|
| Yalan makinesi |
Yalan makinesi, teknik adıyla poligraf, bir kişinin verdiği cevapların doğruluğunu doğrudan "yalan tespiti" üzerinden değil, vücudun otonom sinir sistemi tepkilerindeki değişimleri kaydederek değerlendiren bir ölçüm cihazıdır. Sorgu veya soruşturma sırasında kişiye yöneltilen sorulara eşlik eden fizyolojik veriler; kan basıncı, nabız, solunum ritmi ve deri elektrik iletkenliği (galvanik deri tepkisi) gibi parametreler üzerinden izlenir. Temel varsayım, kişinin yalan söylerken stres, kaygı veya bilişsel yük nedeniyle bu fizyolojik değerlerde belirgin değişimler oluştuğudur. Bu nedenle cihaz, doğrudan "yalanı" tespit etmek yerine, stres tepkisini ölçen dolaylı bir sistem olarak çalışır.
Poligraf cihazında genellikle göğüs ve karın bölgesine solunumu ölçen bantlar, parmaklara veya avuç içine deri iletkenliğini algılayan elektrotlar ve koldan kan basıncı-nabız verisi alan bir manşet yer alır. Elde edilen veriler grafiksel bir çıktı üzerinde eş zamanlı olarak kaydedilir ve uzman bir operatör tarafından yorumlanır. Ancak "göz hareketleri", "beyin dalgaları" veya "ısı değişimleri" gibi ölçümler standart poligraf sisteminin doğrudan parçası değildir; bu tür iddialar çoğunlukla yanlış genellemeler veya farklı biyometrik teknolojilerle karıştırılmasından kaynaklanır. Bilimsel literatürde poligrafın doğruluk oranı tartışmalıdır ve birçok ülkede kesin delil olarak kabul edilmez; daha çok soruşturma sürecinde yardımcı bir araç olarak kullanılır. Bunun nedeni, benzer fizyolojik tepkilerin yalnızca yalanla değil, korku, heyecan, öfke veya stres gibi farklı duygusal durumlarla da ortaya çıkabilmesidir.
Soru/Yorum Gönder