazsa, yapı içerisinde perlit, sorbit, trostit, beynit gibi daha düşük sertliğe sahip fazlar oluşur. Bu fazlar, martenzite kıyasla daha yumuşak ve daha sünek özellikler gösterir, bu da çeliğin kullanım amacına göre avantaj veya dezavantaj oluşturabilir. Martenzitik yapı genellikle kesici takımlar, kalıplar ve yüksek dayanım gerektiren makine parçalarında tercih edilir. Ancak kırılganlık sorununu azaltmak için çoğu zaman menevişleme gibi ısıl işlemler uygulanarak yapı dengelenir. Bu yönüyle martenzit, çelik teknolojisinde hem kritik hem de kontrollü kullanılması gereken bir yapı olarak öne çıkar.
Soru/Yorum Gönder