İyodoform nedir?

Güncellenme: 22 Ocak 2026 Soru/Yorum: 0
Bir laboratuvar saat camındaki toz iyodoform
İyodoform

İyodoform, kristal görünümlü, sarımsı renkte, kendine özgü keskin bir koku yayan ve özellikle hekimlikte antiseptik olarak kullanılmış bir kimyasal bileşiktir. Mikroorganizmaların gelişimini baskılayan yapısı sayesinde temas ettiği bölgede mikropların çoğalmasını engelleyerek dokunun yüzeysel olarak temizlenmesine yardımcı olur. Bu özelliği nedeniyle geçmişte yara bakımında, cerrahi pansumanlarda ve diş hekimliğinde tercih edilmiştir. Suda çok az çözünmesi, uçucu olmaması ve iyot içeren yapısı, iyodoformun uzun süreli antiseptik etki göstermesini sağlar. Ancak keskin kokusu ve iyot hassasiyeti oluşturabilme ihtimali, kullanım alanlarını sınırlayan etkenler arasında yer alır.

Kimyasal olarak iyodoformun formülü CHI3 şeklindedir ve yapısında üç iyot atomu bulunur. Laboratuvar ve endüstriyel üretimde genellikle etil alkol veya asetaldehidin, iyot ve sodyum hidroksit (NaOH) ile tepkimesi sonucu elde edilir; bu süreç organik kimyada haloform tepkimesi olarak bilinir. Tepkime sonucunda oluşan iyodoform, kristalleşerek çöker ve saflaştırılarak kullanıma hazır hâle getirilir. Günümüzde daha etkili ve kokusuz antiseptiklerin geliştirilmesiyle tıbbi kullanımı azalmış olsa da, iyodoform kimya ve tıp tarihinde önemli bir antiseptik bileşik olarak kabul edilir.