|
| Kakule |
Kakule, zencefilgiller (Zingiberaceae) familyasına bağlı, sıcak ve nemli iklimlerde yetişen, aromatik tohumları baharat olarak kullanılan çok yıllık otsu bitkilerin genel adıdır. Baharat olarak en çok kullanılan türleri küçük kakule (Elettaria cardamomum) ve büyük kakule (Amomum subulatum) olarak bilinir. Küçük kakulenin anavatanı Hindistan'ın güneybatısındaki Batı Gat Dağlarıdır; günümüzde Hindistan, Guatemala ve diğer tropikal bölgelerde ticari olarak yetiştirilir. Bitki, toprak altında gelişen rizomlarından yapraklı sürgünler çıkarır. Uzun, mızrak biçimli yaprakları ve dip kısımlarından ya da ayrı çiçek sapları üzerinde gelişen çiçekleri bulunur. Çiçekler döllendikten sonra içinde çok sayıda küçük, koyu kahverengi veya siyahımsı tohum bulunan kapsül biçimli meyveler oluşur. Baharat olarak kullanılan kakule, esas olarak bu meyvelerin içindeki tohumlardır. Tohumların kendine özgü tatlımsı, keskin ve ferahlatıcı kokusu, içerdikleri uçucu yağlardan kaynaklanır. Bu yağların başlıca bileşenleri arasında 1,8-sineol ve alfa-terpinil asetat bulunur; oranları türe, yetiştirme koşullarına ve işleme yöntemine göre değişebilir. Kakule meyveleri genellikle olgunlaşmadan hasat edilip kurutulur. Kurutma işlemi aromanın korunmasına yardımcı olur ve meyveler bütün halde ya da tohumları çıkarılıp öğütülerek kullanılabilir.
Kakule, dünya mutfaklarında hem tatlı hem de tuzlu yiyeceklerde kullanılan değerli bir baharattır. Tohumları bütün halde veya toz biçiminde pilavlara, et yemeklerine, soslara, çorbalara, kurabiyelere, bisküvilere, keklere ve çeşitli tatlılara eklenir. Bazı turşu ve baharat karışımlarında da aroma verici olarak kullanılır. Kakule kahvesi, özellikle Arap Yarımadası ve Orta Doğu'nun bazı bölgelerinde kahveye kakule eklenmesiyle hazırlanır; kakule kahveye kendine özgü kokulu ve hafif baharlı bir tat kazandırır. Çaylarda ve diğer sıcak içeceklerde de kullanılabilir. Kakule uçucu yağı, koku verici özelliği nedeniyle parfüm, sabun ve kozmetik ürünlerinin üretiminde değerlendirilir. Geleneksel tıp uygulamalarında sindirimle ilgili şikayetler ve ağız kokusu için kullanılmıştır. Kakulenin aroması zamanla uçucu yağlarını kaybedebildiğinden, meyvelerin bütün halde ve ağzı kapalı bir kapta saklanması kokusunun daha uzun süre korunmasını sağlar. Öğütülmüş kakule ise daha hızlı aroma kaybettiği için genellikle kullanılacağı zaman öğütülür. Keskin aroması nedeniyle yemeklere az miktarda eklenmesi yeterlidir.
Soru/Yorum Gönder