- Süsengillerden, soğanlı, yaprakları şerit, çiçekleri huni biçiminde, kokulu, çiçeklerinden hekimlikte ve gıda sanayinde kullanılan sarı bir boya elde edilen, daha çok süs bitkisi olarak yetiştirilen çok yıllık otsu bitki.
- Safran bitkisi çiçeklerinin dişi organ tepeciğinden elde edilen sarı boya maddesi.
- Safran gibi: Sapsarı, çok sarı.
- Safran yağı: (kimya) Ayçiçeği yağına benzeyen, yemeklerde, aydınlatmada, muşamba yapımında ve gemileri kalafatlamada kullanılan bir yağ.
|
| Safran çiçeği |
Safran, botanikte Süsengiller (Iridaceae) familyasına ait olan, soğanlı yapıya sahip, çok yıllık otsu bir bitkidir. Bilimsel adı Crocus sativus olan safran bitkisi, ince şerit biçimindeki yaprakları ve huni şeklindeki morumsu çiçekleriyle tanınır. Sonbaharda çiçek açan bu bitkinin en değerli bölümü, çiçeklerinin ortasında bulunan kırmızı renkli dişi organ tepecikleridir. Kurutularak kullanılan bu ince lifler hem baharat hem de doğal boya maddesi olarak büyük ekonomik önem taşır. Safranın karakteristik kokusu ve yoğun rengi, içerdiği uçucu yağlar ile krokin, pikrokrosin ve safranal gibi bileşiklerden kaynaklanır. Çok az miktarı bile güçlü renk ve aroma verdiğinden dünyanın en değerli baharatlarından biri kabul edilir. Geleneksel olarak hekimlikte, gıda sanayinde ve boya elde edilmesinde kullanılan safran, tarih boyunca ilaç, parfüm ve kumaş boyacılığı gibi alanlarda da değerlendirilmiştir.
Safran bitkisi sıcak ve yarı kurak iklim koşullarını sever; iyi drene edilen topraklarda yetişir ve çoğunlukla soğan benzeri yumrularla çoğaltılır. Bir kilogram kuru safran elde edebilmek için on binlerce çiçeğin elle toplanması gerektiğinden üretimi oldukça zahmetlidir. Bu nedenle safran, ekonomik değeri yüksek tarım ürünlerinden biridir. Gıda alanında pilav, tatlı, et yemekleri ve içeceklerde renk ve aroma verici olarak kullanılır. Safrandan elde edilen sarı boya maddesi geçmişte kumaş boyamada yaygın biçimde değerlendirilmiştir. Türkiye'de özellikle adını bu bitkiden alan Safranbolu çevresi geleneksel safran üretimiyle tanınır. Ayrıca bazı kültürlerde safran; zenginlik, sağlık ve değer simgesi olarak kabul edilmiştir. Güçlü aroması nedeniyle ölçülü kullanılması gereken bu bitki, hem süs bitkisi özelliği hem de baharat ve boya kaynağı olmasıyla dikkat çeken özel bitkiler arasında yer almaktadır.
Soru/Yorum Gönder