|
| Keson |
Keson, su altında veya suya doygun, gevşek zeminlerde yapı temeli oluşturmak amacıyla kullanılan, çelik ya da betonarme elemanlardan yapılmış büyük bir çalışma odasıdır. Özellikle normal kazı yöntemleriyle suyun uzaklaştırılamadığı yerlerde temel seviyesine ulaşmayı sağlar. Kesonun çalışma prensibi, çevresindeki su ve zeminin basıncına karşı kontrollü bir çalışma hacmi oluşturmaktır. Basınçlı hava kesonlarında çalışma odasına hava basılarak suyun içeri girmesi engellenir; işçiler bu ortamda zemini kazarak kesonun aşağı doğru ilerlemesini sağlar. Başka bir keson türünde ise altı açık bir oda veya kutu biçimindeki yapı, kendi ağırlığı ve üzerine eklenen yüklerin etkisiyle zemine indirilir. Kazı ilerledikçe keson aşağıya çöker ve üst kısmına yeni bölümler eklenerek işlem sürdürülür. Kesonlar özellikle köprü ayaklarının, rıhtımların ve su içinde veya suya yakın inşa edilen ağır yapıların temellerinde kullanılmıştır. Kesonun alt bölümü zemine ulaştığında betonla doldurularak kalıcı temel gövdesinin bir parçası haline getirilebilir. Basınçlı hava kullanılan kesonlarda yüksek basınçtan normal basınca geçiş sırasında oluşabilecek sağlık sorunları nedeniyle çalışma koşulları kontrol edilir.
Keson kuyu, özellikle gevşek, kumlu veya yeraltı suyu bulunan zeminlerde kuyu açmak için kullanılan, silindirik keson elemanlarının kazı ile birlikte aşağıya indirilmesi esasına dayanan bir yöntemdir. Uygulamada betonarme veya beton bir kesonun altındaki zemin kazılır; keson kendi ağırlığıyla aşağı doğru ilerledikçe üst kısmına yeni bir halka ya da silindirik bölüm eklenir. Böylece kuyu duvarı aynı anda oluşturulur ve kazı derinleştikçe yapı da zemine gömülür. Bu yöntem, gevşek zeminin kuyu içine göçmesini sınırladığı için kumlu ve suya doygun zeminlerde kullanılmıştır. Keson kuyu ile açılan yapılar yalnızca su kuyularıyla sınırlı değildir; bazı durumlarda derin temel, şaft ve benzeri düşey yapıların oluşturulmasında da aynı indirme prensibinden yararlanılır. Kesonun aşağıya düzgün biçimde inmesi için kazı dengeli yapılır; yapı ekseninden sapma ve düzensiz oturma gibi durumlar kontrol edilir. Kesonun boyutları, zemin koşulları, ulaşılmak istenen derinlik ve kuyunun kullanım amacı dikkate alınarak belirlenir. Sonuç olarak keson, su altında ve zayıf zeminlerde kontrollü temel ve kuyu yapımını sağlayan bir mühendislik elemanıdır.
Soru/Yorum Gönder