Elektroliz nedir, ne demektir?

Suyun Elektrolizi Formülü H2O olan su, elektrolizle bileşenlerine ayrılır ve bir kutuptan hidrojen diğerinden oksijen toplanır.

Elektroliz, elektrik enerjisi kullanılarak bir kimyasal bileşiğin veya çözeltide bulunan iyonların elektrotlar üzerinde kimyasal değişime uğratılması işlemidir. Doğru akım uygulanan bir elektroliz hücresinde, elektrolit adı verilen iletken ortamda bulunan pozitif ve negatif yüklü iyonlar elektrik alanının etkisiyle zıt yönlerde hareket eder. Pozitif iyonlar, yani katyonlar, elektron aldıkları katoda; negatif iyonlar, yani anyonlar, elektron verdikleri anoda yönelir. Elektrotlarda gerçekleşen bu elektron alışverişleri sonucunda yeni maddeler oluşur ve elektrik enerjisi kimyasal enerjiye dönüştürülmüş olur. Elektrolizin gerçekleşebilmesi için iyonların hareket edebildiği sulu bir çözelti veya erimiş iyonik bileşik gibi bir elektrolit ile dışarıdan uygulanan bir gerilim kaynağı gerekir. Suyun elektrolizi buna örnektir; uygun koşullarda su, katotta hidrojen ve anotta oksijen gazı oluşturacak şekilde ayrıştırılır. Elektroliz, kendiliğinden gerçekleşmeyen bazı kimyasal tepkimeleri elektrik enerjisi yardımıyla gerçekleştirmeye olanak sağlar.

Elektrolizin önemli kullanım alanlarından biri kimyasal bileşiklerin ayrıştırılması ve elementlerin elde edilmesidir. Erimiş sodyum klorürün elektroliziyle sodyum metali ve klor gazı elde edilmesi, bu yöntemin endüstriyel uygulamalarına örnektir. Elektroliz ayrıca metallerin saflaştırılmasında kullanılır; bakırın elektrolitik rafinasyonunda saf olmayan bakır anot olarak kullanılırken, daha saf bakır katotta biriktirilir. Bir başka yaygın kullanım alanı elektrokaplamadır. Bu yöntemde bir metalin yüzeyine başka bir metalin ince bir tabakası elektroliz yoluyla kaplanarak yüzeyin korozyona, aşınmaya veya kimyasal etkilere karşı dayanıklılığı artırılır. Nikel, krom, çinko ve bakır kaplamalar bu uygulamalara örnektir. Elektroliz hücresinde anot ve katotta gerçekleşen tepkimeler, çözeltinin bileşimine, elektrotların türüne ve uygulanan gerilime bağlıdır. Bu nedenle elektroliz yalnızca bir maddenin bileşenlerine ayrılması değil, madde üretimi, saflaştırma ve yüzey kaplama gibi farklı amaçlarla kullanılan temel bir elektrokimyasal işlemdir.