Çitlembik nedir, ne demektir?

Çitlembik ağacı ve meyvesi

Çitlembik, karaağaçgiller (Ulmaceae) familyasına ait, 15–20 metreye kadar boylanabilen, gövdesi sert, lif dokusu sık ve dayanıklı bir ağaçtır; halk arasında melengiç adıyla da bilinir. Yaprakları basit yapılı, kısa saplı, kenarları belirgin dişli ve almaşık dizilişlidir. Ilıman ve sıcak iklimlerde yayılış gösterir; derin ve güçlü kök sistemi sayesinde taşlık, kurak ve besince fakir topraklarda gelişimini sürdürebilir. Odunu koyu renkli, düzgün lifli ve yoğun yapılıdır; geçmişte özellikle abanoz taklidi olarak mobilya, baston ve küçük süs eşyalarının yapımında kullanılmıştır.

Çitlembiğin aynı adla anılan meyvesi, nohut büyüklüğünde, yuvarlak, olgunlaştığında siyah renk alan, sert çekirdekli bir yemiştir. Meyve hamken buruk ve acımsı tada sahipken olgunlaşma süreci ilerledikçe fıstık tadını andıran aromatik bir lezzet kazanır. İnce kabuklu olan meyve, taze ya da kurutularak tüketilebilir; çekirdeği yüksek oranda yağ içerir. Geleneksel kullanımda çekirdek ezilerek yağlı karışımlar hazırlanır ve bazı yörelerde kavrularak değerlendirilir. Çekirdekteki yağ fraksiyonu çoğunlukla oleik asit ve linoleik asit gibi doymamış yağ asitlerinden oluşur; aromayı veren bileşikler ise kavurma sırasında belirginleşen uçucu terpenler ve çeşitli fenolik bileşiklerdir.