|
| Normal kömür ve kok kömürü |
Kok, yağlı maden kömürünün havasız ya da çok az oksijenli ortamda yüksek sıcaklıklarda ısıtılmasıyla (kuru damıtma/karbonizasyon) içindeki uçucu maddelerin büyük kısmı uzaklaştırıldıktan sonra geriye kalan, karbon oranı yüksek, sert ve gözenekli yakıt türüdür. Bu işlem sırasında kömür; gazlar, katran gibi yan ürünler verirken, geride daha dayanıklı ve daha "temiz yanan" bir katı madde kalır; ortaya çıkan kok, sıradan kömüre göre daha az duman çıkarır ve yüksek sıcaklık elde etmeye daha elverişlidir. Kokun en belirgin özelliği, yanarken hem yüksek ısı vermesi hem de parçalanmadan uzun süre dayanabilmesidir; bu yüzden sanayide sürekli ve güçlü ısı gerektiren işlemlerde tercih edilir. "Kok kömürü" denildiğinde genellikle bu şekilde hazırlanmış, boyutlandırılmış ve kullanım alanına göre sınıflandırılmış kok anlaşılır.
Kok kömürü, özellikle demir-çelik üretiminde yüksek fırınlarda kullanılan en önemli yakıtlardan biridir; burada kok, yalnızca ısı kaynağı değil aynı zamanda cevherin indirgenmesinde rol alan karbon sağlayıcı görevini de üstlenir. Parça büyüklüğü kullanım amacına göre değişir: Yaklaşık 4–10 cm boyutlarındaki iri koklar yüksek fırınlarda daha uygun hava dolaşımı ve sağlam bir yatak oluşturduğu için demir üretiminde kullanılır. Daha küçük boyutlu, yaklaşık 1,5–5 cm aralığındaki koklar ise daha kolay tutuşup daha düzenli yanabildiğinden bazı yerlerde ısıtma amaçlı değerlendirilmiştir. Kok üretimi sırasında elde edilen yan ürünler (kok gazı, katran vb.) da ayrıca sanayi için değerli olduğundan, kok kömürü hem enerji hem de yan ürün ekonomisi açısından önemli bir malzemedir.
Soru/Yorum Gönder