|
| Kireç taşı |
Kireç taşı, temel maddesi kalsiyum karbonat (CaCO3) olan ve özellikle kireç yapımında kullanılan taş olarak tanımlanan doğal bir kayaçtır. Kimyasal formülü CaCO3 olup çoğunlukla denizel ortamlarda, milyonlarca yıl boyunca canlı kalıntılarının birikmesi ve çökelmesiyle oluşur. Bu nedenle tortul kökenli bir kayaç grubunda yer alır. Kireç taşları kimyasal bileşimlerine göre kabaca iki ana sınıfa ayrılabilir: yüksek kalsiyumlu kireç taşları ve dolomitik kireç taşları. Yüksek kalsiyum içeren türler genellikle %97–99 oranında CaCO3 içerir ve saflık derecesi oldukça yüksektir. Buna karşılık dolomitik kireç taşlarında magnezyum karbonat yani MgCO3 oranı belirgin biçimde artar ve bu oran bazı örneklerde %43’e kadar yükselebilir. Bu kimyasal farklılıklar, kireç taşının sertlik, renk, dayanıklılık ve kullanım alanları üzerinde doğrudan etkilidir. İnşaat sektörü, çimento üretimi, cam sanayi, metalurji ve tarım gibi çok sayıda alanda kireç taşı temel hammadde olarak değerlendirilir.
Kireç taşları, oluştuğu yere, içerdiği safsızlıkların cins ve miktarına, fiziksel özelliklerine ve kullanım alanlarına göre oldukça geniş bir çeşitlilik gösterir. Bu ölçütlere bağlı olarak literatürde yaklaşık 40 kadar kireç taşı çeşidi tanımlanmıştır. Bunlar arasında bitümlü kireç taşı, tebeşir, kimyasal kireç taşı, demirli kireç taşı, litografik kireç taşı, flux kireç taşı, fosilli kireç taşı, camtaşı, hidrolik kireç taşı, mermer, marl, oolitik kireç taşı, silikatlı kireç taşı ve traverten en çok bilinen türlerdir. Her bir tür, içerdiği mineraller ve oluşum koşulları nedeniyle farklı özellikler taşır. Örneğin tebeşir çok yumuşak ve ince taneli bir kireç taşıyken, mermer yüksek basınç ve sıcaklık altında başkalaşım geçirmiş daha sert bir formdur. Benzer şekilde travertenler genellikle sıcak su kaynakları çevresinde çökelerek gözenekli bir yapı kazanır. Bu çeşitlilik, kireç taşının yalnızca kireç üretiminde değil, dekoratif taş, yapı malzemesi ve endüstriyel hammadde olarak da yaygın biçimde kullanılmasını sağlar.
Soru/Yorum Gönder