|
| Pirina ve pirina yağı |
Pirina, zeytinin preslenerek yağı alındıktan sonra geriye kalan, içinde çekirdek parçaları bulunan ve az miktarda yağ içeren posaya verilen addır. Zeytinyağı üretim sürecinde zeytinler ezilip sıkıldıktan sonra elde edilen ana ürün zeytinyağıdır; ancak bu işlem sonrasında tamamen kuru bir atık değil, hâlâ belirli oranda yağ barındıran bir artık madde kalır. İşte bu artık maddeye pirina denir. Pirina; zeytin kabuğu, çekirdek kırıntıları, meyve eti kalıntıları ve bir miktar sudan oluşan karmaşık bir yapıya sahiptir. İlk presleme işlemiyle zeytinin içindeki yağın büyük bölümü alınsa da, pirinanın bünyesinde %5–10 oranında yağ bulunmaya devam eder. Bu nedenle pirina, yalnızca bir atık ürün değil, yeniden değerlendirilebilen önemli bir yan üründür. Zeytinyağı üretiminin yoğun yapıldığı Akdeniz ülkelerinde pirina ekonomik açıdan değerli kabul edilir ve çeşitli endüstriyel alanlarda kullanılır. Geleneksel yöntemlerle elde edilen pirina, katı ve nemli bir madde görünümündedir ve doğrudan yakıt, gübre veya hammadde olarak değerlendirilebilir.
Pirina yağı ise bu posanın, yani pirinanın, uygun çözücüler kullanılarak kimyasal ve fiziksel işlemlerden geçirilmesi sonucunda elde edilen yağ türüdür. Bu işlemde pirinadaki artık yağ, solvent ekstraksiyonu adı verilen yöntemle ayrıştırılır ve daha sonra rafine edilerek kullanıma uygun hale getirilir. Pirina yağı, kalite bakımından doğal zeytinyağıyla aynı özellikleri taşımaz; bu nedenle daha çok sanayi alanlarında değerlendirilir. En yaygın kullanım alanı sabun yapımıdır. Ayrıca bazı sanayi kollarında teknik yağ olarak da kullanılabilir. Pirina yağının çıkarılması işleminden sonra geriye kalan kuru madde ise yine ekonomik değere sahiptir. Kuru pirina, yüksek kalorili bir yakıt olarak zeytinyağı fabrikalarında, seralarda ve çeşitli ısıtma sistemlerinde kullanılır. Bunun yanı sıra organik madde bakımından zengin olması nedeniyle tarımda gübre olarak da değerlendirilebilmektedir. Böylece zeytinyağı üretiminde ortaya çıkan pirina, atık olmaktan çıkarak çok yönlü biçimde geri kazanılan faydalı bir yan ürüne dönüşür. Hem pirina hem de pirina yağı, zeytin endüstrisinin sürdürülebilirliğinde önemli rol oynayan ekonomik ve çevresel değeri yüksek maddelerdir.
Soru/Yorum Gönder