Paleografi, tarihsel el yazılarını inceleyen, yazının biçimsel gelişimini ve kullanım özelliklerini konu alan bir yardımcı tarih bilimidir. Sözcük kökeni Yunanca "palaios" (eski) ve "graphein" (yazmak) kelimelerine dayanır ve "eski yazıları inceleme" anlamını taşır. Paleografi, tarih boyunca kullanılan alfabeleri, yazı türlerini, harf biçimlerini, kısaltmaları, noktalama anlayışını ve yazım alışkanlıklarını çözümleyerek, bu alfabelerle yazılmış belgelerin okunabilmesini sağlar. El yazmalarının hangi döneme ait olduğu, hangi coğrafyada ve hangi yazı geleneği içinde üretildiği, paleografik inceleme sayesinde tespit edilir. Bu yönüyle paleografi, yalnızca metnin içeriğini değil, yazının şekilsel özelliklerini de tarihsel bir veri olarak ele alır.
Paleografi çalışmaları, tarihi olayların aydınlatılmasına doğrudan katkı sunar; çünkü okunamayan veya yanlış okunan belgeler, tarihsel yorumlarda ciddi hatalara yol açabilir. Özellikle Orta Çağ, Antik Çağ ve İslam tarihi araştırmalarında paleografi, diplomatik, epigrafi ve filoloji gibi alanlarla birlikte kullanılır. Bir belgenin özgün mü yoksa sonradan üretilmiş bir kopya mı olduğu, yazı karakterleri ve mürekkep kullanımı gibi ayrıntılar üzerinden anlaşılabilir. Böylece paleografi, tarih boyunca kullanılan alfabeleri çözerek yalnızca metinleri okunur hâle getirmekle kalmaz, aynı zamanda belgelerin zamanını, güvenilirliğini ve tarihsel bağlamını belirleyen temel bir bilim dalı olarak öne çıkar.
Soru/Yorum Gönder