pH nedir, ne demektir? pH değeri tabloları

pH

pH, bir çözeltinin asitlik veya bazlık (alkalilik) derecesini gösteren sayısal bir ölçektir. Değeri normal koşullarda çoğunlukla 0'dan 14'e kadar değişmekle birlikte, çok derişik çözeltilerde bu aralığın dışına da çıkabilir. pH, bir çözeltideki hidrojen iyonu (H⁺) ya da daha doğru ifadeyle hidronyum iyonu (H₃O⁺) etkinliğinin matematiksel olarak ifade edilmesidir ve hidrojen iyonu etkinliğinin negatif on tabanındaki logaritmasına eşittir. Bu nedenle pH ölçeği doğrusal değil, logaritmik bir yapıya sahiptir. Ölçekteki bir birimlik değişim, hidrojen iyonu etkinliğinde yaklaşık on katlık bir değişime karşılık gelir. Örneğin pH değeri 4 olan bir çözelti, pH değeri 5 olan bir çözeltiden yaklaşık on kat daha asidiktir. pH değeri laboratuvarlarda pH metre adı verilen elektronik cihazlarla yüksek doğrulukta ölçülebildiği gibi, indikatör çözeltiler veya pH kâğıtlarıyla yaklaşık olarak da belirlenebilir. Kimya, biyoloji, çevre bilimleri, tıp, gıda teknolojisi, tarım ve endüstride kimyasal süreçlerin izlenmesi ve kontrol edilmesi açısından pH en temel ölçütlerden biridir.

Renk değiştiren pH ölçüm kağıtları ile limonun pH'ının ölçülmesi

Saf suyun 25 °C'deki pH değeri 7 olup bu değer nötr kabul edilir. pH'ı 7'den düşük olan çözeltiler asidik, pH'ı 7'den büyük olan çözeltiler ise bazik ya da alkali özellik gösterir. Ancak saf suyun nötr kabul edilmesi yalnızca belirli sıcaklık koşulları için geçerlidir; sıcaklık değiştikçe saf suyun pH değeri de değişebilir, buna rağmen nötrlük durumu korunur. Limon suyu, sirke ve mide sıvısı düşük pH değerlerine sahip asidik maddelere; sabunlu su, amonyak çözeltisi ve sodyum hidroksit çözeltileri ise yüksek pH değerine sahip bazik maddelere örnek verilebilir. Toprağın pH değeri bitki gelişimini, suların pH değeri su canlılarının yaşamını, insan kanının pH değeri ise normal fizyolojik işlevlerin sürdürülmesini doğrudan etkiler. pH terimi, Almanca "Potenz des Wasserstoffs" yani "hidrojenin kuvveti" ifadesinden türetilmiştir. Yaygın olarak "power of Hydrogen" şeklinde açıklansa da bu ifade özgün kökeni değildir. Kimyasal gösterimde H harfinin büyük yazılması ise hidrojen elementinin uluslararası kabul edilen kimyasal simgesinden kaynaklanır.